Güney Kutbu: Buz kütlesinin altında yatan su rezervuarının sırrı ne?

Güney Kutbu’nun batı bölgesinde buzun altında birikmiş muazzam ölçüde su bulundu.

Birkaç yüz metre derinliği olan bir su rezervuarı olarak tanımlanan keşif, saygın bilim mecmuası Science’da yayımlanarak duyuruldu.

Bilim insanları, buz altındaki su birikintisinin Güney Kutbu’nun geleceğine dair iklim değişikliği hesaplarında dikkate alınması gerektiğini söylüyor.

Su, Whillans Buz Akıntısı altında tespit edildi.

Güney Kutbu’nun diğer yerlerinde de benzeyensu rezervuarları bulunabileceği tahmin ediliyor.

Kayganlık

Buz kütlelerinin altında yatan su çoklukla kayganlaştırıcı bir görev üstleniyor ve buzun daha kolay hareket etmesini sağlıyor.

Rezervuarın daha çok su ile dolması yahut suyun azalmasına bağlı olarak, buzulların hareket suratının da değişmesi muhtemel görülüyor.

İklim değişikliğinin Güney Kutbu’na tesirini hesaplamakta kullanılan matematiksel modellere bundan bu türlü su faktörü de eklenecek.

Keşfi yapan ABD merkezli Scripps Okyanus Bilimi Enstitüsü’nün araştırma ekibi başkanı Dr Chloe Gustafson, buz katmanının altında çok eski vakitlerden kalma çamur ve kum tortusu bulunduğunu söyledi.

Dr Gustafson, bu tortunun bir nevi sünger deniz suyunu çektiğini belirtti.

Ekip, Whillans Buz Akışı olarak isimlendirilen 800 metre kalınlığında ve 100 kilometre genişliğindeki hareketli buz kütlesine altı hafta süren bir bilimsel gezi düzenledi.

Çok derinlerde yatan malzemelerin varlığını tespit etmek için, yerkürenin elektrik ve manyetik alanlarındaki doğal değişimleri incelediler.

Bu teknik, derinlerde kaya, çökelti, buz yahut suyun bulunup bulunmadığına ışık tutuyor.

Araştırma ekibinin üyelerinden Profesör Helen Fricker, “Alt katmanlarda su olduğundan daha önce de kuşku ediliyordu,ilk kez ölçmeyi başardık” dedi.

Araştırmacılar, tespit edilen suyun buz kütlesinin çabucak altındaki göl ve ırmak ağını nasıl beslediği ve ne kadar kayganlık sağladığı sorusunun kilit ehemmiyette olduğunu vurguluyor.

Ilık su

Güney Kutbu üzerine çalışmaları olan İngiltere merkezli bilim insanı Dr. Tom Jordan, yeraltı suyunun daha derinlerdeki kayaların sıcaklığından ötürü ılık olabileceğini düşünüyor.

BBC’nin sorularını yanıtlayan Dr Jordan, daha üstteki katmanlara geçmesi durumunda ılık suyun buz kütlesini hareketlendireceğini ve akışını hızlandıracağını söyledi.

Şimdi bilim insanları Whillans Buz Akışı’ndan çok daha büyük bir alanı kaplayan Thawiates Buzulu altında da aynı bir su rezervuarının bulunup bulunmadığını incelemeyi planlıyor.

Thwaites Buzulu’nun erime suratı son 30 yılda iki kat arttı ve bu şekilde devam ederse global deniz düzeyindeki yükselmeye önemli tesiri olacağı tahmin ediliyor.