Şimşek: KKM’ye vergi istisnasını seneye değerlendireceğiz

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Kur Korumalı Mevduat sisteminde vergi istisnasının önümüzdeki yıl tekrar değerlendirileceğini söyledi.

Bloomberg’e konuşan Şimşek, sistemden çıkış konusunda önemli bir ilerleme sağlandığını söylerken, “Bence para siyasetindeki bu olağanlaşma ile birlikte herhangi bir teşvike ihtiyaç olmadan KKM’den çıkış tamamlanacaktır. KKM’nin getirdiği en büyük teşvik vergi istisnasıdır. O bahiste da önümüzdeki sene bir değerlendirme yapacağız” dedi.

Şimşek’in ekonomi gündeminin diğer mevzularına ilişkin verdiği bildiriler şöyle oldu:

Bileşik Arap Emirlikleri ile çok iyi bir diyaloğumuz var. Bütün bölgeyle siyasi bağlarımız çok iyi. BAE ile olan, yaz boyunca devam eden ve sonuçta da bir programla sonuçlanan diyaloğumuz özünde Türkiye’nin önceliklerini baz alıyor. Birinci en büyük kalem yeşil dönüşüm. BAE ile Enerji Bakanlığımız potansiyel olarak önümüzdeki yıllarda 27 milyar dolarlık bir yatırıma hazır olduklarını söylediler. Bu ne zaman somut bir gidişe dönüşür? Siz de biliyorsunuz, bu yatırım işi biraz kısa soluklu bir iş değil.

İkincisi dijital dönüşüm… Bu da bizim öncelikli mevzulardan bir tanesi. Türkiye’de büyük ölçekli data merkezi yok. Bu alanda bir ilgileri var. 5 ile 7 milyar dolar arası bir sayıdan bahsediyorsunuz. Üçüncü olarak biz tabii sarsıntının finansmanını önceliklendirdik. Orada da 8,5 milyar dolarlık bir alan açıldı bize. Son olarak da ihracatın finansmanı için 3 milyar dolarlık bir alan açıldı.

Depremin finansmanını biz kısmen dışarıdan özel tertip tahvil ihracı ile düşünüyoruz. Vade olarak muhtemelen 10 yıl civarında olur. Yani uzun vadeli olur. Fiyatlama, olağan piyasa fiyatlaması çerçevesinde olur. Büyük ihtimalle, şayet ihtiyaç hasıl olursa trançlar halinde olur. Yanizaten harcama durumu yok. Bundan Ötürü istersek bu yılın sonundan önce o imkandan kısmen yararlanırız.

“Seçim sonrası fon akışı önemli artar”

Bizim birincil önceliğimiz, Türkiye’de makro finansal istikrar, bilhassa de fiyat istikrarı boyutuyla başarıyı sağlamak ve böylelikle Türkiye’nin uzun vadeli büyüme potansiyelini ve performansını yükseltmek. Yani kalıcı refah için biz fiyat istikrarını önceliklendirdik. Yatırımcılar bunu ben inanıyorum ki görüyorlar. Önümüzdeki periyotta de bu gördükleri üzerine de hareket etmeye başlayacaklar. Bizim yatırımcılarla çok iyi bir diyaloğumuz var.

Bu, fon akışına dönüşüyor mu? Nereden baktığınıza bağlı. Birincisi, yılın ilk beş ayına bakın. Portföy girişleri manasında eksi 2,9 milyar dolardı. Haziran-Eylül devrine bakın, 4,9 milyar dolarlık bir giriş var. İkincisi özel kesim ve kamunun uluslararası piyasalardan finansmana erişiminde önemli bir artış var. Türkiye’nin tahvil endeksi spreadine baktığınız zaman, gelişmekte olan ülkelere göre mayıs sonrası çok güçlü bir performans var.

Türkiye’nin CDS’leri… Geçen sene 900’e çıkmasından bahsetmiyorum, bu yılın çok önemli bir kısmında 600’e yakın, bir ara 700’leri bulmuş, 700’ün üzerine çıkmış. Şu anda 330’lar civarı. İlgi olmasa bu çerçevede bir fiyatlama olmaz.

