Yılmaz: Vergide mevcut yapıyı tartışmalıyız

Yılmaz’ın yayında öne çıkan sözleri şunlar oldu:

OVP yeni devirde en fazla mesai harcadığımız dökümanımız oldu. Bütün ilgili kesitlerle görüşerek programımızı hazırladık. OVP’nin gerisindeki güçlü siyasi iradenin altının çizilmesi lazım. İlk kere Cumhurbaşkanımız OVP’yi açıkladı.

Ben çok farklı kesitlerle toplantılar gerçekleştirdim. Toplumun bütün kısımlarıyla istişare ederek hazırlandı. Bir dökümanın hazırlanma süreci en azından kesin çıktı kadar kıymetlidir. Süreç katılımcı şekilde yürütüldü.

Üçüncü vurgulamak istediğim bahis çalışmanın ekip ruhuyla yapılmış olması. Bütün arkadaşlarımızla birlikte bir ekip çalışması sergiledik. Bütün bu taraflarıyla farklı bir program olduğunu düşünüyorum.

Yansımalar itibariyle gerçekçi bir program olarak değerlendirildiğini söyleyebilirim. Dünya Bankası’nın bu programa verdiği destek de önemli. Dünya Bankası 3 yıllık taahhüdünü 35 milyar dolara çıkardı. BAE ile 51 milyar dolarlık finansmanın, 11,5 milyar dolarının hızlanacağını, en geç yıl sonuna kadar bu kaynakların ülkemiz tarafından kullanılabileceğini söyleyebilirim. Teknik ayrıntılar konuşuluyor.

OVP ile ilgili 4 ana başlık var.

Birinci önceliğimiz zelzelenin yaralarını sarmak. Acil müdahaleler bitti ama asıl iş şu anda başlıyor. Afet riski olan alanlarda da riski azaltıcı işleri yapmak.

İkinci başlığımız enflasyon. Enflasyonu kademeli şekilde tek haneli düzeye düşürecek bir perspektif ortaya koyduk.

Üçüncü başlığımız istihdamı ve büyümeyi olabildiğince korumak. Cumhurbaşkanımızın ortaya koyduğu perspektifi hiçbir zaman kaybetmemek. Bir miktar büyüme suratımızda düşüş var ama dünya ortalamasının üzerinde bir amacımız var. Dünyanın önümüzdeki üç yılda yüzde 3 büyüme beklentisi var. Yılda 900 bin civarında ortalama istihdam yaratma maksadımız var.

Dördüncü başlığımız sürdürülebilir sosyal refahı oluşturma.

Bu dört hedefe üç temel araçla ulaşmayı hedefliyoruz. Para siyaseti, maliye siyaseti ve yapısal ıslahatlar.

OVP’nin daha ayrıntılı halini bütçe ile şekillenecek yıllık programda göreceksiniz. İyi bir çalışma yaptığımıza inanıyoruz, bundan sonrası uygulama.

Programa güven duyulduğunu ifade edebilirim.

Son 3 ayda 22 milyarlık rezerv artışı

Kalkınmakta olan bir ülkeyiz. Yatırımları yapabilmek için tasarruflara muhtaçlığımız var. Türkiye’nin bir cari açık sorunu var. Yeni değil. OVP ile onu azaltmayı düşünüyoruz. Bu yıl sonu milli gelire oranla yüzde 4 öngörüyoruz cari açığı. OVP sonunda yüzde 2’lere düşeceğini öngörüyoruz. Dış kaynağa muhtaçlığımız olacak. ama çok önemli olan bunu sağlıklı, uzun vadeli kaynaklarla finanse etmek. Türkiye bunu geçmişte yaptı. 20 milyar dolara varan direkt yatırım çektiğimiz yıllar oldu. Rezervlerimiz de gelişecek. Son 3 ayda 22 milyar dolar rezervlerimiz gelişti. Brüt rezervler 120 milyar doları aştı.

KKM’de bir miktar çözülmeye karşın oldu bunlar. Bu büyük bir muvaffakiyet.

Bunu nasıl geliştirebiliriz. Bu tanıtımla olur. Yatırım imkanlarınızı dünyaya tanıtmanız lazım.BAE’ye giderken hoş bir çalışma yaptık. Fırsatları listeledik. Gittiğimiz zaman genel bir laf söylemedik, somut proje tekliflerini ortaya koyduk. İyi bir tanıtımla önemli bir yatırım çekebileceğimizi düşünüyorum. Türkiye iyi imkanlar sunuyor. Eylül sonuna kadar YOİKK’in eylem planını ortaya koymayı düşünüyoruz. YOİKK’i tesirli bir şekilde bu devirde çalıştıracağız.

2002 sonrası yaşadık bunu, güven veren bir ortam oluşturduğunuz zaman hem enflasyonu düşürmek hem de büyümeyi sağlamak mümkün. Bunu yaptık biz.

Büyümenin kompozisyonu da çok önemli. Büyüme tüketim yüklü olursa enflasyonist büyüme olur. Arz yüklü bir büyüme enflasyonla çelişmez, hatta enflasyonu düşürücü katkısı da olabilir.

Tüketimin daha istikrarlı seyrettiği, yatırımın-ihracatın arttığı bir perspektiften bahsediyoruz. İthalata dayanan tüketim hem enflasyonu artırıyor, hem de cari açığı bozuyor.

Kıdem tazminatını personel kısmı temsilcileriyle istişare ederek çözmek istiyoruz. Kıdem tazminatında maalesef çok önemli sorunlar de var. Bir dönem fon oluşturup bununla sorunu çözme yaklaşımı vardı.

“Vergide mevcut yapıyı tartışmalıyız”

Vergi gelirlerindeki artış çoğu zaman vergilerdeki artışla olmak zorunda değil.

Burada dört husus var. Birincisi biz bu yıl önlemler aldık. İkincisi kayıtdışıyla çok daha aktif mücadele kararlılığımız var. Tahakkuk-tahsisat oranlarını artırıcı önlemler öngörüyoruz. Dördüncüsü de enflasyon. Enflasyon kamunun masraflarını de artırıyor. Bütün bunlara bakarsak vergi artışını izah etmiş oluyoruz.

Türkiye’de herkes vergi ıslahatı yapılmalı diyor. Sadeleştirmekten bahsediyor insanlar. Direkt vergi-dolaylı vergi konusunda mevcut yapıyı tartışmalıyız. Dolaylı vergilerin hissesi bizde yüksek. Oransal olarak direkt vergilerin hissesinin artması gerektiğine inanıyorum sosyal adalet açısından. Gelir seviyesi arttıkça daha fazla vergi ödenmesi manasına geliyor aslında. Dolaylı vergide bu ayrımı yapamıyorsunuz. Orada sosyal adaleti dar gelirlilerin daha çok kullandığı eserlerdeki vergileri düşük tutarak sağlıyoruz.

Vergi gelirleri oran arttıkça artacak diye bir şey yok. Burada en kritik mevzu kayıtdışılıkla mücadele. Kayıtdışı bir şey kalmaması gerekiyor. Bunu yapınca direkt vergiler de artmış oluyor.

Bu yıl zelzele için ayırdığımız kaynak 762 milyar TL. 2024’te bu 1 trilyon liranın üzerine çıkıyor. OVP döneminde 3 trilyon üzerindeki kaynağı sarsıntı için harcayacağız. Bu hakikaten büyük bir yük. 2025’ten beri bu yükte rahatlama olacak. Bu harcamalar tek seferlik harcamalar, yapısal bir yük getirmiyor.

“Kurda istikrarlı seyir öngörüyoruz”

OVP’nin ne bir kur kestirimi, ne de kur gayesi vardır. Kurla ilgili herhangi bir sayı açıklamış değiliz. Ortalama veriliyor orada, yıl sonunu lineer hesaplayanlar var. Bu doğru değil.

