Ukrayna’da elektrik kesintileri sürüyor: ‘Elektrik olmadan ameliyat yapmayı öğrendik’

Tetiana’nın oğlu için elektrik kesintileri bir mevt kalım sıkıntısı. Doğuştan engelli olan oğlu nefes alabilmek, yemek yiyebilmek ve ilaçlarını alabilmek için elektrikle çalışan ekipmanlara ihtiyacı var. BBC’ye konuşan Tetiana, “Elektriğe çok bağımlıyız. Şayet bu kanlı savaş olmasaydı, hayat zor olurdu ama üstesinden gelebilirdik” diyor. Rusya’nın ülkedeki enerji tesislerini hedef almaya devam etmesi nedeniyle Ukraynalılar uzun vadeli elektrik kesintileriyle yaşamayı öğreniyor. Rusya’nın hava hücumları, Ukrayna’da şimdiye kadar savaştan etkilenmemiş bölgelerin bile neredeyse her gün stlerce elektriksiz kalması manasına geliyor.  En son 6 Temmuz’da Rusya’nın Ukrayna’daki bir elektrik santraline düzenlediği saldırı kuzeybatıdaki Sumy bölgesinde 100 bin kişinin elektriksiz kalmasına neden oldu. Güneydeki liman kenti Odessa’da yaşayan Tetiana, bitmek bilmeyen elektrik kesintilerinin hayatı son derece zorlaştırdığını söylüyor. Tetiana’nın akaryakıtla çalışan ve daima doldurulması gereken bir jeneratörü var, lakin soğuması için her altı stte bir durdurulması gerekiyor. Elektrik kesintileri cep telefonlarının kapsama alanını da etkilediğinden, oğlu için ambulans servisine ulaşmak da zor olabiliyor. “Çocuğum havale geçirip maviye döndüğünde ambulansın gelmesi bazen yarım st, bazen de bir st sürüyor” diyen Tetiana, “Oksijen alamazsa oğlum ölebilir. Söyleyecek söz bulamıyorum” diye devam ediyor. Tetiana’nın mahallesinde son vakitlerde elektrik kesintileri günde 12 st kadar sürdü.  Elektrik kesintileri, ülkedeki milyonlarca kişinin klimaya, asansörlere ve hayat kurtaran ekipmanlara erişimini etkiliyor. Pek çok yerde su kesintileri de meydana geliyor. Ulusal enerji şirketi Ukrenergo, Ukrayna’nın sırf son üç ayda dokuz gigawatt üretim kapasitesini kaybettiğini söylüyor. Bu, Rusya’nın Şubat 2022’deki tam ölçekli işgalinden önce ülkenin sahip olduğu kapasitenin üçte birinden daha fazla. Ukrenergo’ya göre dokuz gigawatt, tüketimin en ağır olduğu stlerde Hollanda’nın tamamına yahut Slovakya, Letonya, Litvanya ve Estonya’nın toplamına yetecek kadar enerji manasına geliyor. BBC’ye konuşan Ukrenergo sözcüsü Maria Tsaturian, “Devlete ait tüm termik santraller yok edildi.

Ülkemizdeki tüm hidroelektrik santralleri Rus füzeleri yahut insansız hava araçları tarafından tahrip edildi” diyor. Ülkedeki elektrik kıtlığı yaz aylarında insanların klima kullanmaya başladığı devirlerde daha da kötüleşiyor. Ancak Ukrenergo, enerji açığını kapatabilmek için ülke genelinde her gün stlerce süren kapsamlı elektrik kesintileri uygulamak zorunda kalıyor. Bu yüzden milyonlarca kişi yakıtla çalışan jeneratörlere bağımlı hale geliyor. 

‘Elektrik olmadan ameliyat yapmayı öğrendik’
Ukrayna’nın başşehri Kiev’de uzun müddettir elektrik kesintileri yaşanıyor. Roksolana, 24 katlı binasında apartman vazifelisi olarak seçildi. Yüksek apartman bloklarında yaşamanın kolay olmadığını söyleyen Roksolana, elektrik kesintilerinin üst katlarda su kesintilerine de neden olduğunu belirtiyor. “Asansörler de çalışmıyor, bu yüzden çocuklu anneler ve engelliler beklemek zorunda kalıyor. Elektriğin ne zaman geleceğine bağlı olarak günlerini planlıyorlar. Altı st boyunca içeride kalmak zorundalar, yaşlılar ekmek almak için bakkala gidemiyor.” Yüksek binalarda yaşayanlarzamanda klima çalışmadığı için bunaltıcı sıcaklarla mücadele ediyor. Bu şahıslar vakitte çoklukla yerin altında bulunan sığınaklara ulaşamadığı için Rus hava akınları sırasında daha savunmasızlar. Zaporijya’da diş doktoru olan Volodimir Stefaniv, randevularının sık sık son anda yeniden planlanması gerektiğini ve karmaşık ameliyatlar sırasında elektriğin kesildiği durumlar olduğunu paylaşıyor. “Böyle bir durumda başladığımız işi bitirebilmek için jeneratörlerimizi çalıştırıyoruz. Öbür yolu yok, hastaya yarın tekrar gelmesini söyleyemeyiz.”  Stefaniv, elektrik kesintileri sırasında acil yahut daha az karmaşık ameliyatları gerçekleştirmek için baş feneri kullanıyor. Stefaniv, cephedeki askerleri tedavi ederken bu beceriyi kazandığını ve hala askerlere bedelsiz yahut çok indirimli hizmet verdiğini söylüyor. “Elektrik olmadan diş ağrısını yahut şişliği tedavi edebilirim. Elektrik olmadan ameliyat yapmayı öğrendik.” Ukrenergo’dan Maria Tsaturian, elektriğin uzun stler boyunca ve sıkça kesilmesinin öfkeye yol açtığının farkında, fakat öbür bir seçenek olmadığını söylüyor. “Savaştayız. Enerji sektörü amaçlardan biri. Sebebi de çok açık. Tüm ömrümüz, tüm medeniyetimiz elektrik üzerine kurulu. Düşmanınızın elektrik şebekesini yok etmeniz kâfi. O zaman ne ekonomileri kalır ne de hayatları” diyen Tsaturian, “Özgürlük için ödediğimiz bedel bu” diye devam ediyor.