CHP’li Sarıbal, çiftçilerin sorunlarını dinlendi: “Dört uçakla NATO toplantısına gidiyorlar, bu halka yazık”

Üreticilerin Bursa-İzmir Karayolu’nda dört st süren ve “hükümet istifa” sloganının yankılandığı çiftçi hareketin akabinde CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, bir çok eseri tarlada kalan çiftçi ile biraraya geldi. Çİftçi’nin kaygılarını dinleyen Sarıbal hükümetin tarım siyasetlerini eleştirdi.

Üreticilerin Bursa-İzmir Karayolu’nda dört st süren ve “hükümet istifa” sloganının yankılandığı çiftçi hareketin akabinde CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, bir çok eseri tarlada kalan çiftçi ile biraraya geldi. Bursa Karacabey Ortasaray Köyü’nde çİftçi ile bir araya gelen Sarıbal Anka Haber Ajansı’na açıklama yaptı. Hükümetin tarım politakalarını eleştiren Sarıbal şunları söyledi:

“Mehmet Şimşek’in tercihi çiftçi bedel ödesin”

“Tarihsel olarak büyük bir çöküş yaşıyoruz. Buğdayla başlamıştı her şey, akabinde Bezelye bu bölge için kıymetliydi çiftçi için büyük bir hayal kırıklığı oldu maliyetlerini bile alamadılar ve ziyanla kapattılar. derhal gerisinden soğan ülkenin diğer bölgelerinde patates ve bundan 20- 25 gün önce karpuz üreticimiz ki çok geniş çaplı karpuz üretimimiz var bu bölgede. Karacabey, Kemalpaşa ve Bursa’nın ilçeleri olarak önemli meseleler yaşadılar. Dün Yenişehir’de yeşil biberde bugün burada salçalık biber, salçalık domatesle. Hani aslında fotoğraf çok belli.çiftçiyi eyleme taşıyan temel münasebetleri de paylaşmak lazım. Enflasyonist bir yapıyı gidermek için besinden enflasyonunu düşürmek için birileri bedel ödemesi gerekiyordu. Vallahi Mehmet Şimşek’in tercihi çiftçi bedel ödesin mlesef bu türlü. Zira bakın 2022 yılında 300 bin ton üzerinde ihracat yapmışız salçalık. Türkiye’nin toplam salça üretimi 500 – 550 bin ton. 300 bin ton siz şayet ihracat yapmışsanız geriye 200 bin ton iç pazarda gitmiş demektir. 2023’te 127 bin tonda kalmışsınız. Yani 2022’ye göre tam iki kat daha az yani üçte bir benzeri.

“Kim girdi pazar Mısır girdi Çin girdi”

Sanayici diyor ki, ben pazarımı kaybettim. Bu niçin oldu? Ihracat yasaklandı. Aradan aylar geçti, bu defa kotalığı yani kısmi kaldırdılar.bir şey vardı, biz pazarımızı kaybettik. Kim girdi pazara? Mısır girdi. Kim girdi pazara? Çin girdi. Şu anda Çin Irak’ta 40 milyon kutu salça sattığımız Irak’ta 26 liraya kilosunu salça satıyor. Bugün tüccar diyor ki benim diyor elimde bir yıl daha beni yönetim edebilecek salça var. Bundan Ötürü ben salça almak zorunda değilim. Thhüt yaptım Thütü alacağım. Bunu alabilirsem bunu da değişik usullerle minimize etmeye çalışıyor. Kısaca temel sorun iktidarın uyguladığı dış ticaret formülünde iktidarın uyguladığı tarım siyasetlerinde ve iktidarın uyguladığı destek ve teşvik formülünde. Şu Anda yılbaşından bu tarafta TÜİK’in bilgileri var dış ticaret dataları var. İktidar endüstricinin elinde salça kaldığını bilmiyor mu? Benden iyi biliyor. Zira ben onun bilgilerinden alıyorum. Iktidar 2023’ün Aralık ayının sonu, 2024 yılı Ocak ayı başında Marmara Bölgesi dahil olmak üzere Manisa, İzmir, Konya, Karacabey, Kemalpaşa her yerde hangi çiftçinin ne kadar domates ekeceğini biliyor mu? Biliyor. ÇKS beyanında bulundular. Ne kadar karpuz ekeceğini biliyor mu? Biliyor. ÇKS beyanında bulundular. Yani gizli, saklı çiftçinin keyfiyle ektiği kimsenin bilmediği hiçbir şey yok. ama buna karşı hiçbir önlem almayıp tam karşıtı ihracatı kotalara bağlayan olabildiğince ihracatı kısıtlayan iç piyasayı şişirip pazarlardan fiyatı indirip enflasyonu aşağı çekeceğim diye çiftçiyi batıran bir siyaset izlediler ve devam ediyorlar. Bugün Temel yaşadığımız ana kriz bu.

