AYM, masumiyete gölge düşüren karar ve uygulama için “hak ihlali” dedi

Anayasa Mahkemesi (AYM) OHAL döneminde, güvenlik soruşturmasın olumsuz sonuçlanarak kontratı feshedilen uzman erbaşla ilgili davada, istinafın gerekçeli kararında HAGB nedeniyle suçlayıcı bir lisan kullanmasının masumiyet karinesini ihlal ettiğine karar verdi. AYM, bu durumda mahkûmiyet kararı verilmeyen HAGB kararının da anlamsız hale geleceğine dikkat çekti.

Başvurucu MK, Kastamonu 5. Jandarma Eğitim Alay Komutanlığı bünyesinde uzman erbaş olarak görev yapıyordu. Fakat OHAL döneminde yapılan güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması üzerine kontratı 2017 yılında feshedildi. M.K.’nın dava açtığı 8. Kastamonu Yönetim Mahkemesi ise bu sürecin iptaline karar verdi. Kararda; müracaatçı hakkında 2015 yılında “tehdit” ve “kasten yaralama” suçlarından yürütülen yargılamalarda kararın açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararları verildiği, “mala zarar verme” suçundan ise adli para cezasına hükmedildiği ve bu nedenle güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı hatırlatıldı.

Mahkeme: Kriminal kişiliğe sahip olduğu söylenemez

Ancak mahkeme, anılan cürümlerin dava tarihinde yürürlükte olan Uzman Erbaş Yönetmeliği’nde sayılan katalog suçlar arasında yer almadığı ve hataların oluş formu ve niteliği göz önünde bulundurulduğunda müracaatçının kriminal bir kişiliğe sahip olduğunun söylenemeyeceğini ifade ederek, sürecin iptaline karar verdi.

İdare: “Suçun vasfı ve kamu misyonunun önemi” gerekçesiyle hukuk dışı durum yok

9. Jandarma Genel Komutanlığı ise yönetim mahkemesinin kararını istinafa taşıdı. Ankara Bölge Yönetim Mahkemesi 2. Dava Dairesi de mahkeme kararını kaldırılarak davanın reddine karar verdi. Daire, münasebetinde M.K.’nın tehdit suçu ile taammüden yaralama suçundan HAGB kararı verilmesinin “ceza almasına sebep olan hataların vasfı, mahiyeti ve birden fazla olması konuları ile kamu vazifesinin ehemmiyeti ve gerektirdiği nitelikleri” dikkate alındığında, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz bulunarak mukavelesinin feshedilmesinde hukuk dışı bir durum bulmadı.

AYM suçlayıcı lisanı eleştirdi: Masumiyetine gölge düşürür

M.K.’nın temyiz talebi Danıştay 12. Dairesi tarafından da kesin olarak reddedilince 2019 yılında Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu. Müracaatta M.K., HAGB kararının hukuksal sonuç doğurmaması gerekirken mahkûmiyet kıymetlendirilerek kanun ve yönetmeliğe aykırı olarak mukavelesinin feshedildiğini ve bu nedenle adil yargılanma hakkının ile masumiyet karinesinin ihlal edildiğini öne sürdü.

AYM Genel Kurulu ise başvuruyu 5 yıl sonra karara bağladı. Ankara Bölge Yönetim Mahkemesi 2. Dava Dairesi’nin kararında M.K. hakkındaki tabirlerinde “suçlayıcı bir lisan kullanılmasını” eleştiren AYM, “Ceza yargılamaları kesin mahkûmiyet ile sonuçlanmamasına rağmen, kullanılan sözlerde müracaatçı suçlu olarak kabul edilmiştir. Bundan Ötürü kesin mahkûmiyet kararı bulunmamasına karşın müracaatçıya cezai sorumluluk yükleyen tabirlerin yer aldığı münasebette kullanılan lisanın müracaatçının masumiyetine gölge düşürdüğü değerlendirilmektedir” dedi.

“HAGB kararları da anlamsız hale gelir, düzenlemeyle bağdaşmaz”

Bu durumda mahkûmiyet kararı verilmeyen HAGB kararlarının da anlamsız hale geldiğine dikkat çeken Yüksek Mahkeme, “Diğer taraftan idari yargılamada yapılan değerlendirmenin 5271 sayılı Kanun’a göre HAGB ile kurulan kararın sanık hakkında bir türel sonuç doğurmayacağına yönelik düzenlemeyle bağdaştığı da söylenemez” dedi.

AYM Genel Kurulu, müracaatçı M.K.’nın masumiyet karinesinin ihlal edildiğine hükmetti. İrfan Fidan, karara karşı oy kullanan tek üye oldu. AYM, ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması ve yeniden yargılama yapılması için kararı, Ankara Bölge Yönetim Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesine gönderdi.