Kur oynaklığı… Şu anda gelişmekte olan ülkelerin oynaklığının en düşük bandına yakınız.

Rezerv birikimi… Mayıs’ta 98,5 milyar dolardı, 36 milyar dolar civarında brüt rezervde artış var. 2014’ten beri en yüksek rezerv düzeyine ulaştık. Diyebilirsiniz ki, swaplar şöyle bu türlü… Yerel bankalarla olan swap onların muhtaçlığına binaen yapılıyor. Zira Döviz kredisi talebi sınırlı ama TL kredi talebi duruyor. Yani benim için çok önemli olan, yurt dışı swaplardan ari rezerv o da pozitif hem de güçlü pozitif.

Ben inanıyorum ki önümüzdeki aylarda bilhassa de yerel seçimler sonrasında Türkiye’nin varlıklarına talep çok önemli bir şekilde artacak. Yani Türkiye’ye fon akışı önemli bir şekilde artacak.

Ben son faiz oranına ilişkin yorum yapmam. Zira Merkez Bankası’nın uhdesinde olan bir bahis. Burada biz hep kurala dayalı gideceğimizi söyledik. Para siyasetinde da sonuçta enflasyonun çıpalanması lazım, kural bu. Onun nasıl yapılacağı bilinen bir şey.

“Kur amacımız yok”

Cumhurbaşkanımızın tespiti doğru. Bizim aynıi dezenflasyon programı uygulayan ülkelerde, dezenflasyonda muvaffakiyet genelde kurda gerçek değerlemeyi beraberinde getirebiliyor. Sayın Cumhurbaşkanımızın dediği bu. Ben, prensip olarak kur hususlarında düzeye ilişkin çok yorum yapmam. Zira bizim bir düzey maksadımız yok ve Türkiye şimdi dalgalı bir kur rejimine sahip. Burada lira değerli mi, değil mi tartışmasına da prensip olarak girmek istemiyorum.şu bir gerçek; bu sene cari açığa altın hariç bakarsanız, milli gelirin yüzde 1.4’üne denk geliyor. Bundan Ötürü sürdürülebilir bir cari açık, yani dış borcun milli gelire oranını artırmayan bir cari açık, şimdi sağlanmış durumda. Analistler tartışmaları şayet temel göstergeler üzerinden yapacaksa, bu hususu da kaçırmamaları lazım.

“KKM vergi teşviki gözden geçirilecek”

Şimdi döviz piyasasında izafi bir olağanlaşma var. Kurdaki oynaklık, gelişmekte olan ülkelerdeki oynaklık bandının alt düzeyinde. Enflasyonun hala yüksek olduğu bir ülkede aslında nominal bir istikrar söylediği söz edilen olmaz. Şu Anda kurda nominal istikrar öngörümüzün bir kesimi değildir. Gerçek kurda istikrar, evet.buna programlar gerçek kurda değerlenmeye yol açıyor mu? Evet. Biz başından beri şunu söyledik; rezerv birikimine giderizpiyasa şartları el verdiği ölçüde dedik. Bundan Ötürü biz rezerv birikimini yaptık.

Sadece kur korumalıdan dönüşlerde Merkez Bankamız döviz talebini karşıladı. Onun ötesinde şu an itibariyle bir müdahalemiz söylediği söz edilen değil, olmayacak.

Kur korumalıya gelince… Kur korumalıdan çıkış sürecimiz fiilen başlamış durumda ve çok önemli bir ilerleme sağladık. Bence para siyasetindeki bu olağanlaşma ile birlikte herhangi bir teşvike ihtiyaç olmadan KKM’den çıkış tamamlanacaktır. KKM’nin getirdiği en büyük teşvik vergi istisnasıdır. O mevzuda da önümüzdeki sene bir değerlendirme yapacağız. Rezerv birikimi bu şekilde devam ederse tabii ki sürecin hızlandırılmasına ilişkin bir değerlendirme olabilir.

“Program çalışıyor, sonuçlarını görüyoruz”

Varherhalde daha çok olmasını bekliyorsunuz.. Yoksa giriş var. Yatırımcı ilgisi de var. Bir de şöyle bakmak lazım, biz hep yabancı yatırımcı diye olaya yaklaşmıyoruz. Bizim için çok önemli olan yatırımcılar. Türk vatandaşlarının, vatandaşlarımızın portföy tercihlerinde çok bariz programa inanç yönünde bir değişiklik var. Yoksa bu kadar rezerv birikimi olmaz. Ben neden gelecek sene hızlanır diyorum; şimdi uyguladığımız siyasetin sonuçlarının görülmesi zaman alıyor. Para siyaseti gecikmeyle çalışıyor.

Yani şimdi program çalışıyor, sonuçlarını görüyoruz.fakat bilhassa dezenflasyon manasında bakıyorsanız yıllık enflasyon manasında bakıyorsanız önümüzdeki yılın ikinci yarısında bu çok bariz olarak ortaya çıkacak. Bu yalnızca baz tesirinden kaynaklanmayacak, bugün alınan siyaset kararlarının gecikmeli tesirleri o zaman tezahür edecek.

Biz gittiğimiz hiçbir yerden para istemedik. Bunu açık konuşayım. Hatta birçok yerde biz “biz sizden para istemiyoruz” dedik. Biz iştirakimiz geliştirmek istiyoruz. Bakın piyasa üzerinden Türkiye fonlanıyor şu anda. Türkiye’nin vadesine 12 aydan az kalmış yani kısa vadeli borcu neydi? Yaklaşık olarak 210 milyar dolar. Pekala 6-7 aydır biz bunu yönetmiyor muyuz? Bunu yönetirken rezerv artıyor mu? Bakın cari açık var, önemli bir kısa vadeli borç var. Demek ki biz başarılıyız, para girişi var. Onun için biz olaya o denli bakmıyoruz. BAE dedi ki biz 51 milyar dolarlık bir programa çıkacağız. Biz de çok teşekkür ederiz dedik.

Bizim birincil önceliğimiz getiri eğrisi inşa etmek, orada başarılı olduk. Yani bu yoksa swap piyasası fonksiyonel olsa da olmasa da çok çok önemli olmaz. Çok Önemli olan, kredibilitesi olan emniyetli bir para siyaseti ve bunun bir yansıması olarak getiri eğrisi inşası, yani köprü inşası, bunu yaptık. Swap konusunu önümüzdeki dönem değerlendireceğiz. Doğrusu gerek rezerv, gerek cari açık, gerekse dezenflasyon bunlara bir bütün olarak bakıyoruz. Bu mevzularda elimiz rahatladıkça birtakım kısıtlayıcı ögeleri peyderpey kaldıracağız. ama size bu bahiste bir tarih vermek, yönlendirmek istemiyorum.

“Bankalara toplumsal kredi notu”

Bizim programın özü şu: Doğru siyasetler, beraberinde yatırımcı güveni, onunla birlikte makro finansal istikrar kur dahil olmak üzere dezenflasyon ve bu döngünün güçlenerek devam etmesi. Program bu şekilde çalışacak. Kısa vadede biz mali sıkılaşmanın büyümeyi bir miktar aşağı çekeceğini OVP’de öngördük. Kısa vadede iç talebin yumuşayacağını, yavaşlayacağını programın en başından beri söylüyoruz.

Ancak fon akışındaki hızlanma ile birlikte bu yavaşlamanın sınırlı olacağını düşünüyoruz. İkinci olarak orta ve uzun vadede fiyat istikrarını sağlamış, yani enflasyonu tek haneye düşürmüş ülkenin büyüme potansiyeli çok daha üstlerde oluyor. Bundan Ötürü biz bunu bir çelişki olarak görmüyoruz.

Kısa vadede tabii ki iktisatta yeniden dengelenme ihtiyacı bariz. Bu yeniden dengelenme, iç talebin sınırlanmasını içeriyor. Aslında iç talebi denetim etmeden cari açığı aşağılara çekmek, enflasyonu önemli bir şekilde aşağı çekip orada tutmak pek mümkün değil. O nedenle büyümeye ilişkin tabii ki biz aşağı taraflı riskleri gördük, yansıttık. Bunun ötesinde bir şey olur mu, bakacağız.

