Erdoğan: Deyrizor’un gerçek sahibi Arap aşiretleridir; terör örgütlerine karşı duruşları hem millî hem yerlidir

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Suriye’nin doğusundaki Deyrizor vilayetinde bel kemiğini Türkiye’nin terör örgütü olarak gördüğü YPG’nin oluşturduğu Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile Arap aşiretleri arasındaki çatışmaları değerlendirirken, Arap aşiretlerinin Deyrizor’un “gerçek sahipleri olduğunu” ifade etti. 

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir araya geldiği Soçi ziyaretinin dönüşünde uçakta gazetecilerin sorularını yanıtlayan Erdoğan, “Suriye’deki bu gelişmelerde PKK’ya YPG’ye karşı artık Arap aşiretlerin bir bütün haline geldiğini, hatta şimdi iştirakin artmasıyla Arap aşiretlerin güçlendiğini görüyoruz” diye konutu. 

Deyrizor’un “gerçek sahibinin Arap aşiretleri olduğunu” söyleyen Erdoğan, “Ne PKK ne YPG buraların sahibi değil, bunlar yalnızca terörist. Aşiretlerin bir araya gelmek suretiyle PKK’ya, YPG’ye karşı koydukları tutum, haysiyetli bir onur gayretidir. Hem ulusaldır hem yerlidir” diye konuştu. Erdoğan, Putin’in de “Bölgenin sahipleri olarak Arap aşiretlerinin bir araya gelerek, terör örgütüne karşı mücadele vermesinin çok önemli olduğunu” söylediğini aktardı. 

Erdoğan, “ABD’nin bu terör örgütüne yaptığı mühimmat ve silah yardımının bölgenin huzuruna hizmet etmediği görüldü. Terör örgütüne verilen her silah, bölgede akan kanın sürmesine, Irak ve Suriye’nin toprak bütünlüğünün bozulmasına hizmet etmektedir” dedi.

Erdoğan, Suriye ile atılan olağanlaşma adımları konusunda da Şam’ın olumlu bir hal sergilemediğini vurguladı. Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın olağanlaşma adımlarını “tribünden” izlediğini söyleyen Erdoğan, “Biz ise Suriye’nin bu işin içerinde yer alacağını ümit ederek bu çalışmalara kapımızı açtık” tabirlerini kullandı. 

“BM Tahıl Teşebbüsü’nün teniden canlandırılmasını sağlayacak yeni bir paket hazırladı”

Rusya’nın 17 Temmuz’da çıkmasıyla fiilen sona eren Tahıl Teşebbüsü’nü hayata döndürmek için gayretlerinin da sürdüğünü vurgulayan Erdoğan, “Birleşmiş Milletler, katkılarımız sonucunda Teşebbüsün yeniden canlandırılmasının önünü açacak yeni bir paket hazırladı. Bu yeni teklifler paketinin teknik boyutunu Dışişleri Bakanım Moskova ziyareti sırasında Rus mevkidaşı Lavrov ile görüştü. Ben de mevzuyu bugün Sayın Putin ile detaylı şekilde değerlendirdim. İnşallah kısa sürede beklentileri karşılayacak hoş bir sonuca varacağımızı da inanıyorum” sözlerini kullandı.

Erdoğan’ın Soçi dönüşünde dış siyasetle sorulara verdiği cevaplar şöyle…

SORU: Suriye’de Deyrizor’da Arap aşiretlerle PKK’lı YPG’li teröristlerin çatışması bir müddettir devam ediyor. Bu mevzu spesifik olarak Putin’le görüşmenizde gündeme geldi mi? Yaşananlara dair sizin görüşünüz değerlendirmeniz nedir?

Doğrusu mevzuyu Sayın Putin açmadı. Ben şöyle kısa bir özet açtım ve Suriye’deki bu gelişmelerde PKK’ya YPG’ye karşı artık Arap aşiretlerin bir bütün haline geldiğini, hatta şimdi iştirakin artmasıyla Arap aşiretlerin güçlendiğini görüyoruz. Sayın Putin de bölgenin sahipleri olarak Arap aşiretlerinin bir araya gelerek, terör örgütüne karşı mücadele vermesinin çok önemli olduğunu söyledi.

