Amasra’da yaşanan ve 43 personelin hayatını kaybettiği maden kazasına ilişkin 23 sanık hakkında açılan davanın ilk duruşması Bartın’da başlıyor

Alican Uludağ
Bartın’ın Amasra ilçesinde Türkiye Taşkömürü Kurumu (TKK) Amasra Taşkömürü İşletme Müessesesi’nde geçen yıl meydana gelen patlamada 43 personelin hayatını kaybetmesine ilişkin açılan davada 23 sanık ilk defa hâkim karşısına çıkacak. Amasra Taşkömürü İşletme Müessesi Müdürü’nün de sanığı olduğu davada ihmali olmakla suçlanan periyodun TTK Genel Müdürü ile yöneticileri hakkında ise şimdi soruşturma müsaadesi verilmedi. Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD ) üyesi Melike Polat, ihmaller zinciri sonucunda yaşanan maden patlamasında siyasi iktidarın da sorumlu olduğunu kaydetti.
Türkiye’de 2014 yılında 301 madencinin hayatını kaybettiği Soma katliamı ve 18 çalışanın can verdiği Ermenek maden kazasının akabinde son devirde yaşanan en büyük maden faciası Bartın’da geçen yıl yaşandı. Amasra’da Türkiye Taşkömürü Kurumu’na ait bir kömür madeninde 14 Ekim 2022 tarihinde eksi 320 metrede yaşanan grizu patlaması ve akabinde çıkan yangında 43 emekçi hayatını kaybetti, 10 personel yaralandı.
23 bireye dava açıldı
Bartın Cumhuriyet Başsavcılığı, kazaya ilişkin sorumluluğu bulunduğu gerekçesiyle 23 kişi hakkında dava açtı.
Davanın ilk duruşması 25 Nisan’da Bartın 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde başlayacak. İddianamede, tutuklu Amasra Kuruluş Müdürü Cihat Özdemir’in yanı sıra İşletme Müdürü, İş Güvenliği ve Eğitim Başmühendisi ve Başmühendis hakkında hayatını yitiren her madenci için “olası kast ile öldürme” suçundan 25 yıla kadar hapis isteniyor. Bu sanıklar hakkında ayrıyeten taammüden yaralama hatasında da ceza talep ediliyor. 4’ü tutuklu diğer 19 sanık ise “bilinçli taksirle birden fazla kişinin vefatına ve yaralanmasına neden olma” suçundan 22 yıl 6’şar aya kadar hapisle yargılanacak.
Amasra katliamında ihmaller neydi?
Peki, patlamaya giden süreçte yaşanan ihmaller neydi?
Davanın iddianamesine göre, maden kazası öncesinde sensörler 11 kere metan gazı düzeyinin kritik düzeyin üzerine çıktığına ilişkin ikaz/alarm verdi. Fakat bu ikazlar, ciddiye alınmadı ve madende tahliye gerçekleşmedi. İddianameye göre, metan yükselmesi “sıradan bir olay gibi” karşılandı, dinamit patlama tekniğiyle kömür çıkarma sürecine devam edildi. Metan gazının oksijen ve ateşleyici ile tetiklendiğinde grizu patlamalarına yol açtı.
Havalandırma modernizasyonu yapılmadı
Maden içerisinde oluşan metan ünitesini temizleyecek vantilatörün yetersiz ve bozuk olması da iddianamede ayrıntılı anlatıldı. Buna göre, havalandırma tertibatının modernizasyonun 2015 yılında yapılması gerekiyordu. Bu hususta kuruluşa ödenek lakin 2018 yılında tahsis edildi. Kontrol raporlarında buna yönelik yapılan ikazlara karşın ihale fakat 2021 yılında gerçekleştirildi. İhaleyi alan firma ise 180 gün içinde yapması gereken işe vaktinde başlamadı ve bu nedenle maden içinde biriken metan gazı patlamaya neden oldu. Savcıya göre madenin yöneticileri bu eksikliği biliyordu ve gerekli havalandırma tertibatını almadı ve patlamaya sebebiyet verdi.
Ayrıca kömür içerisine sondaj süreci sırasında “güvenli mesafe” kuralının hiç sayılarak dinamit patlatması gerçekleştirildiği anlatıldı. Gaz izleme merkezinde yasal olarak 2 görevli bulunması gerekirken, Amasra’daki madende bir kişi vardı.
İddianamede, kurumunun genel işleyişine bakıldığında, kural ihlallerinin yaygınlığı ve denetimsizliğin işletmede disiplinsizliğe neden olduğu, teknik donanım, bilgilerin bilimsel olarak kıymetlendirilmesi, tahlili ile bilimsel odaklı anlayış yerine bu anlayıştan uzak usta çırak deneyimi ile yönetildiği, mevcut mevzuatın bu anlayışa göre esnetildiği/yok sayıldığı vurgulandı.
Vardiya listelerinde olmayanların yeraltında çalıştığına işaret edilen iddianamede, hayatını kaybeden 5 personelin farklı vardiya emekçisi olduğu örneği verildi.
Peki, Amasra katliamına ilişkin sorumluluğu olduğu iddia edilen Türkiye Taşkömürü İşletmeleri Genel Müdürlüğü yetkilileriyle ilgili bir işlem yapıldı mı?
‘Siyasi iktidar da sorumlu’
Çağdaş Gazeteciler Derneği ismine davayı takip eden avukat Melike Polat, katliamda sorumluluğu bulunan TKK Genel Müdürü, Genel Müdür Yardımcıları ile Enerji ve Çalışma Bakanlığı denetmenleri hakkında şuana kadar soruşturma müsaadesi verilmediğini kaydetti. Çalışma Bakanlığı denetmenleri hakkında istenen soruşturma müsaadesinin olumsuz gelmesi üzerine Danıştay’da dava açıldığını belirten Polat, TKİ yöneticileri ve Enerji Bakanlığı denetmenleri ile ilgili soruşturma müsaadesi süreci ise sürdüğünü kaydetti.
Söz konusu madenin “devlete ait” olduğuna işaret eden Polat, “Kâr amaçladığı gütmeyen bir ocakta 43 emekçiyi katlettiler. Bunun sorumluları yalnızca TKK vazifelileri değil, siyasi iktidardır. Bu ocağın bu şekilde yönetilmesi bir tercihtir ve bu tercih sebebiyle bunlar da sorumlu. Bilhassa Enerji Bakanı’nın yargılanması gerekiyor. Bu mevzuda da suç duyurusunda bulunduk” dedi.
Maden ocağında keşif yapılamadı
Bu ortada patlamanın akabinde yangınların sürmesi nedeniyle kapatılan maden ocağında şimdi bir keşif süreci yapılamadı. Mart ayında keşif için yeniden açılan ocakta yangının sürdüğü anlaşılınca maden yeniden kapatıldı. Bu nedenle ilk duruşma patlamanın olduğu yer görülmeden başlayacak ve avukatlar bunun önemli eksiklik olduğu görüşünde.