Ama şunun altını net bir şekilde çizmek istiyorum. Önümüzdeki periyotta ihracatı artırmak birincil önceliğimiz. Eximbank’ın sermayesini yüzde 49 artırdık, daha da artıracağız. İhracatın finansman imkanlarını daha da artıracağız. Bankalara toplumsal kredi notu üzerinden imkanlarının yatırıma ve ihracata yönlendirilmesi sağlanacak.

Makul düzey orta vadede tek hanedir. İdeali düşük tek hanedir bizim için. Yani global normların dışında bize uygun bir standart yok. Sonuçta bunu bir kademeli bir enflasyon programı öngördüğümüz için gerçekçi bir düzlemde bakacak olursak, gelecek sene Merkez Bankası’nın varsayımı biliyorsunuz yüzde 36 düzeyinde. Sürdürülebilir, yüksek büyüme için dezenflasyon bir ön şarttır, bir karşı rüzgar değil. Dezenflasyon gerçek manada sürdürülebilir yüksek büyümeyi beraberinde getirecek, onun için bu bahiste dertli değilim. 2025 sonunda da yüzde 14, 2026 sonunda da tek hane.bizim ideal olarak varmak istediğimiz eşik kesinlikle düşük tek hane. 2010’lu yıllarda bunun eşiğinden döndük. Bu defa bunu başarmak istiyoruz.

“Bankalara vergi açısından enflasyon muhasebesi uygulanmayacak”

Enflasyon muhasebesi uygulanmasına yönelik gündem, biz taslak bütçeyi hazırladıktan sonra ortaya çıktı ve bütçe süreci parlamentoda devam ediyor. O bütçe, o varsayımla yapılmamıştı. Bundan Ötürü bizim bankalara, bilhassa finans kuruluşlarına, enflasyon muhasebesini 2024’te uygulamaya koymamız halinde bütçede daha önce öngörülmemiş ek büyük bir açık çıkıyor ortaya.

O nedenle ben Plan Bütçe Komisyonu’nda dürüst davrandım. Bana sordular, ben “Reel bölümün tesiri sınırlı, ama finans sektörü tesiri önemli olur” dedim. O nedenle büyük bir ihtimalle, yani 2024’te biz tabii ki enflasyon muhasebesine geçeceğiz. Bankalar isterlerse, finans kuruluşları isterlerse enflasyon muhasebesine göre bilançolarını hazırlarlar. ama vergileme açısından 2024’te uygulama yapmayacağız.

Kesinlikle doğru değil. Ben hep şunu söyledim; ilk yaptığım işlerden bir tanesi BDDK’ya bir hassaslık tahlili yaptırmak oldu. Bugün itibariyle şunun altını net olarak çizmek istiyorum; şimdi bankacılık sisteminde sermaye yeterlilik oranı yüzde 18,5. Yasal gereklilik yüzde 8. Biz uzun bir müddettir klâsik olarak yüzde 12 altına izin vermiyoruz. Şu anda bankacılık kesiminin sermayesi güçlü. Bana kamuyla ilgili soru sormuşlarsa, kamuda da sermaye yeterliliğinde sorun yok. Ben “ihtiyaç olursa devlet arkasındadır” demişimdir. Esasen bunlar bizim kamu bankaları, bunu demeyeceğim de ne diyeceğim… Şu an için kamuda da ihtiyaç yok. yüzde 12’nin altında altında herhangi bir banka bu çerçevede yok.

Kendisi geçen bir MKYK’da, yani sonradan da basına yansıdı; gelen bir talep üzerine “Ben Maliye Bakanımın işine karışmıyorum” dedi. O kadar güveniyor. Onun için biz bu programı uygulamakta kararlıyız. Tabii ki kolay değil.kararlıyız ve sonuç alacağız. Türkiye’de şimdi makro finansal istikrara ilişkin riskler azaldı. Bunu piyasalar söylüyor. Pekala enflasyon düşer mi? Kesinlikle düşer.