Macron’un danışmanı Türkiye Büyükelçisi oluyor: Türk-Fransız ilişkilerinde hangi konular ön planda olacak?

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un atadığı yeni Türkiye Büyükelçisi Isabelle Dumont, bu hafta Ankara’daki vazifesine başlayacak. Dumont, son üç yıldır Macron’un Avrupa ve Türkiye ile münasebetlerden sorumlu danışmanı olarak görev yapıyordu. 2019 …

Dünya

21.08.2023 11:00

A⁺

A^-

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un atadığı yeni Türkiye Büyükelçisi Isabelle Dumont, bu hafta Ankara’daki misyonuna başlayacak. Dumont, son üç yıldır Macron’un Avrupa ve Türkiye ile bağlardan sorumlu danışmanı olarak görev yapıyordu.

2019-2021 arasında önce Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Suriye’de sınır ötesi operasyonu, sonraysa Doğu Akdeniz’deki hareketlilik nedeniyle çok önemli gerginliklere sahne olan Ankara-Paris ilişkileri, son devirde karşılıklı atılan adımlar ve Türkiye’nin Avrupa Birliği (AB) ile bağları yeniden canlandırma arayışları sayesinde olağanlaşma sürecine girdi.

Türkiye’de seçimlerin sonlanmasının akabinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın AB ile alakalarda yeni bir sayfa açma niyetini gündeme getirmesi, Ankara’nın hem Brüksel hem de Paris ve Berlin gibi AB’nin önde gelen başkentleriyle daha ağır bir süreci başlatacağının işareti olarak görülüyor.

Bu kritik periyotta Fransa Cumhurbaşkanı Macron, Ankara’da görev mühleti dolan Hervé Magro yerine 2020’den yana Elysée Sarayı’nda Avrupa ve Türkiye’den sorumlu danışman olarak görev yapan Dumont’u mayısta Türkiye Büyükelçisi olarak atadı.

Dumont, bu hafta içerisinde Ankara’ya varacak ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a güven mektubunu sunduktan sonra resmi vazifesine başlayacak.

İyi derecede Türkçe konuşuyor

Dumont, Türkiye’ye yabancı bir diplomat değil. 2011-2013 arasında Ankara Büyükelçiliği’nde görev yapan Dumont, iyi derecede Türkçe konuşuyor. Fransa dışişlerinin parlak diplomatları arasında gösterilen Dumont, 500 yıla dayanan Türk-Fransız diplomatik ilişkiler tarihine bir tarafın başkasının başşehrine atadığı ilk bayan büyükelçi olarak geçti.

Ankara’daki ilk misyonunun akabinde Paris’e dönen ve Dışişleri Bakanlığı’nda Rusya ve Doğu Avrupa Müdür Yardımcısı olarak çalışan Dumont, 2015’te Ukrayna’ya 2019’da da Kıbrıs’a büyükelçi olarak atandı.

Macron’un danışmanlığı sırasında bilhassa Türkiye ile yaşanan tansiyonların yönetilmesinde ve iki cumhurbaşkanı arasında video konferans ve uluslararası toplantılar marjında yüz yüze görüşmelerin gerçekleşmesinde çok önemli rol oynadığı bilinen Dumont, görevi sırasında Ankara’da muhataplarıyla temaslarda bulunmuştu.

Fransa ile periyotta Türkiye de Paris Büyükelçiliği’nde görev değişikliği yaptı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzasıyla bahar aylarında yayımlanan kararnameye göre, 2021’den bu yana Paris Büyükelçisi Ali Onaner’in yerine hala Türkiye’nin Bratislava Büyükelçisi olarak görev yapan Yunus Demirer atandı.

Gündemde ikili iş birliği, Türkiye-AB süreci ve bölgesel çatışmalar var

Diplomatik kaynaklara göre, Ankara-Paris ilişkileri, ileriki periyotta ikili iş birliği, Türkiye-AB süreci ve bölgesel çatışmalar kapsamında yoğunluk gösterecek.

