DEM Parti heyetinin İmralı ziyareti: Yeni sürecin ilk adımı mı, 2013-2015 arasında çözüm sürecinde neler yaşanmıştı?

TBMM Başkanvekili Sırrı Süreyya Başkan ve Van Milletvekili Pervin Buldan’dan oluşan heyetin 9 yıl sonra ilk kez dün terör örgütü PKK lideri Abdullah Öcalan’ı İmralı’da ziyaret etmesiyle MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin Öcalan’a davetinden sonra sürecin ilk somut adımı atıldı. İmralı’ya son heyet ziyareti 5 Nisan 2015’te gerçekleşmişti. Pekala, 2013-2015 yılları arasında tahlil sürecinde neler yaşandı?

NE OLMUŞTU | Bahçeli’nin DEM Parti ile tokalaşması ve Öcalan davetiyle başlayan süreçte neler yaşandı?

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli 22 Ekim’de partisinin grup toplantısında terör örgütü PKK lideri Abdullah Öcalan’a yönelik “Şayet terörist başının tecridi kaldırılırsa gelsin DEM Parti Grup toplantısında konuşsun. Terörün bittiğini, örgütün lağvedildiği ilan etsin” açıklamasını yapmıştı. Bahçeli’nin bu davetinden 67 gün sonra Başkan ve Buldan’dan oluşan DEM Parti heyeti İmralı’da Öcalan ile görüştü. İmralı’daki görüşmenin akabinde akıllara 2013-2015 arasındaki tahlil süreci geldi. 

DEM Parti’den İmralı görüşmesine dair açıklama: Öcalan’dan “Çağrı yapmaya hazırım” mesajı

İlk adım MİT’ten geldi, heyet gecikmeden İmralı’ya gitti

2013 – 2015 arasındaki ilk tahlil süreci, devrin MİT Müsteşarı Hakan Fidan’ın 2012 yılının Aralık ayında İmralı’ya giderek terör örgütü PKK lideri Abdullah Öcalan’la görüşmesiyle fiilen başlamıştı. Fidan’ın ziyaretinin akabinde 3 Ocak’ta BDP Batman Milletvekili Ayla Akat Cet ve Mardin Bağımsız Milletvekimi Ahmet Türk’ten oluşan heyet, Öcalan’ı ziyaret etti. Aradan bir hafta geçmişken 9 Ocak’ta aralarında PKK’nın kurucularından Sakine Cansız’ın da bulunduğu 3 bayan Paris’te düzenlenen silahlı hücumda öldürüldü.

İmralı’ya ikinci ziyaret 23 Şubat’ta BDP’li milletvekilleri Pervin Buldan, Sırrı Süreyya Lider ve Altan Tan’dan oluşan heyet tarafından gerçekleştirilmişti. Lider ve Buldan’dan oluşan heyet, üçüncü defa 18 Mart’ta; Selahattin Demirtaş, Başkan ve Buldan’dan oluşan heyet, dördüncü kez 3 Nisan’da İmralı’yı ziyaret etmişti. 2015 yılına kadar devam eden İmralı ziyaretlerine; Leyla Zana, İdris Baluken, Hatip Dicle ve Ceylan Bağrıyanık isimler de eklendi.

Öcalan’ın mektubu, Akil İnsanlar Heyeti, Meclis’te Araştırma Komitesi…

18 Mart’taki ziyaretin akabinde Abdullah Öcalan’ın mektubu MİT tarafından BDP’ye iletildi ve 21 Mart 2013’te Diyarbakır’daki Nevruz kutlamalarında Buldan ve Lider tarafından okundu. PKK’nın sınır içinden çekilmesinin ilk adımı olan bu ilk mektubun tesiriyle 3 Nisan’da belirlenen Akil İnsanlar Heyeti, 4 Nisan’da periyodun Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’la ilk toplantısını yaptı.  

9 Nisan’da AK Parti Kırıkkale Milletvekili Ramazan Can’ın verdiği önerge ile terör sıkıntısının tahliline yönelik sürecin kıymetlendirilmesine ilişkin Meclis Araştırma Kurulu kurulmasına karar verildi. CHP ve MHP, 4 Nisan’da tahlil süreci için kurulacak komisyona üye vermeyeceklerini duyurmuştu. Komisyonda sadece AK Parti ve BDP’li milletvekilleri yer aldı. Komisyon, 2 Aralık’ta sıkıntıya ve tahlile ilişkin yaklaşımlar, terör-şiddet-çatışma tahlili ve uluslararası örnekler, sıkıntıya ve tahlile tesir eden ferdî ve toplumsal ruhsal ögeler, Akil İnsanlar Heyeti’nin çalışmaları ile tahlil sürecinde çok önemli alanların yer aldığı 438 sayfalık bir rapor yayımladı.

