Bir “iyi halli özgür mahkûm” portresi: Gardiyanın boğazına bıçak dayayan, Hrant Dink cinayeti dahil eylemleri “terör” sayılmayan Ogün Samast, en az 27 yıl yatırılabilirdi!

Hrant Dink’i öldüren ve cinayetten 16 yıl 10 ay sonra tahliye edilen tetikçi Ogün Samast’ın, en az 6 yıl daha fazla cezaevinde tutulmasının mümkün olduğu lakin çok sayıda avukatın, öğrencinin, müellifin şartlı salıvermeden yararlanmasına izin vermeyen cezaevi yönetim müşahede heyetinin kararıyla serbest kaldığı ortaya çıktı. Samast’ın, 2020’de gardiyanın boğazına bıçak dayama dahil cezaevinde işlediği hatalardan ötürü 5 yıl 11 ay ceza almasına karşın, yönetim müşahede heyetinin “topluma adapte olabilir, yeniden suç sürece eğilimi gözlenmedi” istikametindeki kararıyla şartlı salıvermeden yararlandığı anlaşıldı. Adalet Bakanlığı’nın bu bahis ile ilgili açıklamasında bu ayrıntılar yer almadı. Bununla birlikte mahkemeler, Samast ve Dink cinayetini organize eden isimler için “suç örgütü” yerine “terör örgütü” suçundan işlem yapsalardı, Samast uzun yıllar cezaevinde kalacaktı.

Adalet Bakanlığı, yaptığı açıklamada, “Samast’ın, cinayet tarihinde yaşının 18’den küçük olması nedeniyle “öldürme” suçundan 21 yıl 6 ay olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte failin; yasak silah taşımaktan aldığı 1 yıl 4 ay hapis cezasının içtiması ile 22 yıl 10 ay hapis cezası katılaşmıştır. Mahkumun; cezası infaz edilmekteyken, cezaevinde işlemiş olduğu kabahatlerden ötürü 2 yıl 36 ay 43 gün hapis cezası daha almış olması nedeniyle neticeten 24 yıl 46 ay 43 gün hapis cezasının infazı tutukluluk tarihi olan 24/01/2007’den itibaren başlamıştır” sözlerini kullandı. Bakanlık, Samast’ın 19 Şubat 2022’den itibaren kontrollü hürlük hakkına sahip olduğunu lakin bu haktan yararlandırılmadığını bildirdi. Bu haktan yararlansa, önce açık cezaevine geçecek, üç ay sonra da tahliye olabilecekti.

“İki sefer reddedildi”

Bakanlığın açıklamasında, Samast’ın şartlı salıvermeden yararlanma taleplerinin 19 Ocak 2023’te ve 13 Temmuz 2023’te iki sefer reddedildiği de vurgulandı. Açıklamada, “Bu süreçte 2015 yılından itibaren mahkumun 5 defa açık ceza infaz kurumuna ayrılma talebi, 2 kere de kontrollü özgürlük talebi uygun görülmemiştir. Bu kapsamda, 7456 sayılı Kanun ile yapılan infaza ilişkin düzenlemelerden istifade etmesi söylediği söz edilen değildir. 5275 sayılı Kanunun genel kararlarına göre cezası infaz edilmiştir” denildi.

27 yıl 10 ay yerine 16 yıl 10 ay

Buna karşılık, Samast’ın 6 yıl daha fazla cezaevinde tutulma ihtimali varken bunun yerine şartlı salıvermeden yararlandırıldığı konusunda bir açıklama yapılmadı.

Eski infaz sisteminde, terör suçu işleyenler cezalarının dörtte üçünü, adli suç işleyenler üçte ikisini cezaevinde geçirdikten sonra tahliye olabiliyordu.

Yeni infaz sisteminde ise bu müddetler dolduktan sonra mahkumun tahliye edilip edilmeyeceğine cezaevlerindeki idari müşahede şuraları karar veriyor. Bu şuranın önüne çıkmak için cezaevlerindeki ilgili üniteler, hükümlü için puanlama yapıyor. 45 puanın altında kalan mahkumun müşahede şurasının önüne çıkma hakkı bulunmuyor.

45 puanın üzerine çıkan hükümlü için idari müşahede kurulu rapor hazırlıyor. Mahkumun, “topluma adapte olabileceği, pişmanlık duyduğu, yeniden suç işlemeyeceği” yönünde kant oluşursa, kuralla salıverme kararları işletiliyor.

