Irak’ta silahlı grupların devlet kontrolüne alınması süreci çıkmaza girdi, takvim 2028’e sarktı; ABD-Bağdat gerilimi arttı

Irak’ta devlet dışı silahlı grupların silahlarının devlet kontrolüne alınmasına yönelik girişimler çıkmaza girdi. İran yanlısı milis grupları silahlarını teslim etmeden Haşdi Şabi bünyesine entegre edilmek isterken, hazırlanan taslak planın süreci 2028’in başına kadar uzattığı bildirildi. Gelişme, Bağdat ile Washington arasındaki gerilimi de yeniden artırdı.

Milisler silahlarını bırakmadan entegre olacak

Suudi haber ajansı Şarku’l Avsat’ın haberine göre, Koordinasyon Çerçevesi liderleri ile İran yanlısı silahlı grupların temsilcileri arasında yapılan en az dört toplantıda yeni bir formül üzerinde duruldu.

Buna göre milislerin silahlarını teslim etmesi yerine, savaşçılarının Haşdi Şabi bünyesinde tugaylar halinde birleştirilmesi planlanıyor.

İlk aşamanın 30 Eylül’de başlayarak 2026 sonuna kadar sürmesi, ikinci aşamanın 2027 başında başlaması, üçüncü aşamada ise hükümet, Haşdi Şabi, Koordinasyon Çerçevesi ve silahlı grupların yer alacağı dört taraflı bir komitenin kurulması öngörülüyor. Bu komitenin entegrasyon sürecini 2028’in başına kadar izlemesi planlanıyor.

ABD: Şeklen devlet kontrolü yeterli değil

Silahların teslim edilmeden entegrasyon formülü, Washington’ın tepkisini çekiyor. Iraklı yetkililere göre ABD, milislerin elindeki silahların yalnızca biçimsel olarak devlet kontrolüne alınmasını kabul etmiyor. ABD’li bir yetkili, Bağdat hükümetinin silahlı gruplar üzerinde yeterli baskı kuramadığını ve sürecin büyük ölçüde çıkmaza girdiğini belirtti.

İran yanlısı grupların ise üyeleri ve liderleri hakkında hukuki soruşturma açılmaması gibi ek güvenceler talep ettiği aktarıldı. Grupların, İran’a karşı yeni bir savaş başlaması veya kendilerinin “varoluşsal tehdit” altında kalması halinde anlaşmayı tek taraflı olarak geçersiz sayabilmesini öngören bir şart da gündemde.

Bağdat projeden vazgeçmiyor

Çıkmaza rağmen Başbakan Ali ez-Zeydi’nin silahların devlet otoritesi altına alınması hedefinden vazgeçmediği bildirildi. Hükümete yakın bir kaynak, ez-Zeydi’nin geri adım atmayı değerlendirdiğini ancak projeyi terk etmediğini söyledi. Üst düzey bir yetkiliye göre ez-Zeydi, bir toplantıda, “Çıkmazın tek çözümü, silahlar üzerinde devlet otoritesini tesis etmek” dedi.

Ancak İran’ın Bağdat üzerindeki etkisini artırdığı ve Şii siyasî aktörler üzerindeki baskının yoğunlaştığı belirtilirken, bazı aktörlerin 30 Eylül tarihinin milislerin silahlandırılmasının sınırlandırılması için son tarih olmaktan çıkıp gruplar açısından siyasi bir kazanıma dönüşmesinden endişe ettiği kaydedildi.