CHP’li Tanrıkulu, AYM ve AİHM’e ferdi müracaatlar için kitap yazdı

CHP İstanbul Milletvekili Avukat Sezgin Tanrıkulu’nun Anayasa Mahkemesi’ne ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılacak ferdî müracaatlarda metot ve temel itibariyle müracaatçılar ile vekillerine rehberlik etmesi gayesiyle yazdığı yeni kitabı ‘Anayasa Mahkemesine ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Ferdi Başvuru’ Seçkin Yayınları tarafından okurla buluştu.

‘İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi’ne Ferdî Müracaat için El Kitabı’ isimli kitabı da bulunan Tanrıkulu, çalışmalarının genişlemesi ve güncellemesi üzerine yeni kitabının kişisel müracaatlarda metot ve temel itibariyle daha pratik ve kapsamlı hale geldiğini söyledi. Tanrıkulu, ferdî müracaat süreci ile avukatlık mesleği boyunca iç içe olduğunu “30 yılı aşkın müddettir, hem bir avukat olarak müvekkillerimin AİHM’e ve AYM’ye ferdi müracaatlarını gerçekleştirdim hem de 20 yılı aşkın müddettir bu mevzudaki kıymetli müracaat kitaplarından birisinin yazarı olarak her türlü gelişmeyi yakından takip ettim” diyerek anlattı.

Tanrıkulu, 1987 yılında üstlendiği bir davanın iç hukukta tfakatmlanan sürecinden sonra ferdi müracaat için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvurmayı düşündüğünü lakin nasıl başvurulacağını, yolların neler olacağını konusunda bilgi sahibi olmfakatsının bu kitap çalışmasını oluşturan nedenler ortasında olduğunu söyledi. Tanrıkulu o sürece dair şunları kaydetti:

“Karşılaştığım bu zahmetler, bu çalışmanın art planındaki nedenidir”

“Elimdeki tek kaynak ‘Belgelerle İnsan Hakları’ isimli kitabın ekindeki müracaat formu örneğiydi. Fakat bunun kâfi olmayacağını düşünerek ‘Kutlu-Sargın’ başvurusunu yapan meslektaşlarımla görüştüm. Onlar da bana, birebir kitaptaki müracaat formunu faksla gönderdiler. Anladım ki diğer kaynak yok ve bu biçimde başvuruyu yapmaya karar verdim. Doldurduğum müracaat formunu mahkemeye gönderdim. Bu müracaat daha sonra çok tartışılan ‘Zana/Türkiye’ kararına dönüştü. O tarihten sonra da iç hukukta takip ettiğim ve müvekkillerimin yetkilendirdiği ihlalleri ferdî müracaat yolu ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine götürmeye çalıştım. İşte 1991’de mahkemeye birinci ferdî başvuruyu yaparken karşılaştığım bu zahmetler, bu çalışmanın art planındaki nedendir”

“Aktif siyasete katılmam çalışmalarımı geciktirdi”

Kitabın konusu olan ferdi müracaat alanındaki en kıymetli gelişmenin 2010 yılındaki Anayasa değişikliği ve Türkiye’de Anayasa Mahkemesi’ne ferdi müracaatın önünün açılması olduğunu söyleyen Tanrıkulu, mevzunun ele alınması noktasında etkin siyasete katılmasının çalışmalarında gecikme yaşanmasına neden olduğunu söyledi. Bu gelişmenin kişisel müracaat konusunda hem yeni bir boyut hem de farklı bir derinlik kazandırdığını söyleyen Tanrıkulu, “Anayasa Mahkemesi’ne ferdî müracaat bir çeşit en üst iç hukuk yolu olarak tasarlanmıştır; fakat, bu ‘nihai iç hukuk yolunun temel fakatcı da, hak hukuk arayışında AHİM’e gitmeyi gereklilik olmaktan çıkarmaktır. Yani, Anayasa Mahkemesi’ne ferdi müracaat düzeneği AHİM’e başvuruyu gereksiz kıldığı derecede, AHİM’in bir tıp iç ikamesine dönüşmüş olacaktır. Bu da adalet arayışında yolun ve müddetin kısalması üzere bir ‘potansiyel’ olumluluğa işaret etmektedir” diye konuştu.

“Başvurucular ve vekiller için rehber niteliğinde”

“Bu kitapta öncelikle bir cins üst-nihai iç hukuk yolu olarak Anayasa Mahkemesi’ne ferdî müracaat adap ve asılları açısından incelenmektedir. Türkiye’de 2010 yılında yapılan anayasa değişikliği sonucunda, 23 Eylül 2012 tarihinden itibaren Anayasa Mahkemesine ferdi müracaat hakkı uygulfakatdadır” diyen Tanrıkulu, kitabın bilhassa 10 yıllık uygulfakat sonucunda ortaya çıkan içtihatlar, emsal kararlar, müracaatçılar ve vekilleri için rehber niteliğinde olduğunu, AYM’ye kişisel müracaata ait değerli detayların sistematik olarak tasnif edildiğini ve emsal kararlar ışığında ele alındığını belirtti.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne kişisel müracaat konusunda, kitabın son baskısından bu yana geçen 15 yıllık müddet zarfından kıymetli gelişmeler yaşandığını belirten Tanrıkulu, kritik nitelikteki içtihatların ve emsal kararların da kitap içerisinde güncellendiğini söyledi ve kitabın hazırlanmasındaki fakatca dair şunları kaydetti:

“Kitabın fakatcı müracaatların etkililiğine katkı sunmak”

“Hak arayan herkesin başvurabileceği, haklarının ihlal edildiğine dair tezleri ile sunduğu kanıtları kıymetlendirecek, haklarının hukuka uygun bir biçimde koruyacak ve keyfiliğe karşı savunacak son yargı mercilerinin bulunması, insanca bir hayat yaşfakatnın garantisidir. Bu kitabın hazırlanmasındaki fakatç da, başlangıçtan itibaren pratik bilgileri, mevzuat, kaynak, yazışma ve içtihat örneklerini bir ortada yararlanmak isteyenlere sunmak yoluyla hak ihlallerine karşı yapılacak ‘bireysel başvuruların’ etkililiğine elden geldiğince katkı sunmaktır.”