“Bir kamyon, salçalık domates satacak ki traktörünün bir deposunun mazotunu doldursun ”

Kemalpaşa çiftçisi karpuzda büyük bir darbe yiyince çok büyük. Domatesteki bu ağır tabloda ortaya çıkınca ki arkadaşlarımız söylemiştirbir defa daha ben söyleyeyim. Nereden bakarsanız bakın en ucuz domates maliyeti dekar başına 30 bin TL. Şayet kiralıksa bu 35 bin, 36 bin liraya kadar bin metrekare domatesin maliyeti. Bugün nereden bakarsanız bakın üç liradan bile bir buçuk liradan sattığı zaman bu yarı yarıya bir zarar var. Yarı yarıya. 15 bin lira zarar eden bir çiftçi on dönümde 150 lira, 100 dönümde bir buçuk milyon lira. Yüz dönümde bir buçuk milyon lira zarar eden bir çiftçinin ayakta kalma şansı yok. Traktörünü satsada kurtaramaz. Geriye bir tek şey kalıyor. Tarlasını satmak. Bakın şimdi çay içiyoruz değil mi? Bu çiftçi beş kilo salçalık domates satacak ki bir çay içe bilsin. Ya da tam zıddı. Bir kamyon, salçalık domates satacak ki traktörünün bir deposunun mazotunu doldursun. Ya nasıl bir his bu? Nasıl bir anlayış bunu? Mehmet Şimşek görmüyor mu bunu saraydan? Hakikaten görmüyor mu? Cumhurbaşkanı görmüyor mu? Görüyor farkında. O dört uçakla NATO toplantısına gidebiliyor.bu halka yazık. Bu insanlara yazık. O yüzden uzunca bir müddettir halk isyandaydı. Feryat ediyordu. Dün de zirt odaları öncülüğünde tamamen kendi hiçbir politik hiçbir siyasi katkı konmadan hiç kimsenin müdahalesi olmadan zirt odaları çiftçinin bizatihi kendi örgütü, onların başkanları ve çiftçi birlikte çok doğal bir eylem yaptılar.

“Her zaman olduğu aynıi iktidar kolaycılığa kaçtı”

Önce TİGEM’in önünde yol uzunluğunda, Susurluk, Balıkesir, Karacabey, Bursa İstanbul yolu üzerinde bir eylem hazırlığı yaptılar.fakat ilgililer, yetkililer, kaymakamlık, emniyet orası olmaz dediler. Pancar toplama yeri olan kantara müsde ettiler. Kantar’da buluşuldu ama çiftçi o kadar akın akın geldi ki çok canı acımış. Geldiler ve yolu karşılıklı olarak iki taraflı olarak trafiğe dört st kapattılar. Çok legal çok demoktartik bir eylem yaptılar.çoğu zaman olduğu aynıi iktidar kolaycılığa kaçtı. Bunun altında siyaset aradı. Bunun altında provokasyon aradı. Bunun altında militalizm aradıhiçbiri yoktu. Tek şey vardı. Çiftçi karpuzundan zarar ediyordu. Domatesinden zarar ediyordu. Önünü göremiyordu. Çocuğun ekmeği nafakası oradaydı ve geleceği karanlıktı. Canı çok acımıştı ve çıktı orada ilk defafakat uzunca vakitten sonra zirt odaları Türkiye’de gerçek. gerçekçi kendi kitlesinin problemlerini ortaya koyan bir eylem yaptı. Ve ilk defa uzunca bir vakitten sonra bir çiftçi grubu açık bir şekilde iktidara hükümet istifa dedi.

