Rusya’nın Ukrayna’yı işgali Almanya’yı nasıl ikilemde bıraktı?

Tarihteki kusurlardan pişmanlık duymak, Almanya’da ulusal bir hobi.Berlin’in Rusya siyaseti konusundaki vicdan muhasebesi Alman standartlarına göre bile kayda bedel seviyelerde. Rusya’nın 24 Şubat’ta Ukrayna’yı işgale başlamasından bu yana Alman siyasetçiler, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i yanlış değerlendirdiklerini kamuoyu önünde kabul ettiler. Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier bile özür diledi, Moskova’yla ticaret ve enerji üzerinden köprü kurmanın kusur olduğunu söyledi. Sosyal Demokrat Parti (SPD) Dış İlişkiler Sözcüsü Nils Schmid, “Acı bir kabulleniş zira 30 yıl Rusya ile diyalog ve işbirliğini savunduk. Şu Anda bunun işe yaramadığını kabul etmeliyiz. Bu yüzden, Avrupa güvenliği ismine yeni bir periyoda girdik” dedi. Almanya’nın SPD’li Başbakanı Olaf Scholz, Alman Parlamentosu’nda işgalden birkaç gün sonra yaptığı ve şu anda meşhur olan konuşmasında bu yeni devir için “Zeitenwene” (Dönüm noktası) dedi. Bu yeni devir, silah ihracı kurallarını kaldırmak, savunma harcamalarında büyük artış ve Rusya’dan enerji ithaline son vermek manasına geliyor. Rusya’dan Almanya’ya uzancak Kuzey Akım 2 doğalgaz boru hattı planları da askıya alındı. Schmid BBC’ye yaptığı açıklamada “Görünür gelecekte Rusya’yla işbirliği olmayacak. Rusya’ya karşı tedbire, caydırma ve gerekirse savunma olacak” diye konuştu. Bunlar, daha yedi hafta öncesine kadar Almanya’nın tarihi suçluluk hissinin ve Nazi hatalarını telafi etmek aynıi bir ahlaki misyonun, Rusya’yla her şeye karşın barış gerektirdiğine inanan bir parti için çok sert kelamlar. Fakat Berlin’de, Ukrayna savaşı çok yakından hissediliyor. Ukrayna’da bombalanan binaların imgeleri, İkinci Dünya Savaşı’ndaki Alman kentleri görünüyor. Alman tren istasyonlarına ulaşan çoğu bayan ve çocuk, 3,5 milyondan fazla mülteci de, buradaki birçok bireye, 1945’te çocukken Rus askerlerinden kaçan büyük anne ve babalarını hatırlatıyor. Hatta, Almanya’nın kendi tarihine bakışı bile değişiyor. İşgale dek, ana akım görüş iki Almanya’nın bir öteki SPD’li Başbakan Willy Brandt’ın Moskova ile diyaloğu sayesinde birleşebildiği istikametindeydi. Lakin şu anda bu bahisteki tartışma farklı bir seyir izlemeye başladı. Brandt’ın diplomasisine güçlü bir caydırıcılığın da eşlik ettiği ve buna milli gelirin yüzde 3’üne denk gelen bir savunma bütçesinin de dahil olduğu hatırlatılıyor. Almanya’nın tarihi savaş suçluluğu da daha farklı bir hale geldi. İşgalden önce hükümet, Nazilerin Rusya’ya karşı işlediği suçlar nedeniyle, Ukrayna’ya silah teslimatına karşı çıkıyordu. Schmid, “Putin ile birlikte, resmi Rus siyaseti Alman-Rus ikili bağlantılarında İkinci Dünya Savaşı’nın anısına hakim olmaya çalışmaktı. Bu durum da Alman toplumunun birtakım kesitlerini, Ukraynalılar’ın savaş sırasında çektiklerine karşı körleştirdi” diyor. Şimdi, Nazi döneminde Ukrayna halkının yaşadığı travmalara yönelik daha büyük bir farkındalık var. Berlin’in telaffuzunda büyük bir değişiklik oldu. Lakin kimileri, yapılanların sarf edilen sözleri gereğince süratli takip edip etmediğini sorguluyor. Sıcak destek açıklamalarının, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy için kâfi olmadığı açık. Almanya’nın Rus petrol ve gazına devam eden bağımlılığını tenkit konusu. Zelenskiy, geçen hafta Rusya’ya enerji ödemelerini “kanlı para” diye tanımlamıştı. Cumhurbaşkanı Steinmeier’in Kiev ziyareti son anda iptal edildi. Kimi Ukrayna yetkilileri Steinmeier’in davetinin geri çekilmediğini söylüyor. Lakin Alman siyasetçiler ve yorumcular seyahatin gerçekleşmemesini, Ukrayna’nın Almanya Cumhurbaşkanı’na güvenmemesinin işareti olarak yorumladı. SPD’nin de eski lideri olan Steinmeier, Angela Merkel döneminde Dışişleri Bakanı olarak yıllarca Rusya’yla temas ederek barışa ulaşmaya çalışmıştı. Almanca’da iki Almanya’nın birleşme süreci için kullanılan “Wende” kelimesinen bir diğer sembolü Brandenbung Kapısı’nda, Alman Uluslararası ve Güvenlik İşler Enstitüsü SWP’den Clauida Major ile buluştum: “Ortaklarımız bize bakıp: Tamam ‘Zeitenwende‘ye başladınızuygulamada ne yapıyorzunuz diyor. “Ambargolarda korkağız ve silah teslimatlarında isteksiziz. Yani haklı olarak bu Zeitenwende nedir diye merak ediyorlar. Almanya’nın Avrupa’nın ortasında büyük bir ekonomik, askeri ve siyasi güç olduğunu düşünürsek, yaptığımız her şey, iyi yahut kötü, bir fark yaratıyor.” Almanya, Rusya’dan enerji ithalatına ambargoya destek vereceğini söylüyor. Lakin bunudevreye girecek bir ambargo yerine, basamaklı olarak yapmak istiyor. Hükümet bunun Almanya’yı ekonomik sakinliğe sürükleyeceğini ve yüzbinlerce kişinin işine mal olacağını söylüyor. Körber Vakfı Müdürü ve siyaset bilimci Liana Fix ise “Almanya bu ikilemi kendi yarattı.