Şu anda yaşanan, Arap aşiretlerinin birlik, beraberlik içerisinde kendi topraklarına sahip çıkma atılımıdır, adımıdır. Bu bakımdan yaşananları çok önemli buluyorum. Arap aşiretler oraların gerçek sahipleridir. Oraların gerçek sahipleri bu terör örgütleri değildir. Ne PKK ne YPG buraların sahibi değil, bunlar yalnızca terörist. Aşiretlerin bir araya gelmek suretiyle PKK’ya, YPG’ye karşı koydukları tutum, haysiyetli bir onur gayretidir. Hem ulusaldır hem yerlidir.

Terör örgütünün bölge halkı için ne kadar büyük bir tehlike olduğu bir kere daha görülmüştür. Bir terör örgütünü öteki bir terör örgütüyle yok etmenin de mümkün olmadı umarım görülmüştür. Terör örgütü PKK/YPG’nin, terör faaliyetleriyle bölge halklarına ömür hakkı tanımadığını, bu örgütlere destekleyici ülkelerin görmesi gerekir. ABD ve Rusya’ya PKK/YPG’nin terör faaliyetleri ve ülkemizi tehdit eden faaliyetlerine yönelik bilgilendirmeleri daima yapıyoruz.

Deyrizor’daki petrolün denetimi için bu terör örgütünün yapmayacağı katliam, terörist faaliyet yoktur. Bu hususta muhatap ülkelere gerekli ikazlarımızı yaptık, yapıyoruz. ABD’nin bu terör örgütüne yaptığı mühimmat ve silah yardımının bölgenin huzuruna hizmet etmediği görüldü. Terör örgütüne verilen her silah, bölgede akan kanın sürmesine, Irak ve Suriye’nin toprak bütünlüğünün bozulmasına hizmet etmektedir.

“Türkiye, komşularının toprak bütünlüğünden yanadır”

SORU: Suriye ile olağanlaşma adımları kapsamında bakanlar ve bürokratlar seviyesinde görüşmeler gerçekleşmişti. Rusya’nın da olağanlaşmaya destek verdiğine dair açıklamalar da yapılmıştı. Sayın Putin ile bu bahis gündeme geldi mi? Olağanlaşma adımlarının hızlanması söylediği söz edilen mudur?

Öncelikle şunu ifade edeyim; Esed bizim olağanlaşma ile ilgili Türkiye-Rusya-İran-Suriye formatında atılan adımları maalesef uzaktan, tribünden seyrediyor. Yani işin içerisinde bir türlü yer almıyor. Biz ise Suriye’nin bu işin içerinde yer alacağını ümit ederek bu çalışmalara kapımızı açtık, “Biz buna varız” dedik. Fakat hala Suriye tarafında olumlu bir hal yok. Temenni ederiz ki sürecin devamında onlar da masada yerini alır.

Terörle mücadele, siyasi süreç, sığınmacıların inançlı, istekli ve onurlu dönüşleri kapsamlı şekilde dörtlü dışişleri bakanları toplantısında ele alınıyor. Bu başlıklarda ilerleme kaydedilirse Suriye rejimiyle de münasebetlerin olağanlaşması mümkündür. Suriye rejimi ile yürütülen Dörtlü Sürecin başından itibaren önkoşulsuz olması gerektiğini söyledik.  Biz bu sürecin kademeli bir şekilde, belirttiğim üzere önkoşulsuz olarak ileriye taşınması gerektiğini düşündük.

Bunun gerçekleşmesi için de Suriye rejiminin alandaki gerçeklere uygun bir şekilde hareket etmesi,  sürece zarar verebilecek yaklaşımlardan kaçınması çok önemli. Malumunuz, bizim bu süreçten temel beklentimiz terörle mücadelede somut adımlar atılması. Bunun yanı sıra, istekli ve inançlı geri dönüşler için gerekli şartların oluşturulması ve BM himayesindeki siyasi sürecin canlandırılmasıdır. Bahsettiğim bu alanlarda gelişme sağlanması sürecin ileriye taşınmasına yardımcı olacaktır. Lakin, evvelce de belirttiğim üzere sonlarımızı ve vatandaşlarımızı tehdit eden terör ögeleri bertaraf edilmeden,  nüfus hareketliliği riskleri ortadan kaldırılmadan, bizim güvenliğimizi ön planda tutan yaklaşımımızın değişmesi söylediği söz edilen değildir. Türkiye, komşularının toprak bütünlüğünden yanadır. Suriye’deki iç savaşın başından beri de bu ülkenin toprak bütünlüğüne en büyük tehdidin bu ülkede konuşlu terör örgütleri olduğunu söylüyoruz. Ülkemizi tehdit eden terör örgütleriyle çabamız de son terörist etkisiz hale gelinceye kadar sürecektir. Suriye’nin kuzeyini, Türkiye’yi tehdit eden terör örgütlerinden temizlemek için o bölgedeyiz.

