Babacan: Türkiye’de yolsuzluğun üçte ikisi inşaat sektöründe

0 farklı başlıkta eylem planı hazırlayan DEVA Partisi, şu ana kadar ‘Tarım, Afet Yönetimi, Sosyal Siyasetler, Demokrasiye Geçiş, Yarına Atılım ve Ekonomi’ eylem planlarını açıkladı. Perşembe günü de Bursa’da düzenlenen ‘Yerel İdareler ve Şehircilik Eylem Planı’ lansmanında 101 husustan oluşan eylem planını, DEVA Partisi Genel Başkan Ali Babacan ile partinin Yerel İdareler ve Şehircilik Siyasetleri Başkanı Candan Karlıtekin anlattı.

Yerel İdareler ve Şehircilik Eylem Planı’nda dikkat çeken maddeler şu şekilde:

“Kayyım uygulamalarına son verilecek”

“Güçlü, tesirli ve verimli yerel idareler için ‘Yerinden Yönetim’ prensibi esas alınacak. Kayyım uygulamalarına son verilecek. Büyük ve çok önemli projeler halka sorulacak. Belediyelerdeki rantla mücadele edilecek. On yıl içinde doğal afetler karşısında zayıf konut kalmayacak. Cem Evleri’ne yer ayrılacak. Şehirde yenilenebilir enerji üretimi organize edilecek. Kentteki taksi sorunu çözülecek. Gençlerin yurt sorunu çözülecek. Sokak hayvanlarının idaresine dair aksaklıklar giderilecek.”

Toplantı sonrasında Babacan, Semra Alkan’ın şu sorularını yanıtladı:

“Döviz kurunun bu kadar belgisiz ve dalgalı olması hayat pahalılığının en çok önemli sebebi”

– Tarih veriyorum. Enflasyonu, ikinci yılımızda tek haneli düzeylere yeniden indireceğiz. Biz yapamayacağımız bir şeyin kelamını hiç vermedik. ama bir söz veriyorsak bu kelamımızı kesinlikle tutarız” diye bir açıklamanız oldu. Bu noktada, mutfakların yangın yerine döndüğü bugünlerde enflasyonu tek haneye nasıl düşüreceksiniz?

“Ekonomi idaresinde aslında klasik manada üç siyaset alanı vardır. Bir de 2008-2009 krizinden sonra buna dördüncüsünü ekledik. Bu üç alan nedir? Para siyaseti, maliye siyaseti ve yapısal ıslahat dediğimiz alan. Dördüncü alan olarak da bizim makro ihtiyati önlemler diye önemli bir inovasyon olarak kattığımız bir alan oldu. Yani bankacılık sistemi üzerindeki düzenlemelerle para siyasetinde ve maliye siyasetinde oluşturduğumuz tesire tesirler oluşturabiliyorsunuz sonuçlar açısından baktığınızda. Hasebiyle, dört tane çok önemli alan var.

En çok önemli bahislerden bir tanesi döviz kuruyla ilgili bir an önce bir sükûneti getirmektir. Yani döviz kurunun bu kadar meçhul ve dalgalı olması, aşırı hareketli olması, öngörülemez olması şimdi hayat pahalılığının en çok önemli sebebidir. Açıkçası Türkiye’de hayat pahalılığının bir numaralı nedeni döviz kurlarıyla ilgili denetimin elden kaçmış olmasıdır. Döviz kurlarını denetim etmek için de Merkez Bankası’nın elinde çok çok önemli iki tane enstrüman vardır. Bunlar faiz siyaseti ve elindeki döviz rezerviyle piyasaya müdahalesidir. Merkez Bankası’nın bir an önce bağımsız olması, Merkez Bankası’nın başına ve Para Siyaseti Şurasına ehil ve dürüst insanların atanması esasen enflasyonla ilgili sorunun tahlilini çok hızlandıracaktır. Bir numaralı husus budur.”

