Enkaz dökümüne dava: Afet atığı üzerinde çocuklar oynuyor

Hatay’da enkaz döküm alanlarında önemli riskler olduğunu tespit eden Hatay Barosu ile çevre ve sağlık örgütleri kentte enkaz dökümüne dair yürütmeyi durdurma davası açtı.

“Enkaz kaldırma süreci iddia edildiği kural ve kanunlara uygun yapılmıyor. Samandağ’daki çadırkentin yanına yapılan bir döküm alanı var. Çadırkentteki çocuklar bu döküm alanını oyun alanı yapmış. Üzerinde oyun oynuyorlar.”

DW Türkçe’ye konuşan Hatay Barosu Çevre ve Kent Hukuku Kurulu Başkanı Avukat Ecevit Alkan

“Davayı açanlar olarak hepimiz depremzedeyiz.”

Kahramanmaraş merkezli sarsıntıların üzerinden iki buçuk ay zaman geçmesine karşın zelzelede ağır hasar alan Hatay’da enkaz kaldırma çalışmalarının yalnızca yüzde 9’u tamamlandı. Zelzelenin enkazı hiçbir tedbir alınmadan belirlenen alanlara taşınıp üst üste yığılmaya devam ediyor.

“Kural ve kanunlara uygun yapılmıyor”

Hafriyat işini yapan Valilik

Enkaz kaldırma süreçleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı’nın (AFAD) koordinasyonunda ilgili valilikler tarafından gerçekleştiriliyor.

Hatay Nöbetçi Yönetim Mahkemesi’ne açılan davada davacılar Hatay Barosu, Çevre Mühendisleri Odası, Türk Tabipleri Birliği, İskenderun Çevre Muhafaza Derneği, Çevre ve Tüketiciyi Müdafaa Derneği, Tarsus Çevre Muhafaza Kültür ve Sanat Merkezi Derneği, Antakya Çevre Müdafaa Derneği, Hatay İli Antakya, Samandağ, İskenderun İlçeleri Kültür, Yardımlaşma, Dayanışma ve Çevre Gönüllüleri Derneği’nden oluştu. Hakkında dava açılan kurumlar ise Hatay Valiliği ve Hatay Büyükşehir Belediyesi.

Avukat Alkan, yıkım ruhsatı için olağan kaidelerde yetkinin büyükşehir belediyesinde olduğunu, olağanüstü hal ile bu yetkinin belediyeden alınarak valiliklere verildiğini belirterek “Biz bunu belgelemek için büyükşehir belediyesini de davalı olarak gösterdik. Aslında hafriyat işini yapan valilikdöküm alanlarını izlemesi ve bu alanların denetimini sağlaması gereken büyükşehir belediyesi” diye konuşuyor.

Karar birkaç güne çıkacak

Alkan, mahkeme heyetinin birkaç gün içinde toplanıp yürütmeyi durdurma ile ilgili olumlu yahut olumsuz bir karar vermesi gerektiğini söylüyor.

Peki kentte enkaz döküm alanlarıyla ilgili ne gibi meseleler yaşanıyor?

Ecevit Alkan, Hatay’daki enkaz döküm alanlarının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürü Eyyüp Karahan tarafından açıklandığını ifade ederek ekliyor:

“Dedi ki biz etrafa hassas, vatandaşın ekonomik haklarını koruyacak bir plan yaptık, işimizi dört dörtlük yapacağız, kural ve kanunlara uyacağız.fakat hiçbirine uyulmadı.”

Üstü açık kamyonlarla taşınıyor

Enkaz kaldırma aşamasında olağanda uzman takımların gidip yerinde ayrıştırma yapması gerektiğini belirten Alkan, enkazın içinde vatandaşın parası, altını gümüşü yahut elektronik eşyasının da olduğunu ayrıyeten kokmuş çürümüş zerzevat meyve eve etin yahut zehirli kimyasallar, ilaçlar, yağlar tehlikeli unsurların de vahşi depolama alanlarına taşındığını anlatıyor.

Uygun ayrıştırma yapılmayan afet atığının taşımasının da uygun kurallarda yapılmadığına işaret eden Alkan, “Kamyonların üstü açık, sağından solundan demirler sarkıyor, çok kötü kokan sular akıyor. Depolama da üst üste yığıntı şeklinde. Hiçbir güvenlik tedbiri alınmıyor” diyor.