Ambargolara başlamak isteyen ve enerji kaynakları çeşitliliği konusundaki ev ödevlerini yapmış ülkelerin bunu kabul etmesi zor” diyor. İronik bir şekilde, bu ikilemi çözmesi gereken de yılladır Rusya’dan enerji bağımsızlığının elde edilmesi gerektiğini savunan bir partiden, Yeşiller’den Ekonomi Bakanı Robert Habeck. Ukrayna’ya askeri yardım konusunda da Berlin, Kiev’in ihtiyaç duyduğu tüm silahları göndermeye hazır olduğunu söylüyor. Lakin kimi bakanlıkların bürokrasiye takıldığı iddiaları var. Burada da yeniden Yeşiller’den bir siyasetçi, Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, hükümetteki koalisyonu daha süratli harekete geçmesi için zorluyor. Baerbock, Ukrayna için tanklar ve avcı uçakları ağır silahlar daveti yaptı. Bu ortada Başbakan Olaf Scholz ise büyük ihtimalle partisinin destediğini kaybetme kaygısıyla bu soruya cevap vermekten kaçınıyor. Scholz aynı anda partisinin yardımını elinde tutmak, üçlü bir koalisyonu yönetmek ve Almanya’nın suçluluk hisli pasifizmini kısa sürede geriye çevirmek zorunda. Fakat müttefikleri bile, Başbakan Scholz’un, en azından neler olduğunu daha iyi aktarması gerektiğini söylüyor. Claudia Major, parlamentodaki bir konuşmanın ve birkaç televizyon programına katılmanın kâfi olmadığı görüşünde. Bu ortada, çok sayıda Alman’ın da kendi Zeitenwende‘lerini yaşadıklarını söylemek mümkün.

Tagespiegel gazetesinden köşe yazarı Ariane Bemmer, Rusya’ya karşı hislerini nasıl yeniden değerlendirdiğini yazdı. Buluşmamızda “Kesinlikle yanlış yaptım, bir dostu kaybetmeki” diyor. Batı Almanya’da 1980’lerde yaşayan birçok kişi gibi ABD şekli, yabanî kapitalizme karşı ihtiyatlıydı. “Ami Go Home- Amerikalı Evine dön” diye bir kitap satın almıştı. Hiç okumadıfakat kitaplığında iyi görüneceğini düşündü. Ayrıyeten Rusya’daki ıslahatlar ilgisini çekmişti. Bemmer, “ABD’de Başkan Ronald Reagan bizim için şoktu. ‘Bu kovboy çizmeli çılgın aktör ne yapacak?’ diye düşündük. Dünyayı ateşe verecek miydi? Rusya tüm iyi değişikliklerin, perestoroyka’nın, özgürlüklerin, değişim rüzgarının gerçekleştiği yerdi” diyor. Şu anda Almanya’da çok az kişi bu türlü düşünüyor. Geçtiğimiz günlerde yapılan bir araştırmaya göre Almanların % 55’i Berlin’in, Rusya’yla savaşması için Ukrayna’ya tanklar ve avcı uçakları gibi ağır silahlar göndermesi gerektiğini söylüyor. Ariane ve birçok Alman için Rus romantizmi, Putin’in tankları Ukrayna hududunu geçer geçmez bir daha geri dönmemek üzere sona erdi.