Putin, “Avrupa aslında bana düşman
Avrupa verdiği sözleri yerine getirmeden
ben de bu husus da adım atmayacağım” diyor.

SORU: Sayın Cumhurbaşkanım Tahıl Koridoru nedeniyle dünyanın gözü sizin bu görüşmenizdeydi. Birleşmiş Milletlerin önerisi nedir?

Rusya’nın iki tane özel isteği var. Birisi Rusların tarım bankasının, Ziraat Bankasının SWIFT sistemine bağlanması. Şu anda yaptırımlardan ötürü Rus bankaları SWIFT sisteminden çıkmış durumda. Biliyorsunuz bu ülke, senede 120-130 milyon ton tahıl ihracatı yapıyor. Sayın Putin’de basın toplantısında söyledi, 62 yıldır satıyorlar. Satışın devamı için iki şeyin hayata geçmesi lazım. Birincisi satış sonucu parayı alması gerekiyor, ikincisi de taşımada kullanılan gemilerin sigortalanması gerekiyor. Gemilerin Avrupa ya da öteki limanlara mal taşıyabilmesi için sigorta edilmesi kaide. Yaptırımlardan ötürü İngiliz merkezli sigorta şirketi, gemilerin sigortasını yapmıyor. Rus bankalarının SWIFT sisteminden çıkartılması nedeniyle de para transferi olmuyor, bunun ikisinin mümkün olmasını Ruslar kaide koşuyorlar. Şu Anda Birleşmiş Milletler biraz geriden başlayan bir durumla Türkiye’nin de daima katkısıyla süreci bir noktaya getirdi. En son 28 Ağustos’ta BM Genel Sekreteri Gutterres, gönderdiği mektupta, Rusların istediği gibi direkt SWIFT değil ama SWIFT sürecinden kaynaklanacak bir aracılık sistemi teklif etti. Sigorta problemi için de çalışmaları olduğunu söylediler.

Sayın Putin’in Soçi’ye hareketinden önce Amerika Dışişleri Bakanlığı bir açıklama yaptı. “ABD ve Birleşmiş Milletler, hayat kurtaran tahıl teşebbüsüne aracılık çalışmaları nedeniyle Türkiye’ye minnettardır” diye bir açıklaması var. Lakin gerek SWIFT olayı gerekse sigorta konusunda, Batı, Rusya’ya çok değişik bir bakış sergiliyor. Değişik bakış sergileyişi sebebiyle de şimdi Sayın Putin “bana karşı bunlar edimlerini yerine getirmiyor, getirmediği için de ben bu hususta bunlarla müşterek bir çalışmanın içine girmem” diyor. Bir de tahılın yüzde 44’ü Avrupa’ya gidiyor. Afrika’ya ise yüzde 14’ü gidiyor. Sayın Putin, “Avrupa zati bana düşman. Avrupa verdiği tabirleri yerine getirmeden ben de bu mevzu da adım atmayacağım” diyor.fakat şimdilik 1 milyon ton tahılı 6 ülkeye göndermeyi düşündüğünü söyledi. “Katar ile bir arada bunu bir görüşelim” dedi.

SORU: Kerkük’te yaşanan gelişmelere dair yaklaşımınız nedir? Son devirde yaşanan çatışmalara dair. Irak merkezi hükümetinin halini nasıl karşılıyorsunuz? IKBY ile birlikte PKK ile mücadele konusunda yeni bir süreç oluşturulabilir mi? Afrika’daki darbeler konusundaki değerlendirmenizi merak ediyorum. Çünkü sömürgeciliğe karşı bir uyanış olarak mı algılamak lazım yoksa demokrasinin sekteye uğratılması mı?

