Dev süpermarket zinciri Sainsbury’ye kedi yasağı yüzünden dava açılabilir

İngiltere’de otizmli bir kişi, kendisine duygusal destek sağlayan kedisini içeri almayı reddeden dev süpermarket zinciri Sainsbury’yi dava etmeye hazırlanıyor. Londralı dizayncı ve muharrir Ian Fenn, günlük hayatında daima yanında olan kedisi Chloe’ye markete giriş müsaadesi verilmemesinin, özgürlüğünü sınırladığını söylüyor. Ian Fenn kedisinin yanında olmasının kendisini sakinleştirdiğini söylese de süpermarket, kedilerin, köpeklerden farklı olarak besin hususlarına hijyenik tehdit oluşturduğunu savunuyor. Şayet yargıçlar Fenn’in davasını haklı bulursa bu hukuksal açıdan emsal bir karar olabilir. Sainsbury ise çevre sağlığı görevlileriyle birlikte, Ian ve kedisinin dükkana inançlı bir şekilde nasıl girebileceği üzerinde çalıştığını açıkladı. Yıllardır kalabalık ve gürültülü yerlerde aşırı heyecan ve panik yaşayan Ian’a yakınlarda otizm teşhisi kondu. Kedisi Chloe ile birlikte olduğu zaman gerilimli ortamlarda bile sakin kalabildiğini farkeden Ian, kediyi eğiterek her yere yanında götürmeye başladı. Ian ve Chloe ile Londra’nın güneyinde bir pub’da buluştuk. Chloe, Ian’ın yanına konan ona ayırılmış özel minderde oturuyor ve dikkatle etrafta biralarını yudumlayanları izliyordu. Chloe üzerinde “Çalışan kedi” yazılı bir yelek giyiyor ve ortada sırada Ian’ın verdiği ödül mamalarını kıtırdatıyor. Birlikte olduğumuz bir saat boyunca ortada bir başını çevirip baktıysa da minderinden hiç ayrılmadı. Pub dışında ise ya Ian’ın omuzunda oturuyor yahut tasmasıyla onun yanında yürüyor. BBC Chloe otobüste Ian’la birlikte seyahat ediyor Ian, “Chloe yanımdayken hayatımın daha güzelleştiğini fark ettim. Olağan olarak kalabalık ortamlarda aşırı çevre tesirinden gerilim olup içime kapanırım. ama Chloe olunca dikkatimi ona odaklıyorum” diyor.

“Hayatıma bir düzen getiriyor. Sabahları beni uyandırıyor. Yatma vaktim geldiği zaman hatırlatıyor. Bu ilgi hakkındaki hislerini bilmek zor ama artık bir ekip olduğumuzu hissediyorum” diye ekliyor. Chloe bu yıl 30’dan fazla lokanta ve puba, bir çok kamusal aktifliğe, hastaneye gitmiş ve çok kezler otobüs ve trenlere Ian’la birlikte binmiş. Ian gideceği yere evvelden kedisiyle geleceğini bildiriyor. ama Chloe her yerde kabul görmüyor. BBC Chloe ‘çalışan kedi’ yazılı bir yelek giyiyor Mart ayında ikili Sainsbury’nin eve yakın şubesine gittiklerinde içeri birlikte giremeyecekleri, kedinin dışarda kalması gerektiği söylenmiş. Ian “Çok moralim bozuldu. Artık niye orada olduğumu, ne almaya gittiğimi hatırlayamayacak kadar başım karışmıştı. Bu kendime inancıma büyük darbe oldu. Tekrar dışarı çıkmak için yüreğimi toplayabilmem haftalar aldı” diyor. Ian şikayette bulununca süpermarket ona, yalnızca rehber köpeklerin dükkana alındığını bildirdi. Chloe’nin sorun yaratmayabileceğini ama bu mevzudaki prensip değiştirilirse, diğer müşterilerin getireceği kedilerin ortalığı birbirine katabileceği kaydedildi. İşte tam da burada mevzu karmaşık bir hukuksal sürecin konusu olmaya başlıyor, zira duygusal destek sağlayan hayvanlarla ilgili yasalar çok açık değil. Ian’a göre Chloe, kâfi eğitimden geçmiş bir destek hayvanı. Destek hayvanı terimi hukukta, bir mevzuda yardıma ihtiyaç duyan insanlara yardımcı olan hayvanlar için kullanılıyor. İngiltere’deki 2010 tarihli Eşit Haklar Maddesi’ne göre, iş yeri sahipleri özürlü şahısların dezavantajlı bir durumda kalmamasını sağlamak için makul tedbirleri almakla yükümlü. ‘Özürlülük’ kategorisi İngiltere’de otizmi de kapsıyor zira bu insanların günlük ömürlerini etkilediği bilinen bir özellik. BBC 2019 yılında Newcastle upon Tyne’da destek hayvanı eğitimi alan bir midilli Sainsbury süpermarket zinciri, bu bahisteki açıklamasında “İnsanların çalışmaktan ve alışveriş yapmaktan zevk aldığı kapsayıcı satış mağazaları olmak istiyoruz ve kimi çalışma arkadaşlarımızın ve müşterilerimizin dükkanlarda takviyeye ihtiyaç duyduğunu anlıyoruz.