“Merkez Bankası’nın şimdi elinde hiçbir yetki kalmamış durumda”

“Bizim ekonomi eylem planımızda Merkez Bankası Başkanı adaylarının kesinlikle Meclis’e gidip, Plan ve Bütçe Komisyonu’nda soru ve yanıt oturumuna girmesi gerektiğini söylüyoruz. Bu bir oylanma, tasdik edilme ya da bir Meclis onayı manasında değil.gitsinler kendilerini anlatsınlar diyoruz. Orada muhalefet milletvekilleri, iktidar milletvekilleri ve basın var. Üç yahut dört tane aday varsa, önce bir gitsinler, kendilerini anlatsınlar, soru ve karşılık olsun. Ne yapacaklarını söylesinler, böylece toplum önünde bir taahhüde girsinler o soru ve cevaplarla… Bir de kamuoyunun bir kantarına çıksınlar. Yani bir değerlendirmeden sonra Merkez Bankası Başkanı’nın görevlendirilmesini istiyoruz. TÜİK Başkanı ve BDDK Başkanı için de benzeyenşekilde… Bundan Ötürü Merkez Bankası’nın bağımsız olması ve Merkez Bankası’nın bu iki enstrümanı yani döviz rezervi ve faiz oranı enstrümanını bir an önce eline alması gerekiyor. Aksi halde Merkez Bankası’nın şimdi elinde hiçbir yetki kalmamış durumda. Açıkçası tamamını Cumhurbaşkanı’nın talimatıyla yapıyor ve yanlış talimatlar sonucunda da yanlış sonuçlar oluşuyor.

İkinci çok önemli bahiste bu işin bütçe tarafı, maliye siyaseti tarafıdır. Bütçe tarafında da enflasyonla gayrete yardımcı olacak bir gelir ve sarfiyat kompozisyonu oluşturmak gerekiyor. Artı bir de yapısal ıslahatlar tabi. Yapısal ıslahatlarda bölüm kesim mevzuları ele alıp, dallarla ilgili maliyeti artıran ögeler nedir? Rekabet mi iyi çalışmıyor? Verimsizlik mi var bir yerlerde diye tüm bunlara bakıp, bilhassa maliyet tarafında ne yapılabilir bununla ilgili bahislere eğilmek gerekiyor. Makro ihtiyati önlem tarafında da bilhassa talep kaynaklı enflasyon üzerinde tesir olur. Ki şimdi Türkiye’nin fazla bu türlü bir sorunu yok bu etapta.”

“Enflasyonun en çok önemli kaynağı şimdi maliyetler”

“Enflasyonun en çok önemli kaynağı şimdi maliyetlerdir. Maliyetler fiyatı artırıyor. Bazen karşıtı de olabiliyor. İnsanların elinde harcayacak o kadar çok para oluyor ki, çok talep oluyor o da enflasyonu tetikleyebiliyor. Şu anda Türkiye’nin sorunu o denli bir sorun değil. Gerçi dikkat etmek lazım. Zira Merkez Bankası şimdi daima operasyonlar yapıyor. Mali genişlemede ölçüyü kaçırırsa bir de diğer türlü bir sorun da yaşayabilir.”

– Son devirde Merkez Bankası rezervlerinin tükenmesi, ABD’de FED’in faiz artırma beklentisi, Rusya-Ukrayna savaşının uzaması aynıi olumsuz nedenler sonucunda ‘Türkiye’de doları frenlemek zor olabilir’ diye yorumlar yapılıyor. Sizin bu bahiste görüşünüz nedir?

“Savaşın içindeki ülkeler döviz kurlarını baya bir tutuyorlar. Biz savaşın dışında izleyen bir ülke olarak tutamıyoruz. Yani bu tamamen kötü yönetim, öteki bir şey değil.”

