Irak’ta başbakanlık düğümü bugün çözülüyor; ikiye bölünen Şii gruplar nihaî karar için son kez toplanıyor

Irak’ta Cumhurbaşkanı seçiminin yapılması sonrası hükûmeti kuracak başbakan adayını belirlemek için Şii gruplar ikiye bölündü. Başbakan adayını belirlemek üzere toplanan Şii Koordinasyon Çerçevesi görüşmelerinde adaylar üzerinde uzlaşma sağlanamadı. Son kez bugün bir araya gelecek Şii koordinasyonunun, iki adaydan birini seçmesi bekleniyor. Tüm Şii gruplarının desteğini alamayan yeni hükümetin güvenoyu alamayacağı, bu durumda Irak’ta yeni bir hükûmet krizinin yaşanabileceği belirtiliyor.

Başbakanlığın Şiilere verildiği Irak’ta seçimin üzerinden aylar geçmesine rağmen siyasî gruplar arasında yaşanan anlaşmazlık nedeniyle bugüne kadar hükümet kurulamadı. Kürtlere tahsis edilen Cumhurbaşkanlığı koltuğuna Kürdistan Yurtseverler Birliği’nin(KYB) adayı Nizar Amedi’nin oturması sonrası, yasa gereği hükûmetin 30 gün içinde kurulması gerekiyor. Bu kapsamda Şiilerin tüm siyasî gruplarının katılımı ile kurulan Şii Koordinasyon Çerçevesi, pazartesi gecesi Bağdat’ta Ulusal Hikmet Hareketi lideri Ammar el-Hakim’in ofisinde başbakanı belirlemek için toplandı. Katılımcıların cep telefonlarının dahi içeri alınmadığı görüşmeden sonuç çıkmadı.

İki aday iki grup

Şii koordinasyonu müzakere masasında başbakanlık için iki isim yarışıyor: Kanun Devleti Koalisyonu’nun (Nuri el-Maliki) adayı Basım Bedri ile mevcut Başbakan Muhammed Şia es-Sudani’ye yakınlığıyla bilinen İmar ve Kalkınma Koalisyonu’nun adayı İhsan Avadi arasındaki seçim konusunda Şii koalisyonu ikiye bölünmüş durumda. Tüzük gereği adayın belirlenmesi için “üçte iki” yani 8 liderin onayı gerekiyor. Bu çoğunluk sağlanamayınca blok ikiye ayrıldı.

Maliki kanadının üzerinde tam uzlaşma sağlanmayan bir adayın Meclis Genel Kurulu’nda yeterli oy alamayarak düşmesinden endişe ettiği belirtiliyor. Şii bloku, toplantıdan çıkacak başbakan adayı için bugün son olarak bir araya gelecek. Gözlemciler, bugünkü toplantıdan başbakan adayının kesin belirlenmesi yönünde kararın çıkmasını bekliyor.

Adayların profili

-Basım Bedri, 1964 Bağdat doğumlu. Ziraat alanında doktora sahibi. Şu an Irak Hesap Verilebilirlik ve Adalet Heyeti Başkanı olarak görev yapıyor.

-İhsan Avadi, 1976 Divaniye doğumlu. Mühendislik yüksek lisansı var. 2010-2014 yılları arasında milletvekilliği yaptı. Halen Başbakanlık Ofis Müdürü görevini yürütüyor.

Süre daralıyor

Irak’ta 11 Nisan’da Cumhurbaşkanı’nın seçilmesinin ardından anayasal takvim işlemeye başladı. Anayasaya göre, parlamentodaki en büyük blok statüsündeki Koordinasyon Çerçevesi’nin, cumhurbaşkanlığı seçiminden sonraki 15 gün içerisinde başbakan adayını belirleyip görevlendirme (teklif) için Köşk’e sunması gerekiyor.

Irak Anayasası’na göre, yeni başbakan adayı Cumhurbaşkanı tarafından hükümeti kurmakla görevlendirildikten sonra, 30 gün içerisinde kabinesini ve hükümet programını oluşturarak parlamentodan güvenoyu isteyecek. Kabinenin onaylanması için parlamentoda yasal oturum çoğunluğunun sağlanması ve katılan milletvekillerinin salt çoğunluğunun “evet” oyu vermesi gerekiyor.

Trump, Maliki’ye “kırmızı kart” göstermişti

12 Ocak’ta Muhammed Şiya es-Sudani’nin başbakanlık yarışından Kanun Devleti Koalisyonu lideri Nuri el-Maliki lehine çekildiğini duyurması ABD yönetimini rahatsız etmişti. ABD Başkanı Donald Trump, İran bağlantılı olmakla suçladığı Maliki’nin, başbakan olması halinde ülkeye yönelik yaptırım uygulanacağı tehdidinde bulunmuştu. Maliki’ye yönelik sergilenen sert tutum Şii koalisyonunu yeni başbakan arayışına yöneltti.