Afrika ülkelerinin takındığı bir tutum var. Diğer taraftan diriliş halinde olan ülkeleri, direnen ülkeleri susturmak, durdurmak için adım atan ülkeler var. Mesela İngilizlerin tavrı… İngilizlerin Rusya ile münasebetlerinin nasıl olduğunu biliyoruz, tamamen zıt. Bir taraftan da Kıbrıs’ta bize de çelme takmaya çalışıyorlar. Bu mevzuyu da Sayın Putin ile ele aldık. Rusya’nın Kıbrıs’a ofis açma olayındaki duruşu, Kıbrıs ile ilgili gelişmeler ve şimdi tahıl koridoruyla ilgili gelişmeler Türkiye’nin bölgedeki tartısını her şekilde hissettirmekte.

Kerkük mevzusuyla ilgili olarak da gerek Dışişleri Bakanım Hakan Fidan gerekse istihbarat ünitelerimiz mevzuyu sıkı takip ediyorlar. İşin sıkı sıkıya takibi sonucunda gerek Irak Başbakanı Sayın Sudani ile yapılan görüşmeler gerekse oradaki muhataplarıyla yapılan görüşmeler sonucunda şimdi Kerkük’te nispeten sakin bir hava var. Dışişleri Bakanım Hakan Fidan’a ve MİT Başkanı İbrahim Kalın’a durumu dikkatle takip etmeleri gerektiğini de söyledim.. Barzani ailesiyle görüşmeler yapıldı, Sudani ile görüşmeler yapıldı. Dün de Dışişleri Bakanım Hakan Fidan’ın İran’da yaptığı açıklamalar sonucunda bugün itibariyle hava sakin gözüküyor. Mevzuyu takip ediyoruz. Bölgenin barış ve huzuru için Kerkük’ün yapısını bozacak faaliyetlerden uzak durulmalı. Kerkük’ün yapısını bozacak her eylem, Irak’ın bütünlüğünün bozulması demektir. Türkmen yurdu Kerkük, yüzlerce yıldır farklı kültürlerin bir ortada barış içinde yaşadığı coğrafya olmuştur. Bu coğrafyanın huzurunun, bütünlüğünün bozulmasına izin vermeyeceğiz.

SORU: Rus gazının Türkiye üzerinden Avrupa’ya aktarılmasıyla ilgili çalışmalar ne evrede?

Sayın Putin ile görüşmemizde enerji kesimini başka başlıklarla ele alıyoruz. Enerji ürünlerinin ülkemiz üzerinden Avrupa’ya ve dünyaya ulaştırılması için farklı projeleri hayata geçireceğiz. Türkiye’de kurulacak doğalgaz merkezi ile hem enerji nakil hem de fiyatlandırma bahislerinde ilerleme sağlanacaktır. Ülkemizi enerji üssü yapacağız demiştik, bunun için gerekli altyapı ve fiziki imkânları sağlıyoruz. Son yıllardaki yatırımlarımızla ülkemizi bölge coğrafyası için çok önemli bir doğalgaz üssü haline getireceğiz. Türkiye’yi önce bölgesinin sonra da global gücün merkezi haline getirme maksadımıza adım adım yaklaşıyoruz. Enerji diplomasisinde elde ettiğimiz başarılarla Doğu Akdeniz’de Türkiye olmadan bir adım atılamayacağını kanıtladık. Şu Anda de doğalgaz alanındaki mutabakatlarla ülkemizi enerji üssü haline getiriyoruz. Kazan-kazan aslına dayalı olarak yürüttüğümüz Türkiye-Rusya enerji bağlantısını ülkelerimiz menfaatlerine sürdürmekte kararlıyız.

Bu bu husus ile ilgili Türkiye olarak değişik bir plan sunuyoruz. İstanbul’daki Finans Merkezimiz gibi, Londra’da, Hamburg’da belli işler için kurulmuş merkezler örneğinde olduğu doğalgazla ilgili de bir merkez kurma planımız var. Rusya ile bu planımızı görüşeceğiz. Trakya’daki sınırların ötesinde ülkemizi bu türlü bir merkez haline getirelim istiyoruz. Bu merkezi de yalnızca doğalgaza hitap eden değil, güce, madenciliğe hitap eden bir merkez olarak planlıyoruz. Geniş çaplı maksatları olan bir merkez oluşturalım istiyoruz. Enerji, doğalgaz, madencilik bahislerde kim ne yapmak istiyorsa bu merkeze gelsin istiyoruz. Ataşehir’de Finans Merkezimizin bir bloğunda bu merkezi kurabiliriz. Bu işi finansın, paranın merkezinde örgütleyebiliriz.