Hatay’da yapılması gereken enkaz kaldırma çalışmasının yalnızca yüzde 9’unun tamamlandığını aktaran Alkan, bu mevzuda şeffaf bir bilgilendirme de yapılmadığını, çalışmaların bitimi için belli bir tarih verilmediğini, yetkililerin ‘hızlı bir şekilde tamamlayacağız’ demekle yetindiğini söylüyor.

18 döküm alanında meseleler tespit edildi

Dilekçede Hatay’da tespit edilen 18 enkaz döküm alanına ilişkin bilgiler yer alıyor.

Buna göre Hatay Samandağ Yeşilköy Mahallesi’nde döküm alanlarının tamamı çitlerle kapatılmazken, bu alanların yerleşim yerlerine yakın olduğu, giriş çıkış yapan kamyonların tartıya tabi tutulmadığı, alanda sulama yapan bir araca rastlanmadığı tespit edildi.

Samandağ-Çiğdede Mahallesi’ndeki döküm alanının Mileyha Kuş Cenneti ve karetta karetta kaplumbağalarının üreme alanına çok yakın olduğu ve kapasitesinin üstünde depolama yapıldığı görülürken, bu alanın ayrıyeten Alevi inancına sahip vatandaşların kutsal olarak gördüğü Hz. Hızır Türbesi’ne çok yakın olduğuna dikkat çekildi.

Akarsular gözle görülür şekilde kirlendi

Dilekçede yer alan tespitlere göre tehlikeli atık hususların açıkta olduğu Samandağ-Çamlıyayla ve Defne Keçiören mahallelerindeki döküm alanlarında da akarsular gözle görülür bir şekilde kirlendi. Bu iki alanda rahatsız edici koku olduğu da belirtildi.

Tespitlere göre Antakya-Narlıca Mahallesi’nde döküm alanı tarım alanları, zeytinlikler ve dere yatağı içinde kalırken Altınözü-Kamberli’de de tarım alanlarına yakın iki döküm alanı bulunuyor. Antakya-Saraycık’ta ise döküm alanı tam kentin ortasında kalıyor.

Enkaz döküm alanları Antakya-Güzelburç’ta konteynırkent ve Jandarma yerleşkesine, Belen-Issume’de Issume Anaokulu ve İlkokulu’na, Belen-Bakras’ta yeniden Alevi inancına sahip olanların kutsal olarak gördüğü bir türbeye yakın. Bakras’taki döküm alanı ayrıyeten zeytinliklerin içinde.

Arsuz-Karahüseyinli de döküm alanı ekili tarım alanının içinde kalırken İskenderun-Bekbele’de döküm alanı orman niteliğinde.

Kırıkhan-Karataş’ta döküm alanının terk edilmiş bir vaziyette olduğu, etraftaki vatandaşların döküm sahasında hurda topladığı, alanın konteynırkent-hastane ve mescide yakın olduğu ayrıyeten ekili tarım toprağının içinde olduğu tespit edilirken Kırıkhan-Ceylanlı ve Belen Kıcı’da da döküm alanlarının yerleşim yerlerine yakın olduğu ve bu alanlarda sulama yapılmadığı belirtildi.

“Halka teneffüs hami maske dağılmalı”

Afet atığının içinde asbest; arsenik, kurşun, bakır, krom, çinko, cıva, nikel, kadmiyumi ağır metaller; poliklorlu bifeniller (PCB); organotin bileşenler (TBT) ve dioksinler; plastikler bulunuyor. Bilimsel tespitlere göre enkaz kaldırma doğru planlanmazsa önemli sağlık riskleriyle birlikte yeni felaketlere yol açabilir.

Asbest, Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’nın “Grup 1A” kanser yapıcılar (en çok önemli kanser nedenleri) listesinde yer alıyor. Ağır metallerin ise çeşitli kanserler, teneffüs yolu hastalıkları, cilt hastalıkları, karaciğer, sindirim sistemi ve böbrek fonksiyonunda bozulma, sirkülasyon sisteminde, hudut sisteminde bozulma, kalp ritmi bozuklukları, bebeklerde gelişme geriliği önemli sağlık tesirleri bulunuyor.

Kalıcı organik kirleticiler grubuna giren PCB’lerin metabolizma, hudut sistemi, kal-dolaşım sistemi, üreme sistemi, endokrin sistemi üzerinde olumsuz tesirleri bulunurken TBT ve dioksinlerle yanmış plastikler de kanserojen tesire sahip.

Ecevit Alkan, “Bu bölgede halka ffp3 kalitesinde teneffüs gözetici maske dağıtılması şart” diyor.