Fehmi Koru: Rusya ve Putin’in gözünde Türkiye’nin yeri değişti; bu, ülkemiz için manevra alanını genişletme fırsatı olabilir

Fehmi Koru*

Aslında davet Moskova’dan Ankara’ya değil Ankara’dan Moskova’ya yapılmıştı ve doğrusunu söylemek gerekirse ziyaret sırası Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’da değil, Rusya Federasyonu başkanı Vladimir Putin’deydi. Lakin, Rusya’nın Karadeniz kıyısındaki tatil beldesi Soçi’ye Putin’i görmeye gitmek tekrar Cumhurbaşkanı Erdoğan’a düştü.

Olsun, ziyaretin amaçladığı bölgenin tahılını ihtiyacı olan ülkelere vaktinde ve uygun fiyata ulaştıracak bir kolaylığın sağlanması olunca, protokole fazla bakılmaması doğal sayılabilir.

Sonuçta Türkiye’nin -buna Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da diyebiliriz- arabuluculuğuyla sağlanan ‘tahıl koridoru’nu yeniden canlandırma sorumluluğunu bir sefer daha ülkemizin üstlenmesi için her türlü fedakarlığa katlanılabilir.

Nitekim Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Sovyetler Birliği devrinden beri ve hala devlet liderleriyle çok önemli siyasetçilerin mevsimlik malikaneleri bulunan Soçi’ye, biraz da Birleşmiş Milletler’in (BM) ‘tahıl koridoru’nun yeniden açılması işini gündemine almasıyla birlikte gittiği Soçi’de, muhatabına yeni teklifler götürdüğü anlaşılıyor.

Cevap pek iç açıcı olmasa da, Rusya’nın –Putin’in- bahislere yaklaşımının şimdiki ipuçlarının alınması bakımından bu ziyaret kıymetliydi.

Rusya ve Putin Ukrayna savaşı başladığından beri çok değişti; önce bunun farkında olunması gerekiyor. Ayrıyeten, tahıl koridoru açılmasına geçit verdiği günden bu yana Rusya ve Putin de değişti.

Galiba pek çok gözlemci bunun pek farkına varamıyor.

Ukrayna savaşının uzadığı her gün, Rusya’nın ve Putin’in güç yerinden birazını daha götürüyor.

Başka ülkelerden farklı olarak, Rus halkı ve yönetim kademeleri, kendi yakın tarihlerinde yaşadıkları yüzünden, uzayan savaşın maliyetine ziyadesiyle vakıf. Sovyetler Birliği iken Afganistan’a işgal harekâtı başlatana kadar Rusya dünyanın en geniş imparatorluğuydu.

On yıl süren savaşta Rus halkı yalnız hayatlarını kaybetmekle kalmadı, imparatorlukları da o harekat yüzünden battı.

Sovyetler Birliği şemsiyesi altında yer alan çok geniş coğrafyadan sayısız cumhuriyet o savaş sonrasında bağımsızlığını kazanarak çıktı. Sovyetler Birliği vaktindeki Rusya haritasıyla bugünkü Rusya haritası yan yana konulduğunda, ortadaki muazzam fark görülecektir.

Toprak da kaybetti Rusya, değerli doğal kaynaklarının çok önemli bir kısmını de kaybetti; gücü ve prestiji da o savaş sonrasında zayıfladı.

Putin devlet başkanı olarak ülkesini kaybedenler kulübü imajından uzaklaştırmaya çabalıyordu.

Gürcistan macerasından az ziyanla çıkabildi; Ukrayna’dan Kırım’ı ilhak ettiğinde bile bunun ülkenin ve Putin’in yanına kâr kalması mümkün görünüyordu.

Vaktiyle Sovyet şemsiyesi altında bulunmuş sonranın bağımsız cumhuriyetleri Moskova’ya bakarak hizaya girecekleri izlenimi verecek kadar gelişmelerden etkilenmekteydi.

Savaş ve bilhassa de savaşın uzaması tabloyu bütünüyle değiştirdi.

Rusya hem dışarıya -özellikle de Orta Asya’daki bağımsız cumhuriyetlere- güçsüz görünüyor, hem de federasyonu oluşturan etnik özelliklere sahip bağımlı bölgelerde yaşayanları kışkırtacak bir zayıflık sergiliyor.

Ekonomisi de savaşın uzamasından kalıcı aksiliklerle baş etmek zorunda kalıyor.

Karadeniz kıyılarından Ukrayna buğdayının geçmesini sağlayan ‘tarım koridoru’ BM ve çeşitli ülkeler için ekonomik bir husus olabilir, fakat Rusya için stratejik bir enstrüman artık o.

Rusya’nın silah dışında kullanabileceği diplomatik bir silah…

Putin Soçi’ye kadar gelen Cumhurbaşkanı Erdoğan’la görüşmesi sonrasında boşuna “Ambargolar kalkmadan olmaz” açıklaması yapmadı.

‘Ambargolar’ Rusya’nın can damarını hedef alıyor.

O silahı sonuna kadar kullanmak zorunda Putin.

Batı da bunu biliyor ve ambargolar üzerinden yürütülmek istenen pazarlık pek çok başkentte tebessümle karşılanıyor. Son açıklamasıyla, Putin, Batılı muarızlarının zati bir müddettir sahip oldukları, kendilerinin elini kirletmeden süregiden savaşın muvaffakiyete ulaşmasına az kaldığı hissini pekiştirmiş oldu.

Umarım Cumhurbaşkanı Erdoğan Soçi’ye kadar gitmişken Rusya ile Türkiye arasındaki öbür dikenli bahisleri da masaya taşımıştır.

Suriye, Libya gibi konuları…

Liderinin ölümü sonrası Rusya’nın sınır-dışı savaşlarında kullandığı paralı askerlerden oluşan ordusu Wagner dağılma sürecine girdi ve bu durum bilhassa Suriye ve Libya’da Rusya’yı istediği sonuçları almada zora düşürecektir.

Aranın bozulması istenmediği için şimdiye kadar ihtilaflı mevzulardan kaçınılması olağandı, fakat Moskova’nın gözünde Ankara bir müddettir eskisinden farklı bir yerde.

Putin ile görüşmesinde bu yeni durumu test etme imkanı bulmuş olmalı Cumhurbaşkanı Erdoğan.

Türkiye de bundan bu türlü bu yeni duruma uygun bir siyaset izleyebilir.

*Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır.