AB’den üyelik öncesi “kademeli” entegrasyon planı

Avrupa Birliği’nin (AB) icra organı olan Avrupa Kurulu, 27 üyeli ittifakın genişleme stratejisine dair bir rapor yayımladı. Avrupa Komitesi, AB üye adaylarının “geri döndürülebilir” bir süreç sonucunda aşama aşama entegre edilmesi tavsiyesinde bulundu.

Raporda bir ülke tam üye olmadan önce, “AB üyeliğinin belli karları ve yükümlülükleri için baştan azami uğraş sarf edilmesi”ne vurgu yapılırken böylesi “aşamalı bir entegrasyonun”, “performansa dayalı ve geri döndürülebilir” olması gerektiği belirtildi.

“Bu evreli entegrasyonun bütün imkânları tümüyle kullanılacak ve AB üyeliği kesin hedef olarak kalmaya devam edecek” denilen raporda, genişlemenin getireceği “faydaların” fakat hem AB’nin hem de üyelik potansiyeli taşıyan ülkelerin “iyi hazırlanmış” olması hâlinde “gerçeğe dönüşebileceği” belirtildi.

AB’de 2004 yılından bugüne gerçekleştirilen genişleme dalgaları, yeni üye devletlerin vatandaşlarının iş gücü piyasalarına erişiminin sekiz yıla kadar sınırlanmasına imkân tanıyan geçiş periyotları içeriyordu. Fakat bu geçiş devirleri, yeni ülkeler aslında tam üye olduğu ve kısıtlamaların belli bir tarihe kadar kaldırılması gerektiği için “geri döndürülebilir” değildi.

Karar alma süreçlerinin hızlandırılması tartışması

AB içinde genişleme konusunda en çok tartışılan mevzulardan birini de 30’un üstünde üyeye sahip bir yapıda karar alma süreçlerinin felce uğraması telaşı oluşturuyor. Güvenlik ve dış siyaset aynıi alanlarda oy birliği prensibi geçerli olduğu için aylar süren pazarlıklar, karar alma süreçlerini yavaşlatıyor. Avrupa Kurulu’nun “geri döndürülebilir” etaplı entegrasyon stratejisiyle aday ülkelerle belli alanlarda faal iş birliği yürütülürken şimdi üye olmadıkları için bu ülkelerin AB’deki karar alma düzeneklerine katılmalarının önüne geçilmiş olacak.

Raporda, AB’nin “temel kıymetlerine tartışmasız şekilde hürmet duyulmasını ve bunların uygulanmasını” sağlama misyonunun de genişlemeyle birlikte daha da değer kazanacağına vurgu yapıldı.

Macaristan ve Polonya örneği

Avrupa Kurulu son yıllarda hukukun üstünlüğüne yönelik telaşları nedeniyle Macaristan ve Polonya’ya yönelik AB fonu ödemelerini askıya almıştı. İki ülke de 2004 yılında AB’ye üye oldu.

AB üyeliği için şu an Türkiye, Ukrayna, Moldova, Gürcistan, Arnavutluk, Sırbistan, Kuzey Makedonya ve Bosna Hersek’in resmi adaylık statüsü bulunuyor.

Bu ülkeler arasında en eski aday ülke ise Aralık 1999’dan beri adaylık statüsüne sahip olan Türkiye. Lakin Türkiye ile AB arasındaki üyelik müzakereleri uzun müddettir donmuş durumda.