Bir evvelki büyükelçi Magro, Türkiye’den ayrılmadan önce Türk basınına verdiği son demeçte bilhassa Türkiye-AB ilgilerine vurgu yapmış ve “Türkiye, Avrupa Birliği için vazgeçilmez bir ortaktır” demişti. Magro, “Önümüzdeki haftalarda yeni bir sayfanın açılmasını temenni ediyorum” sözünü kullanarak da Ankara-Brüksel arasında sonbahardan itibaren artacak olan temaslara dikkat çekmişti.

AB’nin dış siyaset ve güvenlik yüksek temsilcisi Josep Borrell’in ileriki devirde AB’ye sunacağı Türkiye-AB ilgilerinin geleceğine ilişkin rapor ileriki devirde oluşturulacak işbirliğinin tabanını oluşturacak. Lakin diplomatik kaynaklar, Türkiye’de insan hakları ve demokratikleşme konusundaki gerilemenin seçim sonrası süreçte de devam etmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmaması nedenlerden ötürü yeni işbirliği çerçevesinin tam üyelik perspektifini içermesinin beklenmediğini kaydediyor.

Bu kapsamda, Fransa’nın kıymet verdiği bahisler arasında ise 2019-2020 döneminde yaşanan tipten yeni bir Doğu Akdeniz buhranının tekrar etmemesi.

Macron’un Erdoğan ile NATO Zirvesi sırasında yaptığı görüşme sırasında mevzuyu gündeme getirdiği ve hatta Kıbrıs meselesinin tahlili için Paris’in devreye girebileceği teklifini dile getirdiği belirtiliyor.

Erdoğan’ın Kıbrıs meselesinin tahlili açısından geçen periyoda oranla daha yumuşak iletiler vermesi hem Paris hem de diğer AB başşehirlerinde dikkat çeken bir gelişme olarak görülüyor.

Ukrayna, Karabağ, Suriye ve Libya

Fransa ile Türkiye arasında ileriki periyotta yapılacak temaslar, her iki ülkenin de çıkarı ve ilgisinin bulunduğu çatışma içeren bölgelerdeki gelişmeleri de kapsayacak. Bu hususların başında, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal teşebbüsü ve global tesirleri geliyor.

Diplomatik kaynaklar, iki ülkenin siyasetlerinin genel manasıyla uyumlu olduğunu, bilhassa Ankara’nın tahıl koridorunun yeniden uzatılması için yaptığı teşebbüslerin Paris tarafından da olumlu karşılandığını kaydediyorlar. Bu süreçte Türkiye’nin İsveç’in NATO üyeliğini daha fazla geciktirmemesi, Litvanya’da varılan uzlaşı kapsamında Ekim ayından itibaren gerekli onay sürecini başlatması Fransa’nın beklentileri arasında.

Fransa ve Türkiye arasında görüş ayrılıklarının ağır olduğu çatışmalı alanlar ise Dağlık Karabağ, Suriye ve Libya olarak sıralanıyor. Türkiye, Dağlık Karabağ konusunda Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşanan son tansiyonda tamamen Bakü’nün yanında yer alırken Fransa ve AB, Bakü’ye bölgede insani sorun yaratabilecek adımlardan uzak durma davetinde bulundu. Fransa, Türkiye’den Bakü ile Erivan arasında kapsamlı bir barış antlaşması sağlanması için Azerbaycan üzerindeki tesirini kullanmasını istiyor.

Macron, Türkiye’ye gelecek mi?

İkili münasebetlerin geleceği açısından merak edilen diğer bir mevzu Fransa’dan Türkiye’ye cumhurbaşkanı seviyesinde yıllardır yapılmayan resmi ziyaretin Macron tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmeyeceği.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın daveti üzerine 2022 içerisinde bu türlü bir ziyaretin gerçekleştirilmesine ilişkin ön çalışmalar yapılmış, fakat tarafların ziyaretin sonuçlarına ilişkin ortak bir yerde buluşamamaları nedeniyle askıya alınmıştı.

Paris, Macron’un muhtemel bir Türkiye ziyaretinin sembolikten öte bir mana taşıması için kimi somut gelişmeleri hedeflemesi gerektiğini öngörüyor. Macron’un Türkiye’ye tek ziyareti 2018’de Suriye bahisli bir toplantıya katılım vesilesiyle gerçekleşmişti. İki taraf arasındaki son devlet başkanı seviyesindeki ziyareti Ocak 2018’te Cumhurbaşkanı Erdoğan yapmıştı.