Cumhur İttifakı’nın Meclis’te çoğunluğu sağlaması, ikinci turda Kılıçdaroğlu’nu nasıl etkiler?

Günce Akpamuk
BBC Türkçe

Pazar günü yapılan seçimlerde resmi olmayan sonuçlara göre Cumhur İttifakı 322 milletvekiliyle Meclis’te çoğunluğu sağladı. AKP 267, MHP 50, YRP 5 milletvekili çıkardı.

TBMM, Parlamenter Sistem’de kanun yapma yetkisini elinde bulunduruyordu. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde ise Cumhurbaşkanı da direkt Anayasa’dan aldığı yetkiye dayanarak kanun kararında kararname yayımlayabiliyor.

Peki cumhurbaşkanlığı seçimini ikinci tıpta Millet İttifakı Adayı Kemal Kılıçdaroğlu kazanırsa, siyasi sistem kilitlenir mi? Bu ihtimal seçmen davranışını tesirler mi? Millet İttifakı’nın Kılıçdaroğlu için oy istemesi zorlaşır mı?

‘Sistem cumhurbaşkanına aşırı yetki veriyor’

BBC Türkçe’ye konuşan Bilgi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Emre Erdoğan, meclis çoğunluğunun ve cumhurbaşkanının farklı ittifaklardan olması durumunda büyük bir siyasi çıkmaz yaşanmayacağını söylüyor:

“Normal bir Parlamenter Sistem değil bu. O denli olsa çok zor olurdu. Bunu gördük daha önce. Parlamenter Sistem’de cumhurbaşkanıyla başbakan farklı partilerden olunca hengame çıkıyor, hep o denli oldu. ama şu anda Parlamento’nun gücü sınırlı” diyor.

Prof. Dr. Emre Erdoğan şu anki sistemin cumhurbaşkanına aşırı yetki veren bir sistem olduğunu ifade ederek ekliyor:

“Bakanları cumhurbaşkanı direkt seçiyor, güvensizlik oyu yok. Kimi kanunları engelleyebiliyor, kanun kararında kararnameyle önüne geçmek mümkün. Bütçeyi reddedebiliruzatılır. Yani ABD’deki bir kitlenme olmuyor. Bundan Ötürü parlamentonun ne kadar engelleyebileceğinden emin değilim. Yani parlamento olmadan da bu ülke yönetilebiliyor, aslında hedef bu”.

Emre Erdoğan, bu durumda çok sembolik krizler çıkabileceğini, kritik birtakım mevzularda zıt tarafa kararlar alınabileceğini belirtiyor. “Meclis içindeki partilerin de ayrılacağını var sayıyorum. Bu defa 360’a yaklaşabilir Cumhur İttifakı. Kimi değişiklikleri zorlayabilir.fakat Anayasal tasarı ‘Bu iş cumhurbaşkanında biter’ diyor” tabirlerini kullanıyor.

Seçmenler nasıl tepki verecek?

BBC Türkçe’ye konuşan siyaset bilimci Prof. Ali Çarkoğlu ise Sinan Oğan’ın yahut Recep Tayyip Erdoğan’ın seçmenlerinden önemli bir kümenin Kılıçdaroğlu’na yönelmesini beklemiyor.

“Sinan Oğan’ın seçmenleri, isteseler kaybedeceği dünden belli olan bir adaya oy vermek yerine Kılıçdaroğlu’na oy verirdi esasen. İkinci cinste hem o oyları alıp hem de kendi seçmenlerini tutması lazım Kılıçdaroğlu’nun” diyen Çarkoğlu, Kılıçdaroğlu’nun kazanma ihtimalinin düşük olduğu görüşünde:

Çarkoğlu, sonuçların açıklanmasının akabinde CHP’lilerin pek birçoklarının ikinci cinste oy kullanmayı düşünmediğini söylemeye başladığını vurguluyor ve ekliyor:

“Abartı bir beklenti temelinde oluşan büyük bir hayal kırıklığı var. Pek çok kişi ilk çeşitte Kılıçdaroğlu’nun alacağına inanmıştı. Lakin memleket gerçeğini yeniden düşünmek gerekiyor”.

Emre Erdoğan ise Sinan Oğan’ın seçmenlerinin kim olduğunun çok iyi bilinmediğini, bu mevzuda yapılmış çok büyük bir çalışma olmadığını belirtiyor.

“İdeolojik olarak, yaş olarak, siyasetin sağında mı solunda mı, kentte mi yaşıyor köyde mi bunların hiçbiri bilinmiyor. Burası bir boşluk. Muharrem İnce hakkında biraz daha fikrimiz vardı en azından” diyen Erdoğan, yeniden de bir takım varsayımların yapılabileceğini söylüyor.

Kendisi milliyetçi olduğu için milliyetçi seçmenin, CET İttifakı’nın kesimi olduğu için göçmen aksisi kısmın ve Kürt probleminde onunla benzeyendüşünenlerin Oğan’a oy vermiş olabileceğini belirten Erdoğan, bu nedenle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ikinci tıpta bir adım önde olabileceği kanısında.