“Mehmet Şimşek önce tabuta koyuyor sonra tabuta çivi çakıyor”

Çünkü şunun farkındaydılar. Domates te yaşanan zararın sorumlusu,karpuzda yaşanan zararın sorumlusu, biberde yaşanan zararın sorumlusu iktidarın tekrar söylüyorum dış ticaret siyasetlerinin yanlışlığı. Mehmet Şimşek’in enflasyonu düşüreceğim diye besin enflasyonu düşüreceğim diye çiftçiyi cezalandırması önce tabuta koyup sonra tabuta şimdi çivi çakıyor daima tabut açılmasın diye. Üçüncüsü de destekleme ve yönlendirme siyasetleri. Bunlardan kaynaklanan temel sorun bu. Bakın bir dönüme iki bin, üç bin çim gidiyor. Ve gübresi, mazotu, sulaması daha çiftçinin geride bekleyen Zirt Bankası borcu var özel banka borçları va ilaç borcu var fide borcu var, gübre borcu var, sulama borcu var elektrik borcu var. Bu türlü bir halka bütün şartlara karşın üreten bir insan grubuna, bir kitleye, bu zulüm yaşatılır mı. Tüm bunları çok şuurlu bir şekilde yaptılar. Çok bilerek, çok isteyerek bir tercihte bulundu iktidar.

“Sen kalkıyorsun bu çiftçiyi dünyanın global sermayesi ile rekabet ettiyorsun”

Sıkıştığında ben her şeyi ithal ederim diye çıktı ortaya. Dünyada besin fiyatları düştü çok düştü. Bilhassa ham madde fiyatları düş.benim çiftçimin bütün girdileri arttı. Bir Hazine ve Maliye Bakanı neye göre fiyatlandırma yapar? Neye göre? Bu çiftçinin domatesinin maliyetini nasıl hesaplaması lazım? Harcadığı mazota göre değil mi? Diktiği fidanın ölçüsüne göre değil mi? Kullandığı ilaca göre değil mi? Oradaki harcanacak işçiliğe göre değil mi? Neye göre? Sen kalkıyorsun bu çiftçiyi dünyanın global sermayesi ile rekabet ettiriyorsun. Aslında bu bir mucize çiftçi. Hakikaten bizim çiftçimiz mucize. Zira şöyle bir siyaset uyguladılar. Dediler ki biz kırda insan istemiyoruz. Köylü de istemiyoruz. Bize sıkıntı, biz ithal ederiz. O zaman ne yapalım dediler. Göçe zorladılar. Nasıl göçe zorladılar? Önce çiftçinin malı para etmediği için köyler boşaldı. Daha sonra dediler ki olmaz. Kapitalizme bu yetmez. Mülksüzleştirip teslim olmamız lazım. Bunun için mülksüzleştirme modeli geliştirirler. Ne demek bu? Mülkiyetlerin el değiştirmesi tarlaların el değiştirmesi. Bunu nasıl yaptılar? Bir, önce çiftçinin eseri para etmediği için çiftçi meskenini barkını, köyünü terk etti kente sıkıştı. Ikincisi de aşırı borçlanma nedeniyle çiftçi artık kazanımından, gelirinden borcunu ödeyemediği için yerini, pılını, pırtını sattı ve kente geldi. Bu kapitalizmin bizim aynıi az gelişmiş ülkelerde kendine sadık olan iktidarla birlikte kartelleşip çok o şirketlerle çiftçiyi yok etme siyasetidir. Mülkün değiştirme siyasetidir.

“Bu ülkenin vatandaşları devletin ta kendisidir”

Bu da yetmedi öteki bir şey daha yaptılar. Siz üretmeyin biz size ithal yedireceğiz kardeşim. Bugün tütün üretimini belirleyen kim? Cumhuriyet tarihinde reji vardı değil mi? İtalyan ve İngiliz yabancı şirketler Türkiye’de ne kadar tütün ekileceğini, nasıl ekileceğini, hangi çeşit ekileceğini onlar karar veriyorlardı. Biz buna reji diyorduk. Mustafa Kemal Atatürk ktidar oldu, 1925’ler de tekrar rejiyi devreden çıkardı kurtulduk. Bugün tekrar reji periyodunu yaşıyoruz. Türkiye’de tütünün ne kadar ekileceğine çok üzgünümfakat yabancı şirketler karar veriyor. Kim karar veriyor? Philip Morris karar veriyor. Kim karar veriyor? Amerikan British Tabako karar veriyor. Bunlar şimdi bu ülkenin neresinde ne kadar tütün yetiştirileceğini bunlar karar veriyor. 2023 yılında 127 bin ton tütün ithal etmişiz. Buna karşılık 70 bin ton tütün üretmişiz. Yani iki milyon tütün üreticisi bugün inmiş 50 bin bireye. Bu kadar net, bu kadar açık. Şu Anda benzeyenşekilde bu domateste de bu türlü, buğdayda da bu türlü. Domateste bugün domates üretimine kim karar veriyor? Salça sanayicilere karar veriyor. Kim bu salça sanayicileri? Kimin elinde bu salça sanayicileri? Pekala bu hükümet lafa gelince devlet, lafa gelince polis, lafa gelince jandarma, lafa gelince bu türlü büyüğüm. Nerede büyüksün sen? Bu çiftçi devletin bizatihi ta kendisidir. Bu topraklar devletin bizatihi ta kendisidir. Bu ülkenin vatandaşları devletin ta kendisidir. Vatandaşların oy alıp ondan sonra vatandaşı görmemek devlet falan değildir. Olsa olsa kişisel ve keyfi bir idaredir.

