Halka arzlar dünyada yavaşlarken Türkiye’de arttı

Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği’nden (TSPB) yapılan açıklamaya göre, sermaye piyasalarına olan yatırımcı ilgisinin artmasıyla geçen yıl canlanan halka arz piyasası, bu yılın ilk çeyreğinde dünya genelinde yavaşladı. Türkiye’de ise geçen yılki yüksek halka arz performansı, bu yılın ilk çeyreğinde devam etti.

TSPB tarafından açıklanan aracı kurumların 2022 yılı ilk çeyrek verilerine göre, 2021’in ilk 3 ayında 4 şirketin halka arzı tamamlanırken, bu yılındöneminde 11 şirketin halka arzı gerçekleştirildi.

Ernst&Young’ın “Global IPO Trends” raporuna göre, dünyada geçen yılın ilk çeyreğinde 512 şirket halka arz edildi. Bu yılın ilk çeyreğinde halka arzı gerçekleştirilen şirket sayısı 321’e geriledi.

Veriler, Türkiye’de halka arz piyasasının dünyanın tersine canlılığını artırarak sürdürdüğünü ortaya koyuyor.

Türkiye’de bu yılın ilk 3 ayında 11 şirketin halka arzı tamamlanırken, ilk çeyrek itibarıyla aracı kurumlardan alınan datalar, gelecek devirde toplam 88 halka arz projesinin planlandığını ortaya koyuyor. Bu tablo, geçen yılki rekorun (52 şirket) üzerine çıkılarak halka arzda 2022’de tarihi rekor düzeye erişilebileceğine işaret ediyor.

Halka arzdan 3,9 milyar TL kaynak

TSPB tarafından açıklanan aracı kurumların 2022 ilk çeyrek verilerine göre, geçen yılın ilk 3 ayında 917 milyon lira olan halka arz büyüklüğü, neredeyse 4 katına çıkarak 2022’nin benzer döneminde 3 milyar 850 milyon lira oldu. Dünyada ise geçen yılın ilk çeyreğinde 112 milyar dolar olan halka arzların toplam büyüklüğü, 2022’nin ilk çeyreğinde yüzde 37 azalarak 54,4 milyar dolara geriledi.

Geçen yılın ilk çeyreğinde 5,2 trilyon lira ile tarihi rekor düzeyleri yakalayan hisse senedi işlem hacmi, bu yılın ilk çeyreğinde geriledi. TSPB dataları, 2022’nin ilk çeyreğinde hisse senedi işlem hacminin geçen yılın devrine göre yüzde 6 azalarak 4,9 trilyon liraya gerilediğini ortaya koydu. Bu yılın ilk çeyreği itibarıyla hisse senedi işlem hacminin yüzde 74’ü yerli yatırımcılar, yüzde 26’sı ise yabancı yatırımcılar tarafından gerçekleştirildi. Verilere göre, bu yılın ilk çeyreği itibarıyla halka açık hisse senetlerinin yüzde 63’üne yerli yatırımcılar, yüzde 37’sine ise yabancı yatırımcılar sahip. 2021 sonu itibarıyla 2,3 milyon olan hisse senedi yerli yatırımcı sayısı, bu yılın ilk çeyreğinde 2,4 milyon bireye çıktı.

Vadeli işlem hacimleri yüzde 49 arttı

Yatırım kuruluşları tarafından yapılan toplam vadeli işlem hacimleri, bu yılın ilk çeyreğinde 2021’in aynı periyoduna göre yüzde 49 artarak 3,1 trilyon liraya ulaştı. Söz konusu periyotta hisseye dayalı vadeli süreçler yüzde 54, Dövizi destek alan vadeli süreçler de yüzde 70 arttı.

Bu yılın ilk çeyreğinde opsiyon piyasası işlem hacmi, 2021’in periyoduna göre yüzde 57 artarak 11 milyar lira oldu. Bu devirde hisse ve endeks opsiyonlarının hacmi artarken, dövizi destek alan opsiyonların hacmi azaldı.

Ağırlıklı olarak ferdi yatırımcıların işlem yaptığı varant piyasasında yıllık işlem hacmi yüzde 54 azalarak bu yılın ilk çeyreği itibarıyla 15 milyar liraya geriledi. Yalnızca aracı kurumların işlem yaptığı kaldıraçlı süreçlerin hacmi ise yüzde 94 artarak 5,6 trilyon lira oldu.

İnternet ve direkt piyasa erişim kanalları hacmin yüzde 76’sını gerçekleştirdi

Pay senedi hacimlerinin departmanlara göre dağılımına bakıldığında, internet süreçlerinin hissesi, ferdî yatırımcıların işlem hacmi hissesindeki düşüşe paralel olarak bu yılın ilk çeyreğinde 2021’in aynı periyoduna göre 5 puan azalarak yüzde 52’ye geriledi.

Kurumların süreçlerinde direkt piyasa erişimi kanalının hissesi yüzde 24 olurken, hisse senedi işlem hacminin yüzde 12’sini şube, acente ve irtibat ofisleri gerçekleştirdi. Emir iletiminin direkt yapıldığı kanallar olan internet ve direkt piyasa erişimi kanallarının hisse senedi süreçlerindeki toplam hissesi 2022’nin ilk çeyreğinde yüzde 76’ya çıktı.

Aracı kurumların müşterilerine kullandırdığı kredi bakiyesi, hisse senedi piyasasına artan yatırımcı ilgisiyle bu yılın ilk çeyreğinde artmaya devam etti. Aracı kurumların müşterilerine kullandırdığı kredi hacmi yüzde 73 artarak 13,7 milyar liraya yükseldi. Datalar, kredi kullanan yatırımcı sayısının ise 32,8 bin bireye çıktığını ortaya koydu.

Türkiye’de faaliyet gösteren aracı kurum sayısı 61 oldu. Merkez dışında irtibat ünitesine sahip 41 kurumun, şube ve irtibat ofislerinin sayısındaki artış sürdü. Geçen yılın mart sonu itibarıyla 289 olan aracı kurum şube sayısı, 2022’nin mart ayı sonunda 308’e, dönem itibarıyla 110 olan irtibat ofisi sayısı da 128’e çıkarken, acente sayısı değişmedi.

2022’nin mart ayı sonunda toplam çalışan sayısı, geçen yılın benzeyendönemine göre 404 artarak 6 bin 300 şahsa ulaştı.

Aracı kurumların gelirlerindeki artış sürdü

TSPB’nin aracı kurumların finansal tabloları üzerinden derlediği bilgiler, aracı kurumların gelirlerinde son yıllarda yaşanan artışın 2022’nin ilk çeyreğinde bir miktar sürat kesse de sürdüğünü ortaya koydu.

Yatırım kuruluşlarının toplam gelirleri yüzde 14 artarak 3,7 milyar liraya çıktı. Aracılık gelirlerinin yüzde 8 azaldığı ilk çeyrekte toplam gelirlerin artmasında, aracılık dışı gelir kalemlerinin yükselmesi tesirli oldu.

Aracı kurumların net dönem karı da 2022’nin ilk çeyreğinde geçen yılın aynı devrine göre yüzde 21 artarak 2,3 milyar lira oldu.