AYM’den ‘cezaevinde kalabalık koğuşta tutulma’ kararı: Tazminat ödenecek

Anayasa Mahkemesi (AYM), T tipi kapalı cezaevinde tutulan Fatih Seyis’in başvurusu üzerine mahpusların kalabalık koğuşlarda tutulmasının kötü muamele yasağının ihlali olduğuna ve tazminat ödenmesi gerektiğine hükmetti.

AYM, tutukluluk mühleti içerisinde aylarca resmi kapasitesinin üstünde kişinin kaldığı koğuşta tutulan Fatih Seyis’in başvurusunu inceledi.

Resmi kapasitesi 14 olan koğuşta aylar boyunca 20’den fazla beşerle birlikte tutulan Seyis müracaatında, koğuşun kalabalık olması yüzünden tuvaletin önünde yattığını, daima tuvalet sırası beklediğini belirtti. AYM, Fatih Seyis’in başvurusunu kabul ederek kötü muamele yasağının ihlal edildiğini ve hasebiyle 60 bin lira tazminat verilmesi gerektiğine hükmetti. AYM, kararında şunları belirtti:

“Anayasa’nın 17. Hususu, ceza infaz kurumunda tutulan mahpusun içinde bulunduğu koşulların insan onuruna yakışır bir şekilde olmasını da müdafaa altına almaktadır. İnfazın metodu ve infaz sürecindeki davranışların mahpusları özgürlükten yoksun kalmanın doğal sonucu olan kaçınılmaz elem düzeyinden daha fazla sorunlu ya da eziyetli bir duruma sokmaması gerekir.

“En az 4 metrekare alan ve farklı uyku yeri olması gerekir”

Bu bağlamda aşırı kalabalıklaşma ve şahsî alan eksikliğine ilişkin şikayetlerde üç faktör göz önünde bulundurulur. Bunlar her mahpus için en az 4 metrekare taban alanı olması, her mahpusun farklı bir uyku yeri olması ve koğuşun genel yüzeyinin mahpusların mobilyalar arasında serbestçe hareket etmesine izin verecek şekilde olmasıdır. Anılan üç faktörden birinin yokluğu kendi başına tutulma şartlarının kötü muamele yasağını ihlal ettiği yönünde güçlü bir karine oluşturacaktır.

Ayrıca çok kişilik koğuşlarda bir kişi için olan minimum hayat alanının 4 metrekarenin altına düşmesi halinde Anayasa’nın 17. unsurunun ihlaline yönelik ortaya çıkacağı bedellendirilen güçlü karine üç ögenin bir ortada bulunması durumunda ortadan kaldırılabilecektir. İlk olarak minimum şahsî alanın 4 metrekarenin altına düşmesi kısa müddetli, küçük çaplı ve ara sıra olmalıdır. İkinci olarak buna benzer azalmalar koğuş dışı kâfi deveran özgürlüğü ve kâfi koğuş dışı etkinliklerle desteklenmelidir. Son olarak müracaatçı genel olarak uygun nitelikte olan, tutulma şartlarını ağırlaştırıcı öbür bir öge taşımayan bir ceza infaz kurumunda tutuluyor olmalıdır.” (ANKA)