İngiltere-Ruanda göç muahedesi: ‘İngiltere hükümeti bir bir diktatörlüğe mi gönderecek?’

BBC Focus on Africa programı için Calais’ye gittiğimde, bir casino görmeyi beklemiyordum. Bu Fransız liman kenti kumarla pek anılmaz,otelimin dışındaki casino, tehlikeli riskler alan, büyük ikramiyeyi, İngiltere’ye tek istikamet bileti kazanmayı uman insanlarla buluşmaya geldiğimi hatırlattı. Bu derme çatma kampı konutları olarak gören insanlarla zaman geçirdik. 2016’da kamplar resmen yetkili makamlarca kaldırıldıfakat yardım kuruluşları, ziyaret ettiğimiz kampta hala 1500 dolayında kişinin yaşadığını söylüyor.

Daha iyi bir gelecek arayışı

16 yaşındaki Eritreli “İrfan” meskenini 18 aydan uzun süre önce İngiltere’ye iltica etmek umuduyla terk etti.
Burada neredeyse herkesin İngiltere’ye gitme planları var. İrfan* da farklı değilyine de dikkat çekiyor. Herkesin bilakis, yalnız benzeri görünüyordu. Sonra yanımıza bir mütercim geldi. Eritre’den 18 ay önce yola çıkan; tehlikeli seyahati boyunca Libya, İtalya ve Belçika çok farklı ülkelerden geçen 16 yaşındaki genç, daha iyi bir gelecek için kaçtığını söylüyor: “Eritre’de hiçbir özgürlük yok ve 18 yaşında mecburî askerlik yapmak zorundasınız.” İngiltere ve Ruanda hükümetlerinin yaptığı muahedenin, göçmenlerin planlarını etkileyip etkilemediğini anlamak istedik.

Ruanda’ya tek istikamet bilet

Calais’de hava kararırken gençler ateşin etrafında buluşuyorlar.

İngiltere hükümetinin yeni açıkladığı tartışmalı planların hedefindeler.
Manş Denizini geçmeyi başaranlar, iltica başvurusunu yapmak ve yeni bir hayat kurmaları için Ruanda’ya gönderilme riskiyle karşı karşıya. İngiltere hükümeti yeni siyasetin, insanları bu seyahate çıkmaktan caydıracağını söylüyor. Fakat mülteci hakları savunucuları, İrfan benzerilerin Birleşik Krallık topraklarına ayak basana dek iltica müracaatında bulunamayacakları için, tekneler ve kamyonlarla Britanya’ya geçmeyi göze aldıklarını vurguluyor. İrfan bana ailesiyle iki aydan uzun müddettir görüşmediğini söylüyor. “Ailem nerede olduğumu bilmiyor, hiç irtibatımız olmadı” diyor. Calais’deki mültecilere yardım eden çok sayıda yardım örgütünden birine çalışan çevimen, İrfan’ın sözlerini çevirirken ağlamaya başladı. Başını eğdi, boğazı düğümlendi ve ağlamado. İyi olup olmadığını sordum, başını salladı. Mütercim kendisini toparladı ve konuşmaya devam ettik.

“Kardeşlerimi özlüyorum. Bir buçuk yıldır yollardayım. Onlara ne olduğunu bilmiyorum” Tercüman, İrfan’ın az önce söylediklerini çevirmeyi başarmıştı.

Yardım kuruluşları ve çağdaş teknoloji sayesinde, Calais’deki mülteciler, kampın dışında neler olduğunun farkındalar.
“Bulunup Ruanda’ya gönderilirsen ne olacak?” diye soruyorum. “İngiltere bir hukuk ülkesi. İngiltere hükümeti beni Ruanda’ya mı gönderecek. Orası bir diktatörlük. “Bunda ısrar ederlerse, Ruanda’da kalacağımı sanmıyorum.” İnsan Hakları İzleme Örgütü birçok insan hakları kuruluşu, Ruanda’yı otokratik bir ülke olarak bedellendiriliyor. Devlet Başkanı Paul Kegame, 1994’ten beri iktidarda. Kegame bir yandan etnik çatışma ve soykırımın akabinde ülkeyi istikrara kavuşturması nedeniyle övgü alırken bir yandan da tek parti devletini yönetmekle suçlanıyor.

Calais’de bir çadırda yaşamak
İrfan, İngiltere’de iltica başvurusu yapmaya kararlı. Zira orada, buradakinden daha iyi bakılacağına inanıyor.

Calais, Avrupa’nın göç krizinin bir sembolü oldu. Buradaki göçmenler, tehlikeli şişme bot yahut tekne seyahatleri yaparak yahut tırlara, trenlere saklanarak İngiltere’ye geçmeye çalışıyor. Temmuz 2016’da, Fransız makamları kampı kaldırmadan önce bir sivil toplum kuruluşunun yaptığı sayıma göre burada 7 binin üzerinde kişi yaşıyordu. Bugünlerde, İrfan ve Calais’nin diğer sakinleri çadırlarda ve terk edilmiş binalar ve köprü altlarının da aralarında bulunduğu derme çatma yerlerde yaşıyor. Şartlar acınacak halde ve temel gereksinimlere erişim kısıtlı. Hiç kimse sahiden burada olmayı istemiyorfakat buradalar. Ve İngiltere’de yeni bir ömür umutları var. “İngiltere’de insanlara bakılıyor, okula gidebiliyorlar” diyor.

Ukraynalı mülteciler
Calais’deki mülteciler, yardım kuruluşları ve çağdaş teknoloji sayesinde, kamplarının dışındaki ömürden da haberdar. İngiliz makamlarının Ukraynalı mültecilere muamelesi birtakım soru işaretleri yarattı.

Bizimle konuşan bir genç adam “Ukraynalılarla kıyaslanamayız. Otelde kalıyorlar. Avrupa makamları, bizi Ukraynalıları düşündüğüi düşünmüyor” diyor. “Bizi Ruanda’ya göndermeye çalışırlarsa, bunu kimse kabul etmez” diye de ekliyor.

Kamptaki gençlerden biri ‘Bizi Ruanda’ya göndermeye çalışırlarsa, bunu kimse kabul etmez” diyor.
Görüştüğümüz gençler önlerinde parlak günlerin olduğuna, aldıkları risklerin karşılığını bir gün alacaklarına inanıyorlar. İrfan “Yaşam zorkatlanmayı öğrendik. Her şey iyi olacak” diyor. Ama İrfan ve öbürleri bunun ne zaman ve nasıl olacağını bilmiyor. *Gencin ismi, kendi isteği üzerine değiştirildi.