Ancak Oğan’ın koalisyonlardan biriyle görüşüp anlaşsa bile bunun, seçmenlerini de oraya getireceği manasına gelmediğini, bu seçmenlerle bir alaka kurmuş olmadığını ekliyor:

“Bir kısmı klâsik milliyetçi seçmen olabilir. Bir kısmının da reaksiyoner seçmen olma mümkünlüğü çok yüksek. Zira onlar Muharrem İnce’deydi ve o çekilince, Oğan bu kısmı çekmiş olabilir. Kirli siyasetten bıkmış, yorulmuş daha çok İnce’de gördüğümüz seçmenler kaymış olabilir. MDP, HDP, AKP yahut CHP kendi seçmenlerini bir yere yönlendirebilir. ama Sinan Oğan’ın gittiği yere 5 puan götürme garantisi yok”.

Emre Erdoğan, milliyetçi, Suriyeli ve Kürt tersi tabanın karşılığının aslında biraz Cumhur İttifakı olduğu ifade ediyor lakin bu tabanda Cumhurbaşkanı Erdoğan’a aksi olup Oğan’a oy verenler olduğunu belirtiyor. Millet İttifakı’nın ise HDP’den dolayı Oğan seçmenlerini çekmesinin biraz daha zor olabileceğini ekliyor.

“Açıkça HDP’yle ilişkileri sona erdirmesını istiyor. İlgi yok denilebilir,fakat buna kimseyi ikna edemezler. İlgiyi kestim diyebilirler ki bu da anti-HDP telaffuzuna tahammül etmeyi gerektirir. Bir de cumhurbaşkanlığı yardımcılığı bir talep var. Bu Kürt tersi bir ögesi kabineye sokmak demek. Bu Kürt oylarını kaçırabilir. Kürtler sandığa gitmezse esasen seçim biter”.

İttifaklar ikinci cinse nasıl hazırlanacak?

Çarkoğlu, muhalefetin seçim sürecinde “inandırıcılığı olmayan bir kampanya yürüttüğünü ve ikinci cinste bunun değişmesinin beklenebileceğini fakat seçim sonucunun doğru okunması gerektiğini” söylüyor:

“Masanın dağılması ve tekrar birleşmesi insanların kolay kolay sindirebilecekleri ufak meseleler değil. Bunlar samimiyet olmadığı fikrini veriyor. İnanmış olsa insanlar hem İYİ Parti’nin oyu yüksek olurdu hem de Kılıçdaroğlu’nun aldığı oy yukarı çıkardı”.

“Millet İttifakı’nın esas gündemi demokrasi ve Kuvvetlendirilmiş Parlamenter Sistem’di. Masa bozulduktan sonra bu unutuldu. Ekonomi siyaseti takımlarını, adalet bakanını ortaya koymadılar. Karşı tarafta Erdoğan ve bakanları var. Onları görüyor halk. Bunlar yapılmış olsa daha farklı olurmuş gibi geliyor.

“Kendi tabanı olmayan seçmene karşı hiç başarılı olamadılar. Bu kadar sürede yapılmayanların önümüzdeki 15 gün içerisinde yapılması daha zor görünüyor. Millet İttifakı’nın kampanya yürüteceği kesin fakat aynı heyecan olacak mı emin değilim.

“İttifak’ın birlik içerisinde devamını sağlamak da güç olabilir. Bunu bir muvaffakiyet olarak paketlemek çok zor olacaktır. Bunu muvaffakiyet olarak niteleseniz seçim akşamı balkon konuşmasını sizin yapmış olmanız lazımdı.gerçekler var, 3-4 puan gerideyken de yapılamazdı.”

Emre Erdoğan ise “Millet İttifakı’nda gözle görülür bir bezginlik ve yorgunluk var. Bu seçmeni tekrar oraya götürebilecek bir enerji ve umudun geri gelmesi gerekli” diyor ve ekliyor:

“Herkes yüzde 49,5’u konuşuyor, 50’ye çok yakın. Bu Millet İttifakı seçmeninde bir kaçışa yol açabilir. Katılma oranı esasen yüzde 87, yani 90’ların üzerine çıkmadı. Bundan Ötürü burada seçmeni harekete geçirmek gerekecek.

“Umut olduğunu, oy vermenin manalı olduğunu göstermek gerekecek. Ümitsizlik salgındir. Ümitsizlik yayılır. ‘Oyumun bir tesiri olmayacak’ denilebilir. ‘Oyumun tesiri olabilir’i göstermek gerekiyor.

“Başkanlık Sistemi’nde kazanılacak şey çok büyük. Bunun gösterilmesi gerek. Parlamento’nun kaybedilmesi çok çok önemli değil.fakat son anda hangi enstrümanları üretebilecekler, hangi yollara başvuracaklar kolay değil. Hazır planların olması gerekiyor.”