“Bir diğer bölüm yoktur ki, bir yılda çiftçinin yahut dalın borcu yüzde yüz artsın”

Domateste de bunu yaptılar. Bilerek ve isteyerek bunu yaptılar açık bir şekilde. Onlar bilmiyor mu çiftçinin borcunu. Bakın geçen sene bu vakitler çiftçinin borcu 300 milyar TL şimdi 700 yüz milyar. Bir diğer kesim yoktur ki, bir yılda çiftçinin yahut kesimin borcu yüzde yüz artsın. Zirt Bankası Genel Müdürü diyor ya ben diyor borcumun yüzde 90’ından fazlasını tahsil ediyorum diyor doğru haklıfakat o borcu nasıl tahsil ediyor onu sormuyor çiftçiye. Dönüp demiyor ki sen bu borcu bana nasıl ödedin kardeşim? Domatesten mi kazandın? Karpuzdan mı kazandın? Şeker pancarından mı kazandın? Buğdaydan mı kazandın? Neden kazandın? Nasıl ödedin bunu bana? Sormuyor. Niçin sormuyor biliyor musun? Zira biliyor. borcu geldiği gün, örneğin borcumun günü geldi. Gidiyorum sevgili muhtarımdan. Bana bir yüz bin lira verir misin diyorum. Muhtar kara kara düşünüyor eskisi değil. Kimse kimseye para vermiyor. On beş günlüğüne muhtardan o parayı alıyorum. Bankaya ödüyorum. On beş gün sonra bankaya gidiyorum. Yüz bin lira olarak ödediğimi 130 bin lira olarak geri alıyorum. Getirip muhtarımın parasını veriyorum. 30 bin lirayı da kendime sermaye yapıyorum. 2002 yılında 2.4 milyar olan borç o zaman iki milyon 750 bin kayıtlı çiftçi var. Bugün iki milyon çiftçi var borç 700 milyar lira. Tam 250 kattan fazla borç artmış. Pekala iktidarın destekleme siyasetine baktığınızda 2004’ten bugüne kadar 22 kat artmış.

“Biz burada otururken tarladaki domates çürümeye başladı”

Dün oraya gelip Vali söz verdi değil mi? Biraz onun söylediği söz tahminen konuşacağız Domates için söz verdi. Her iki kaymakam da geldi. Karacabey, Kemalpaşa, onların yüzüne söylediğim için burada rahatlıkla söyleyebiliyorum. Ben dedim sizi 15 Eylül’de Zirt Bankası önüne de bekliyorum. İlaç Bayi’nin önünde de bekliyorum. Fide bayinin önüne de bekliyorum. Gübre bayinin önüne de bekliyorum. O zaman sizin benzer çabayı göstermenizi bekliyorum. Şayet o günde bugün bu eylemi bitirmek için gösterdiğiniz çabayı. O gün o borçları ödemede göstermezseniz siz obursunuz. Bunu yüzlerine söyledim. Geriye bir tek şey kalıyor. İktidarın bu sıkıntıya nasıl baktığınla ilgili. Kaymakam vali geldi dedi ki 30 bin ton Tarım Kredi Kooperatifleri salça alacak. Üç buçuk liradan. Pekala Karacabey, Kemalpaşa’da üretilen salçalık domates miktarı ne kadar? Bir milyon ton. Bir milyon tona karşılık 30 bin ton kelamıyla eylemi bitirmeye dair bir tavır sergiledi. Plan bu. Pekala soruyorum. Bu 30 bin ton domatesi Sayın Vali kim alıyor? Hangi fabrika işleyecek? Ne zaman alacak. Bakın biz burada aha bu çınarın gölgesinde otururken tarlada domates çürüyor. Bir haftadır başladı bu.”