Samast için de bu yol izlendi. Daha önce iki başvuruyu geri çeviren heyet, Samast’ın son talebini de geri çevirme hakkına sahipti. Bu durumda Samast, üç ila altı ay arasında heyetin yeniden önüne çıkacaktı. Lakin heyet onay vermediği sürece tahliye olamayacaktı. Samast’ın bakanlığın açıklamasına göre 27 yıl 10 ay toplam cezası bulunuyordu. Bu durumda, 16 yıl 10 yerine bu cezanın tamamını cezaevinde geçirmesi söylediği söz edilen olabilecekti.

Terör değil “suç örgütü” sayıldı: Yarısı terör örgütü, yarısı değil

Yerel mahkeme, Dink cinayetinden sonra, 2012’de verdiği kararda, cinayette herhangi bir örgüt izi bulamadığını belirtti. Buna karşılık, Dink ailesinin avukatları, suçun terör örgütünün fliyeti olarak işlendiğini ifade ederek kararı temyiz etti.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi ise 2013’te, Samast, Yasin Hayal ve Erhan Tuncel’in de aralarında olduğu 9 kişinin aksiyonunun “silahlı terör örgütü değil”, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 220. hususunda düzenlenen “suç işlemek gayesiyle kurulmuş örgüt” olduğunu kabul etti.

O tarihe kadar McDonalds’ın bombalanması, mağdurlardan birine patlayıcı ile saldırı suçlar işleyen örgütün eylemleri, “silahlı örgüt” kapsamına sokulmadı.

Yeniden yargılama yapan İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi, zamanaşımı ihtimali nedeniyle 9 ismin belgesini ana dava evrakından ayırdı. Mahkeme, 2019’da, eylemleri içerisinde taammüden öldürmeye teşebbüs de bulunan Erhan Tuncel’e 99 yıl 6 ay ceza verdi. Suç örgütü kurmak ve üyesi olmak suçlarından Yasin Hayal’e 7 yıl 6 ay, Zeynel Abidin Yavuz’a 14 yıl, Tuncay Uzundal’a 16 yıl 10 ay, Ahmet İskender ve Ersin Yolcu’ya 1 yıl 10 ay hapis cezası verildi.

Samast ise yalnızca 2 yıl 6 ay ceza aldı. Bu suçun olağan zamanaşımı müddeti 2022’de doluyordu. Dink ailesinin avukatları dava zamanaşımı mühletinin dolmasından ötürü, Samast’ın bu suçun cezasını çekmediğini açıkladı.

Gardiyanın boğazına bıçak dayadı

Ancak bu ceza eklendiğinde bile Samast, infaz mühleti, cezanın üçte ikisi ile sınırlı olduğundan 2020’de özgürlüğüne kavuşabiliyordu. Hareketlerin terör sayılması halinde ise yalnızca üyelik suçundan bile 6,5 yıl ceza alması beklenen Samast, diğer hatalarla birlikte 30 yılı aşkın ceza alacaktı. İnfaz müddeti de cezanın dörtte üçü olarak hesaplanacak, idari müşahede heyetinin önüne de 22 yılı aşkın bir süre sonra çıkacaktı.

Buna karşılık tüm eylemleri “adli suç” sayılan Samast, idari müşahede heyetinin önüne 16 yıl sonra çıktı. 2023’te bu hakka sahip olmasının nedeni ise 6 Ağustos 2020’de tahliye edilecekken, cezaevinde işlediği beş başka hatadan ötürü 5 yıl 11 ay daha ceza alması.

Samast, Silivri Cezaevi’de olduğu 2017’de, koğuştaki butona basarak ‘başmemur’ ile görüşmek istediğini söyledi. Gelen infaz muhafaza memuru, öğle vardiyasındaki memurların çıkış yaptığını, bu çıkış sürecinden sonra başmemurun kendisiyle görüşebileceğini söyledi. Lakin Samast bu durumu kabul etmedi. Küfür eden ve kupa bardağı mazgala fırlatan Samast, içeriye giren üç gardiyana saldırdı. Sakinleştiği sanıldığı sırada cebinden bıçak çıkartarak salladı ve gardiyanın boğazına bıçak dayadı. Gardiyanı hafif biçimde yaralayan Samast, bir öbür gardiyanın da parmağını ısırdı.

Yine de iyi halli

Samast, bu hareketinden ötürü ceza almasına, cezaevinde farklı disiplin kabahatleri da işlemesine karşın şartlı salıvermeden yararlandı.

Buna karşılık, cezaevindeki çok sayıda isim bu haktan yararlanamıyor. Son olarak örgüte yardım suçundan cezaevinde tutulan avukat Didem Ünsal Baydar’ın şartlı salıverilme talebi, disiplin cezası olmamasına karşın, idari müşahede kurulunda olumlu kant oluşturmadığı gerekçesiyle geri çevrildi. Herhangi bir şiddet eylemi olmayan çok sayıda isim de aynı nedenlerle şartlı salıverilmeden yararlandırılmadı.