Seçimlerden sonra kurda uzun süre değişim yaşanmamıştı, önemli bir düzeltme oldu. Bundan sonra o denli bir hareket beklememek lazım. Enflasyonun seyri, kaynak girişi ve güven ortamı oada tesirli olur. OVP’de enflasyonun üzerinde bir kur seyri öngörmüyoruz. Kaynak girişi farklı olursa kuru farklı yerde görebilirsiniz. Bunları fazla abartmamak lazım.

Bunu TCMB’nin beklenti anketleriyle izlemekte yarar var. Kurda düzeltme oldu, olağan şartlar altında bu türlü bir hareket beklememek lazım. Mevcut datalarla önümüzdeki periyotta daha istikrarlı bir seyir öngörüyoruz.

Memura gelecek sene oransal artış olacağı için daha iyi bir artış olacak. Bu memur emeklisine de yansıyacak. Emekçi emeklileri ve minimum fiyatta de dengeleyici oranları çalışıyoruz.

Asgari emekli aylığına yüzde 114 artış yaptık. Buna karşın burada tekrar bir çalışma yürütüyoruz. Yıl sonuna kadar tamamlamayı planlıyoruz. Emeklimizin, çalışanımızın yanında olmaya devam edeceğiz.

Tasarruf demek kaynak kullanmamak değil, kaynakları verimli şekilde kullanarak tasarruf sağlayabilirsiniz.

2024 bütçesinde tek tek harcama kalemleri incelenecek. Toplumdan tasarruf bekliyorsak, kamu kurumlarını bunun dışında tutamayız.

KKM özü itibariyle süreksiz bir sistem, sorumluluğunu ifa etti. Belli bir büyüklüğe geldiği için burada ani bir duraklama yapamayız. Kademeli şekilde KKM’den çıkış olacaktır. KKM çözüldüğünde yabancı paraya gitmemeli ki kur istikrarı bozulmasın. KKM’yi TL mevduata yönlendirme olacakbu bir anda olmayacak.

Önümüzdeki günlerde alternatif finans araçları duyabiliriz. Bunu finans heyetlerimiz çalışıyor. Bunu yalnızca bankacılık olarak düşünmeyin. Bankacılıkta parası olana para veren bir sistemimiz var. Bunu da tartışmamız gerekiyor. Teşebbüs sermayesi, proje sermayesi geliştirilmeli.

Sermaye piyasalarının, farklı enstrümanların da geliştirilmesi gerekiyor. Katılım bankacılığının da gelişmesi gerekiyor. Bütün bunları geliştirmeliyiz.

Reel kesime kredide kamu bankaları üzerine düşeni yapıyor. Özel bankalarda maalesef daha çok tüketime kaynak sağlayan bir yapı var. Düzenlemeler özel bankaları daha çok ticari kredilere yöneltecektir diye düşünüyorum.

Her dönemi kendi şartlarına göre pahalandırmak gerekir. Tüm dünyada olağanüstü önlemlerin alındığı bir dönem yaşadık. Dünya da dezenflasyonist, farklı bir periyoda girdi.

OVP yeni çıpa. Siyasi istikrar olmadan ekonomik istikrar olmuyor. Belirsizlik iktisadın en büyük düşmanı. Mayıs ayında 5 yıllık bir pencere açıldı. Yeni periyotta daha farklı bakmamız lazım. Zor bir dönemdeyizzor periyotlar fırsatları getiren periyotlardır. Zor vakitte iyi yöneten önderleri olan ülkeler öne çıkabilirler.

2026’da 1,3 trilyon dolarlık milli gelire ulaşacağız. Dünya Bankası’nın sınıflandırmasına göre 2026’da yüksek gelirli ülkeler ligine adım atmış olacağız. OVP’nin en çok önemli çıktılarından biri bu olacak.