TİHV: İşkence müracaatları 30 yılın zirvesinde

Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezleri 2021 yılı raporu açıklandı. Rapora göre göre 2021 yılında işkence ve kötü muamele gördüğü için TİHV’e müracaat yapanların sayısı son 30 yılın zirvesine ulaştı.

Raporda 2021 yılında 984 kişinin kendisi ya da bir yakını işkence ve diğer kötü muameleye gördüğü gerekçesiyle TİHV’e başvurduğu belirtildi. Başvuranların 616’sının 2021 yılı içinde işkenceye maruz kaldığı belirtilirken, bu sayının vakfın kuruluşundan bu yana yıl içinde işkence nedeniyle yapılan en yüksek müracaat olduğu kaydedildi. Rapora göre, gözaltı sürecinde işkenceye maruz kalan 10 bireyden yedisi açık alanda ya da toplumsal şovlarda işkence gördü. Müracaatların en küçüğünün beş, en büyüğünün ise 76 yaşında olduğu bildirildi.

TİHV’in açıkladığı raporun öne çıkan kısımları şöyle:

–  Kendisi işkence gördüğü için vakfa başvuran 915 bireyden 871’i Türkiye içinde, 44’ü ise öbür bir ülkede işkence gördüğü için başvurdu.

– İşkence görenlerin 616’sı 2021 yılı içinde işkence gördüğü için, 211’i ise 2016-2020 yılları arasında işkence gördüğü için TİHV’e başvurdu.

– En çok müracaat 307 kişi ile TİHV İstanbul Temsilciliğine gelirken, Van Temsilciliği’ne 263, Diyarbakır Temsilciliği’ne166, İzmir Temsilciliği’ne 134, Ankara Temsilciliği’ne 66 ve Cizre Referans Merkezi’ne 48 kişi başvurdu.

– Boğaziçi Üniversitesi’nde öğrencilerin atanmış rektör protestolarıyla başlayan süreç gözaltılar, ihlaller, homofobik telaffuzlar ve LGBTİ+ karşıtı nefret kampanyalarıyla tüm yıla yayıldı. Ocak ve Şubat aylarında öğrenciler ve LGBTİ+’ların İstanbul ve İzmir Temsilciliklerine yoğun başvurusuna yol açtı.

–İstanbul Sözleşmesi’nin iptali sonrası bayanlara yönelik ihlallerde de artış görülmeye başlandı.

– Türkiye içinde işkenceye maruz kaldığı için başvuru yapan 871 kişinin cinsiyet kimliklerine göre dağılımı incelendiğinde 307 başvurunun (%35,2) kadın, 527 müracaatın (%60,5) erkek, 37’sinin (%4,2) ise bu sınıflama dışında LGBTİ+ olduğu görülüyor. 2020 yılının bilgileri ile karşılaştırıldığında LGBTİ+ başvurularındaki artış dikkat çekti.

– 2021 yılında işkence nedeniyle tedavi merkezlerine başvuran kişilerde en küçük yaşın beş, en yüksek yaşın 76 olduğu tespit edildi. Başvuranların yarısından fazlasını 30 yaş ve altı şahıslar oluşturdu.

– 2021 yılında TİHV’e 56 çocuk başvururken, 30’u Türkiye’de, beşi ise yurt dışında gördüğü işkenceler nedeniyle müracaatta bulundu.

– Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgesi doğumlular Türkiye nüfusunun %30,6’sını oluştururken işkence nedeniyle TİHV’e başvuranlar içinde bu bölgede doğanların oranı %63,7 oldu.

– Müracaatların %89,9’u siyasi düşünce, kimlik ya da eylemleri nedeniyle gözaltına alındıklarını belirtti.

– 2021 yılı içinde gözaltında işkence gören her iki bireyden biri en az iki ya da daha fazla ünitede işkence gördüğünü belirtirken; 10 başvurucudan yedisi sokakta ya da toplumsal şovlarda, 10 başvurucudan dördü araç içinde, yeniden 10 başvurucudan dördü ise emniyet müdürlüklerinde işkenceye maruz kaldı.

– 2021 yılı içinde en çok işkence olayının yaşandığı tespit edilen resmi gözaltı merkezi İstanbul ve Van Emniyet Müdürlükleri oldu.

– Müracaatçıların çok önemli kısmının birden çok işkence tekniğine maruz kaldıkları görüldü. 10 başvurucudan sekizinin hakaret ve aşağılamaya, 10 bireyden yedisinin fizikî müdahaleye maruz kaldığı belirlenirken, 10 bireyden beşi de cinsel işkence gördüğünü ifade etti.

– 10 başvurucudan en az dokuzunda travma sonrası gerilim belirtileri tespit edildi.

– Müracaatçılardan 14’ünün tedavi sürecinde cerrahi müdahaleye muhtaçlık duyduğu tespit edildi.