ama vakitte, güvenlik en çok önemli önceliğimiz ve çalışma arkadaşlarımız, yüksek besin paklığı standartlarını sürdürmek ile müşterilerimizi desteklemek arasında bir istikrar bulmak üzere eğitim görüyorlar” diyor ve sürdürüyor: “Yerel çevre sağlığı dairesi ile temastayız ve müşterimizin dükkanımızı bu hususta ödün vermeden ziyaret etmesinin yolunu bulup bulamayacağımızı inceliyoruz.” Ian ise süpermarket zincirinin tutumunun makul olduğu görüşüne katılmıyor ve bu nedenle mevzuyu yargıya götürmeye hazırlanıyor. “Birinin süpermarkette kedisiyle dolaşması alışılmış bir şey değil, kabul ediyorum.fakat ben dikkat çekmek istemiyorum. Yalnızca olağan hayatımı sürdürmek istiyorum. O yüzden birisi ‘Yapamazsın zira sana yardım eden bir kedin var’ dediğinde bu sahiden moralimi bozuyor.

Eşi görülmemiş bir dava
Ian’ı mahkemede İngiltere’nin önde gelen engelli hakları uzmanı hukukçularından Chris Fry temsil edecek. “Burada temel ve vazgeçilmez unsur, hizmet sağlayıcıların, engelli müşterilerinin muhtaçlıklarını karşılamak için makul tedbirleri almakla yükümlü olduklarıdır. Rehber köpekler konusundaki düzenlemeler yahut engelli müşterilere yardım sağlanmasının bu makul tedbirler arasında olduğu uzun vakittir kabul görüyor. bu ülkede şimdiye kadar köpekten öbür bir destek hayvanı konusu gündeme gelmedi” diyor. Aslında İngiltere’de atlar ve midilliler destek hayvanı olarak eğitiliyor ama bu husus ABD’de daha hararetli tartışılıyor. Bundan dört yıl önce Amerikan havayolu şirketleri, uçuşlarda yolcu yanında gidecek 751 bin duygusal destek hayvanı başvurusu aldıklarını bildiriyorlar. Müracaatlar arasında bir at ve bir hindi de var. Hatta bir yolcunun duygusal destek hayvanı olan tavus kuşunu uçağa almasına izin verilmeyince ulusal medyada hararetli bir tartışma başlamıştı. Sonunda ABD hükümeti maddeyi köpekler dışındaki duygusal destek hayvanlarının uçağa alınmaması yönünde karara bağladı. ABD’de yasal durum bu türlü fakat Ian’ın avukatı, İngiltere’de de engellilerin eşitliği ve hakları konusundaki toplumsal kabullerdeki ilerlemelere paralel olarak türel bir sürecin yaşanması gerektiğini düşünüyor.