Sezgin Tanrıkulu: 2002-2021 yılları arasında en az 28 bin 577 emekçi ömrünü yitirdi

CHP İstanbul Milletvekili Sezgin Tanrıkulu‘nun hazırladığı, Türkiye’de İş Sağlığı ve Güvenliği Hak İhlalleri Raporu’na göre; AKP iktidarlarında geçen 2002-2021 yılları arasında en az 28 bin 577 emekçi “önlenebilir sebeplere rağmen” ömrünü yitirdi. Personel Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) çalışmaları sonucunda 2021 yılında 165 kadın, 2 bin 5 erkek emekçi hayatını yitirdi.

Rapora göre; 2021 yılında iş cinayetlerinin yaş kümelerine göre dağılımı şöyle:

“14 yaş ve altı 21 çocuk personel. 15-17 yaş arası 41 çocuk/genç personel, 18-27 yaş arası 222 emekçi, 28-50 yaş arası 1091 personel, 51-64 yaş arası 544 emekçi, 65 yaş ve üstü 143 personel, yaşı belirlenemeyen 108 personel hayatını yitirdi.”

Raporda, 2021 yılında 94 mülteci/göçmen emekçinin de ömrünü yitirdiği belirtilerek uyruklarına göre hayatını kaybeden emekçiler ise şöyle:

“42 personel Suriyeli, 17 personel Afganistanlı, 7 personel Rusya’dan, 7 personel Türkmenistanlı, 5 emekçi Pakistanlı, 3 emekçi Somalili, 2 personel Azerbaycanlı, 2 Emekçi Gürcistanlı, 2 Emekçi İranlı, 1 emekçi Bulgaristanlı, Güney Koreli, Macaristanlı, Moldovyalı, Sırbistanlı, Ugandalı ve Ukraynalı.”

2022 yılında hayatını kaybeden personeller

2022 yılının ilk üç aylık döneminde ise (Ocak ayında 120, Şubat ayında 109, Mart ayında 118 olmak üzere) en az 347 emekçi hayatını kaybetti. Üç aylık devirde hayatını yitiren personellerin 25’nin kadın, 322’nin ise erkek olduğu belli oldu.

Üç aylık devirde ömrünü yitiren emekçilerin yaş kümelerine göre dağılımı:

“14 yaş ve altı 1 çocuk personel,15-17 yaş arası 5 çocuk/genç emekçi, 18-27 yaş arası 39 personel, 28-50 yaş arası 176 emekçi, 51-64 yaş arası 81 personel, 65 yaş ve üstü 23 emekçi, Yaşı belirlenemeyen 22 emekçi.”

Çocuk emekçi vefatları

Raporda, İSİG’in 20 Kasım 2021 tarihinde yayınlanan bir çalışmasına göre, AKP’nin iktidara geldiği 2002 yılından beri iş cinayetlerinde en az 787 çocuk emekçi hayatını kaybetti. En fazla çocuk personel ölümü 2020 yılında oldu.

Pandemi sürecindeki vefatlar

İSİG verilerine göre, iki yıllık salgın sürecinde Covid-19 nedeniyle en az 1400 personel hayatını kaybetti. İSİG’in yürüttüğü araştırmalar sonucunda, Covid-19’dan kaynaklanan mülteci/göçmen personel vefatları, çiftçi vefatları konusunda bilgi edinilemediği, bu bahiste basına yansıyan bir bilgi de olmadığı ortaya çıktı.

İşsizlik ve salgın

Devrimci Emekçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezinin (DİSK-AR) 21 Nisan 2022 tarihinde yayınlanan bir çalışmasına da raporda yer verilerek salgının toplu iş kontratı kapsamını düşürdüğü belirtildi.

“Salgın döneminde özel dalda toplu iş kontratı kapsamı yüzde 6,9’dan yüzde 5,5’e geriledi. Özel dalda gerçek sendikalaşma kapsamı yüzde 5,5. Salgın döneminde özel dalda toplu iş mukavelesi kapsamı dışında kalan emekçilerin sayısı 841 bin arttı. Sendika üyesi emekçilerin yüzde 28’i toplu iş mukavelesi kapsamı dışında. 616 bin emekçi sendika üyesi olduğu halde toplu iş mukavelesi kapsamında değil. Çalışanların yüzde 90,5’i TİS kapsamında değil. 616 bin sendika üyesi toplu iş mukavelesinden mahrum.”

Fiili sendikalaşma oranı yüzde 13,3’e düştü

Raporda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) tarafından yayımlanan sendikalaşma istatistiklerine göre Ocak 2022 döneminde sendikalı emekçi sayısının 2 milyon 189 bin 645 kişi, sigortalı personel sayısının ise 15 milyon 294 bin 362 olduğu belirtilen DİSK-AR çalışmasında, şöyle denildi:

“Böylece Ocak 2022 döneminde resmi sendikalaşma oranı yüzde 14,32’dir. Kayıt dışı çalışanların de hesaba katıldığı fiili sendikalaşma oranı yüzde 13,3’e düşmektedir. Özel kesimde TİS kapsamı yüzde 5,5’tir.”