15 Nisan’daki İmralı ziyaretinin akabinde Başkan, PKK’nın 25 Nisan’da sınır dışına çekilmeye başlayacağını söylemiş; Kandil’deki toplantıda PKK da 8 Mayıs’tan itibaren çekilmenin başlayacağını belirtmişti. 5 Temmuz’da da BDP Eşbaşkanı Gülten Kışanak ve DTK Eşbaşkanı Ahmet Türk, Kandil’e giderek PKK idaresiyle görüştü.

Olaylar ve protestolar süreci olumsuz etkiledi

9 Eylül’de PKK’nın hükümetin adım atmadığı gerekçesiyle çekilmeyi durduğunu açıklamasının akabinde 30 Eylül’de Başbakan Recep Tayyip Erdoğan “Demokratikleşme Paketi”ni açıklamıştı.

Başbakan Erdoğan, 16 Kasım’da Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı Mesud Barzani ve Kürt sanatçı Şiwan Perver’i Diyarbakır’da ağırladı.

Çözüm sürecine ilişkin en kapsamlı yasal düzenleme 10 Temmuz 2014’te yapıldı. Kamuoyunda “çözüm süreci yasası” olarak bilinen “Terörün Sona Erdirilmesi ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi” TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.

7-8-9 Ekim 2014’te ise IŞİD’in Kobani’deki hücumları yurt genelinde protesto edildi. Protestolar sonucu resmi verilere göre 35 kent ve 96 ilçede yaşanan olaylarda 37 kişi, İnsan Hakları Derneği (İHD)’nin raporuna göre de 46 kişi hayatını kaybetti.

Süreç sekteye uğradı. 19 Ekim’de Başbakan Davutoğlu, Akil İnsanlar Heyeti’yle görüşme gerçekleştirdi. aynı gün HDP heyeti Kandil’de örgüt yöneticileriyle görüştü. 25 Ekim’de PKK’nın Hakkari Yüksekova’daki atağında 3 asker hayatını kaybetti.

Dolmabahçe görüşmelerine Erdoğan tepkisi 

Başbakan Yardımcısı Yalçın Akdoğan, İçişleri Bakanı Efkan Ala, AK Parti Grup Başkanvekili Yetenekli Ünal, Kamu Nizamı ve Güvenliği Müsteşarı Muhammed Dervişoğlu ile Sırrı Süreyya Başkan, Pervin Buldan ve İdris Baluken 28 Şubat 2015’te Dolmabahçe Sarayı’nda bir araya geldi. Tarihe “Dolmabahçe Mutabakatı” olarak geçen görüşmelerde PKK’nın silah bırakmasına yönelik davet ve silah bırakmaya yönelik 10 maddelik teklif listesi Lider tarafından kamuoyu ile paylaşıldı.

Haziran 2015’teki genel seçimlere parti olarak girme kararı alan HDP’nin Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş, seçimler öncesi Meclis’teki grup toplantısında Erdoğan’a “Seni başkan yaptırmayacağız. Seni başkan yaptırmayacağız. Seni başkan yaptırmayacağız” diye seslendi.

22 Mart’ta Cumhurbaşkanı Erdoğan Dolmabahçe açıklamasını doğru bulmadığını ifade ederek, “Onların okuduğu metinle Yalçın Bey’in okuduğu metin birbirinden tamamen farklı. Ben oradaki toplantıyı da doğru bulmuyorum. Zira bu toplantıda Başbakan Yardımcısı’yla parlamento içinde olan bir kümenin yan yana o resmi vermesini doğru bulmuyorum” dedi ve sürecin sonunu getirdiği iddia edilen açıklamalardan birini yaptı.

Çözüm süreci sona eriyor… PKK: “Silah bırakmaya HDP yahut Öcalan karar veremez”

7 Haziran 2015’teki genel seçimlerde HDP, yüzde 13 oyla barajı geçip 80 vekil çıkardı. Yüzde 41’de kalan AK Parti tek başına iktidar olamadı. Seçimin akabinde KCK yetkilileri Öcalan’ın silah bırakma davetine tepki gösterip; “PKK’nın Türkiye’ye karşı silahlı mücadeleyi bırakma konusu ve bunun iradesi tamamen bize aittir. Şunu herkes bilmelidir ki HDP, PKK’nın yasal partisi değildir. Bundan Ötürü bu türlü bir çağrıyı HDP yapamayacağı aynıi, mevcut İmralı şartlarında bulunan Abdullah Öcalan’ın bu türlü bir çağrıyı yapması mümkün değildir” açıklamasını yaptı. 11 Temmuz’da da Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Çözüm sürecini anlamadılar, şimdi bu buzdolabındadır” dedi ve bu demeç sürecin fiili bitişi olarak değerlendirildi. (ANKA)