Fehmi Koru: Türkiye Cumhuriyeti: Nice yüzyıllara…

Fehmi koru*

Cumhuriyet’in şimdi genç sayıldığı bir zaman diliminde doğdum; bir manada bugün 100. yılını kutladığımız Cumhuriyet’in son üç çeyreğinin şahidiyim.

Her devlette olduğu gibi, Türkiye Cumhuriyeti’nin hayatı da düz bir çizgiye sahip değil.

Atatürk’ün sıhhatinde çok partiye geçişin iki sefer denenmesi, denemelerin muvaffakiyete ulaşamamasına karşın amaçlananın demokratik bir sistem olduğunu düşündürüyor.

Biraz gecikmeli de olsa, Cumhuriyet’in ilk çeyreğinin sonunda, çok partili demokratik sisteme de geçildi.

Çok-partili periyodun başladığı yılda doğdum.

Demokrasimizin birkaç sefer darbelerle önünün kesilmesi o yoldan bütünüyle vazgeçilmesini getirmedi çok şükür. Tekrar de, her askeri müdahaleden sonra yaşanan çalkantılardan herkesi ben de az yahut çok etkilendim.

En fazla hayıflanacak şey, kuruluşundan bu yana geçen bir asrın sonunda, Türkiye Cumhuriyeti’nin demokrasi konusunda hala birtakım sıkıntılarının bulunmasıdır.

Hayatımın üçte ikisi siyaseti yakından gözleyerek ve her vakitte daha güzele doğru yol alması için başlayan tartışmalara katkıda bulunarak geçti.

En başlarda, 1970’lerde, ülkede neler tartışılıyor ise, bugün de derhal çabucak şeylerin tartışılıyor olması, beni son vakitlerde daha fazla düşündürüyor.

Dünyanın gittiği istikamet çoğu zaman bizim tercihlerimizle örtüşmüyor; dünyanın gidişine ayak uydurmak yerine, kendi yürüyüşümüzün doğru olduğunu düşünüyoruz.

Geçmişte de bu türlü düşünüldüğü için sanayi ihtilalini yakalayamamıştık; bugün de teknoloji ihtilalinin uzağındayız.

Elbette bu Cumhuriyet’in kabahati değil; fakat dünyadan kopukluk özgüven eksikliğine yol açabiliyor ve durduk yere ‘beka sorunu’ olarak karşımıza çıkabiliyor.

Her ülkenin meseleleri var, ama özendiğimiz ülkelerin hiçbirinde ‘beka’ diye isimlendirilebilecek bir sorun yaşanmıyor.

Yaş günleri söylediği söz edilen olduğunda beşli-onlu yıllar nasıl önemseniyorsa, devletler için de 25’li, 50’li, 75’li yıllar ve bilhassa de 100. yaş çok önemli sayılabilir.

Türkiye Cumhuriyeti 100 yaşına girdi, bu bütün ülkede kutlanıyor, fakat kutlamalardan her eğilim kendi farklı cumhuriyet anlayışını kutluyor hissi almamak elde değil. Bu sebeple de, Cumhuriyet’in 100. yıldönümünü hakkını vererek kutladığımız söylenemez.

Oysa işte bütünüyle Cumhuriyet idaresine geçildikten sonra -hatta çoğunluk olarak bayağı sonra- doğmuş, halkın kendisini yönetmesini sağlayan Cumhuriyet sayesinde idareye talip olmuş insanlar siyasetle meşguller; iktidar ve muhalefet olarak…

Galiba bunun bedeli bile tam anlaşılmış değil.

Devletler sistemleri değişse bile insanlardan daha uzun ömürlüler. İnsan dediğin, bir zaman geliyor, bu dünyadan ayrılıyor; halbuki devletler ekseriyetle ‘ebed müddet’ hayatta kalıyor.

Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. yılının kutlandığı sırada, ben de onun üç çeyreğini yaşamış biri olarak hayatımı sürdürüyorum ve onun ‘ebed müddet’ süreceğine inancım tam.

Bütün dileğim, Cumhuriyet’in sağladığı yerin, insanlara özgürlüklerini tam manasıyla yaşayabilecekleri, yarınlarına inançla bakabilecekleri, kendilerinden sonra geleceklere de övünülebilecek huzur ve müreffeh bir ülke bırakabilecekleri bir verimli iklimi getirebilmesidir.

Cumhuriyet’in 100. yılı kutlu olsun.

*Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır.