Kabzımal Kurtuluş Özaydın anlattı: Markette 20 liraya satılan domatesin tarladan tezgâha giden kıssası

CHP Ataşehir Belediye Meclis üyesi olan vakitte Bostancı Zerzevat Meyve Hali’nde kabzımallık yapan Kurtuluş Özaydın, domatesin tarladan vatandaşın sofrasına varan sürecini anlatarak “fiyatlardaki artışın sebebinin aracılarda olduğu” argümanına karşılık verdi.

“Fahiş fiyat nerede, fırsatçı nerede?” diyerek sitem eden Özaydın’ın Korkusuz yazarı Barış Yarkadaş’a şöyle:

“Ben size günde 4 ton domates çıkan ve 4 kişinin çalıştığı bir ortalama bir tarlayı anlatayım. Tarlamız Antalya’nın Söğüt yahut Elmalı Yaylası’nda olsun. 4 kişinin çalıştığı bir tarlada bir traktör günde ortalama 7 saat çalışır. Çapalama, ilaçlama yapılır. Traktör, günde 1400 TL’lik mazot yakar. Bu da ayda ortalama 45 bin TL demektir. Bunu bir kenara koyun şimdi…

Bir personelin aylak ortalama maliyeti 10 bin TL’dir. 4 kişi 40 bin TL para alır. Tarlanın sahibi ayda 3 bin TL su parası verir. Sulama yapabilmesi için elektrik kullanmak zorundadır. Keza benzer köylü, dövize endeksli gübre ve ilacı da almak zorundadır. Bunların fiyatları el yakıyor. Köylü yanına bile yanaşamıyor. Tarlamızın sahibi köylümüz, ayda 10 bin TL ilaca, ortalama 5 bin TL de gübreye para verir. Dolar – euro yükselince bunların fiyatı da artar. Bundan Ötürü bu da maliyete yansır.

Köylümüz, sonraki gün 4 ton domates çıkardığında 5 bin TL maliyeti olmuştur. Günde 4 ton domates üreten bir köylünün aylık maliyeti 150 bin TL’dir. Biz bu tarlada Sırık Domates çıktığını varsayalım. 1 kilo domatesin maliyeti, köylünün küçücük karını da içine katarsak, 8 ile 10 TL ortasındadır. Köylü, bu malı kabzımala en fazla 11 yahut 12 TL’ye satabilir. Bu paraya ambalaj fiyatı da dahildir. Ki; ambalaj gereçleri de dövize endesklidir.

Yaklaşık 14 ton yükle Antalya’dan yola çıkıp İstanbul’a gelen bir nakliye aracının maliyeti, boş kasaları geriye götürmesini de hesaba katarsak ortalama 14 bin TL’dir. Bir sürücü, günde ortalama 500 TL yevmiye alır. Kamyonun gidiş gelişi en az üç gün sürer. Bu sırada sürücünün günlük maliyetine 500 TL daha biner. Yeme, içme, sigara vs için… aynı kamyon 830 TL otoban fiyatı öder.

Bu kamyon İstanbul Bostancı Hali’ne gelip dükkanın önüne yanaştığında, domatesin kilosuna 1.5 maliyet binmiştir. Antalya’dan 12 TL’ye alınan bir kilo domates, İstanbul’daki Hal’e gelene kadar 13.5 TL olur.

Ben bugün domatesi 14.5 – 15 TL arasında sattım. Ve hiç para kazanmadım. Şu an birçok arkadaşımız durumda. Gelecek aylarda işler düzelir umuduyla devam ediyoruz.

Üsküdar’daki bir market sahibi benden 14.5 TL’ye aldığı domatesi dükkanına götürmek için aracına yüklediği an, nakliye maliyeti biner. Buna dükkan kirası, işçi masrafı, elektrik su masrafı ve vergileri de ekleyin. Kilo başına 3 TL maliyet biner. Domates o dükkana girdiği an aslında 18 TL’ye mal olur. Dükkan sahibi bunu 20 TL’ye satsa bile zor para kazanır. O zaman şu anda de ben sorayım: Fahiş fiyat nerede? Fırsatçı nerede?”