“Enflasyon önden koşuyor, maaş artışları geriden o koşan enflasyonu yakalamaya çalışıyor”

“Aklı başında bir Merkez Bankası yönetimi olsa hiçbir şey olmaz. Anında denetim altına alırlar.kimse karışmayacak. Yani Merkez Bankası doğru bildiğini yapacak. Benim işim enflasyonu düşürmek. Zira enflasyon düşmeyince refah artışı mümkün değil. Zira maaş artışı yapıyorsunuzfakat maaş artışları hep enflasyonu geriden yakalamaya çalışıyor. Enflasyon önden koşuyor, maaş artışları geriden o koşan enflasyonu yakalamaya çalışıyor. Bundan Ötürü bu bitmez bir süreçtir. Türkiye 34 sene bir girmiş bu kısır döngüye, 70’lerde, 80’lerde, 90’larda, 34 sene bu ülkede enflasyon iki haneli, üç haneli olmuş. Kimse düşürememiş.”

“Biz enflasyonu nasıl düşürdük?”

“Biz enflasyonu nasıl düşürdük? Biz söylediğim üç alan ki dördüncü alanı 2008-2009 döneminde devreye soktuk. Bu üç alanda gerekeni yaptık. Ve kararlılıkla yaptık. Bu hususta çok sağlam duracağımızı da bütün dünya âleme ilan ettik ve gösterdik. Aslında enflasyonun düşeceği ile ilgili kanaat oluştuğu anda faizlerdüşüyor. Faizler fikir, faizlerin düşmesinden kaynaklanan bir ekonomik canlanma zati geliyor. Bundan Ötürü bu bir öncelik sırasıdır. İlk öncelik olarak, enflasyonun düşeceğine dair kararlı bir mücadele başlıyor ve artık enflasyon düşecek kanaati süratle oluşuyor. Bu piyasa faizlerini düşürüyor. Piyasa faizleri düştüğü zaman da geriden yatırımlar başlıyor, alışveriş canlanıyor. Biz bunu yaptık. Bu sürecin pratiğini yaşayanlar olarak çok iyi bir teknik takımımız var. Merkez Bankası tarafında da, Hazine tarafında da yönetmiş, enflasyonu düşürmüş bir teknik heyet var. Bir de siyasi takımlarımızda yeniden bu mevzuda deneyimli, işi bilen insanlar.

Dediler ki kur düşecek mi? Kur bir defa yükseldiği zaman çok geri gelmiyor. ama çok önemli olan onu makul bir yerlerde tutarken, geriden gelir düzeyini yükseltmek için çalışmak ve ekonomiyi canlandırmaktır. Bundan Ötürü enflasyonu yavaşlatırken ekonomiyi canlandırmak, alışverişi canlandırmak ve insanların refah düzeyini yükseltmek kıymetlidir. Bunun tahlili bu. 2001-2002 krizini çözerken de bu türlü yaptık, 2008-2009 global krizini çözerken de bu türlü yaptık. Yani tamamen dürüst ve ehil takımlarla, istişareyle… Tahlil buralarda yani. Yalnızca iktisatla ilgili sıkıntılarda değil, her türlü sıkıntıda tahlil buralarda, fazla uzakta aramamak lazım. İşi bilenlerle çalışmanız lazım. Öbür türlü olmaz.”

“İnşaat konusunda Başbakan’la aykırı düştük”

– İnşaat bölümünü, inşaata dayalı büyüme sürecini çevre hususuyla birlikte nasıl değerlendirirsiniz?

“İnşaatı altyapı ve üstyapı olarak ikiye ayırabiliriz. Altyapı tarafı biraz önden gitmesi gereken bir mevzu. Yani büyümenin önünü açması gereken bir husus. Üstyapı tarafının da büyümenin ve refahın sonucu olması lazım. Yani biraz geriden gelmesi lazım. Bu ikisi karıştırılıyor. İnşaat sektörü çok önemli, lokomotif dal, kaç yüz tane sektörü hareket ettiriyor. Bundan Ötürü bütün kaynakları inşaata ayırırsak ülke oradan büyüyecek. Bu pek o denli olmuyor. Bunu aslında yaşadık. Başbakan Yardımcılığım döneminde bunun düşüncelerini baştan görünce, o periyotta ben çok uyardım. Başbakan’la aykırı düştük. Kamuoyu önünde, gazetecilerin önünde daima aksi düşüyorduk o günlerde. Ve ne oldu? Türkiye’nin dışardan çok borçlandığı bir devirde, borçlanılan kaynaklar yüklü olarak lüks ofis, lüks AVM, lüks konutlara yatırıldı. Ve o yatırım döviz üreten bir yatırım değil.”

“İlk kriz inşaat bölümünden ve enerji kesiminden çıktı”

“Sanayiye yatırılması gereken, ihracat ve turizm üzerinden döviz geliri getirmesi gerekirken o yatırımlar, döviz geliri getirmeyecek alanlara yatırıldı. Ve ilk kriz inşaat dalından ve enerji kesiminden çıktı. Bandı geri saralım, ben ayrıldıktan sonraki ilk kriz iki kesimde çıktı. Hasebiyle, üst yapının refahın artmasından sonra gelmesi lazım. Önce kazanmamız, önce hak etmemiz lazım. Ondan sonra o hak ettiğimiz refahı yaşamamız lazım. Yoksa borçla refah yükseliyorsa ülkede bana göre bu çok doğru bir şey değil. Zira bu yapay oluyor, süreksiz oluyor. Ondan sonra da bu türlü krize düştüğümüz zaman da büyük bir hayal kırıklığı oluyor. Bu bağlamda, basamak basamak gitmek lazım. Önce çalışmak lazım, sonra lüks konut, AVM, lüks ofisler. Türkiye’de bu sıralama kaydı. ama bunun da asıl nedeni Candan Bey’in bugünkü sunumunda da belirttiği imar rantları mevzusudur. Bu noktada; lüks konut, lüks AVM, lüks ofis demek eşittir emsal değişikliği…”

Hasebiyle, dövizle yatırım yaparız, dövizle borçlanırızfakat sonra yatırımımız döviz üretir tekrar. Bunda hiçbir sorun yok.fakat inşaatta o denli olmadı. Ve her bir proje müthiş para kazandırdı. Türkiye’de açıkçası, bu yolsuzluk dediğimiz alanın üçte ikisi toplam para olarak buralarda. Ve bu benzer vakitte siyasetin ve siyasetçinin finansmanında da en çok önemli alan olarak belirtilebilir. Onun için zati bir türlü önlenemiyor. Onun için bu ikisi iç içe geçmiş alan bir türlü birbirinden sıyrılamıyor. Çok kararlı olmak gerekiyor ve bunları iktidarın ilk 90 gününde yapıp, geçmek gerekiyor. Onun için ilk 90 gün diyoruz. Aksi halde mümkün değil. Bakanlar bir göreve gelsin, kurumların başına geçsin, 1 ay sonra iklim değişir. Şu açıdan söylüyorum: Kimi şeyleri vaktinde yapmazsak, vaktinde önlem almazsak yeni atanacak Bakanlar eski usuledönebilir. Zira kuşatılıyorlar. İnsanlar şimdiden yatırım yapmak istiyor, kim olabilir diye bakıp, kuşatıp, derhal özel ilgi geliştirmeye başlıyorlar. Ki göreve geldiği anda özel bağlantılarda menfaat sağlanma başlasın diye. Bundan Ötürü bunları baştan çok süratli yapmak ve kesin tutum almak lazım.”

“Meclis’e sevk etmemiz gereken bir numaralı yasa siyasi etik yasası olmalı”

“Biz şunu da yaptık. Parlamenter Sistem çalışmasının son kısmında siyasi etik konusu yer alıyor. Aslında Parlamenter Sistemle hiçbir alakası yok. Bizim çalışmamız var, kendi partimiz içinde de siyasi etik yönetmeliği var. Bunu da dedik biz bu masada konuşmak istiyoruz. Sağ olsunlar kabul ettiler. Bu da çok kıymetliydi. Zira bütün Genel Liderlerin imzasının bunun altına alınması Türkiye’nin geleceği açısından çok değerliydi. Bundan Ötürü günü geldiğinde ki bizdeki toplantıda da söyledim; Meclis’e sevk etmemiz gereken bir numaralı yasa siyasi etik yasası olmalıdır. İlk oradan başlamamız lazım.