Fehmi Koru: Gülşen olayı neden ve nasıl tartışılıyor?

Fehmi Koru*

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) yargı tarafından cezaevine gönderilen müzikçi Gülşen bahsiyle ilgili bir ikazda bulundu.

Okuyalım:

“Anayasa’nın 138’inci unsuru çerçevesinde tüm kişi, kurum ve kuruluşlar ile yazılı ve görsel basın organlarının yargı bağımsızlığına hürmet göstererek, yargılama süreçlerine müdahale içeren, yargıçlara emir ve talimat niteliği taşıyan her türlü eylem ve telaffuzdan kaçınması Anayasal zorunluluktur.”

Hatırlatılan anayasa hususu (m. 138) şu:

“Hakimler, vazifelerinde bağımsızdırlar, Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre karar verirler. Hiçbir organ, makam, merci ya da kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve yargıçlara emir ve talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ve telkinde bulunamaz. Görülmekte olan bir dava hakkında Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz ya da herhangi bir beyanda bulunulamaz.”

Açıklamanın akabinde çabucak aklıma geliveren kimi sorularım var:

Anayasanın “Veremez, gönderemez, bulunamaz” kesin tabirlerini içeren bu hususu ile kast edilen kim/ler olabilir?

Yasama Meclisi’nde nelerin yapılamayacağına dair cümlenin muhatapları belli, ama onun öncesindeki iki cümleyle hedeflenenler kim/ler?

İçerisinde ‘kişi’ sözcüğü de yer alıyor; sıradan bir kişi mahkemelere ve yargıçlara nasıl emir ve talimat verebilir, genelge gönderebilir, tavsiye ve telkinde bulunabilir?

Diyelim ‘sıradan bir kişi’ bunu yapmaya kalktı, mahkemeler ya da hakimler onların bu yaptığını umursar mı?

Bir sorum daha olacak: Anayasanın “Yapamaz, edemez” dediği organ, makam, merciler, anayasanın bu kararına uyuyorlar mı ülkemizde?

Sorularımı burada kesiyorum.

[Anayasanın unsurunda “Yasama ve yürütme organları ile yönetim, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve yönetim, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez” cümlesi de bulunuyor. HSK anayasanın bu kararının ülkemizde yerine getirilmesinin de davacısı olmak zorunda.]

Gülşen olayı neden ve nasıl tartışılıyor?

Şarkıcı Gülşen’in dört ay önce bir konser sırasında kendi orkestrasından birine takılmasının günümüzde onu cezaevine düşürecek biçimde kullanılması kamuoyunda beğenilen karşılanmadı. Yapılanı savunanlar olduğuna dair bir kanaat var, lakin gözümün erişebildiği yerlerde o kanaati destekleyecek herhangi bir görüşle karşılaşmadım.

Çeşitli kurumlar ismine yapılan destek mahiyetinde açıklamaları, onlarınher olayda vermek zorunda oldukları çeşitten olağan reaksiyonlar saymak gerekiyor.

Trolleri ise dikkate almanın bir manası yok.

Geriye kalan çabucak her kısımdan insan ve kurum, ya yapılanı anlamakta zorlanıyor yahut hiç tereddütsüz olumsuz tutum alıyor.

Bence HSK’nın üzerinde asıl durması gereken nokta bu olmalı.

Mahkemeler ve yargıçların kararlarının tartışmalar ortaya çıkartması yargı kurumunu ve kurumun her seviyedeki üyelerini ilgilendirir.

Hükümdarın mülkiyet hakkını gaspetme niyetinde olduğunu anlayınca, onun yüzüne karşı, gururla “Ama Berlin’de hakimler var” diyen Alman köylüsünün sergilediği yargıya güveni, her ülkenin her vatandaşı duymalıdır.

Anayasanın 159. unsuru okunduğunda, yargıya güven konusunun, üyeleri arasında adalet bakanı ve bakanlık müsteşarının da bulunduğu HSK’ya verilmiş bir görev olduğu anlaşılıyor.

Gülşen olayı en fazla bu tarafıyla önemli.

Kendisini cezaevine düşüren sözler bir konser sırasında bir kişi için söylenmiş, bu belli. O sözün muhatap alınan kişinin doğal üyesi olduğu varsayılan geniş topluluğa mal edilmesi, tam dört ay sonra sosyal medya üzerinden yayılan imajın sonucu.

Görüntüyü paylaşan sosyal medya kullanıcısı neden dört ay boyunca onu elinde tutmuş olabilir?

Paylaştığı manzaranın bütün bir camiayı inciteceğini düşünmemiş olması mümkün değil; aksi halde neden eski bir olayı gündeme taşısın ki?

O bireyle ilgili TCK 216 kapsamında bir soruşturma açıldığı duyulmadı.

Bir yıldan uzun müddettir bulunduğu yabancı ülkeden birçoklarına kendisinin şahsen tanıklık ettiği maddelere aykırı birtakım olayları kamuoyuyla paylaşan Sedat Peker, Gülşen ile ilgili gelişmenin -yargının dört ay önce sarf edilmiş sözleri tam da şu anda tutuklama yapılacak pahada görmesinin- kendisinin son ifşa ettiği olayı perdelemek için gündeme taşındığı iddiasında.

HSK Gülşen olayı ile ilgili görüş açıklama ihtiyacı duyarken, Peker tarafından ortaya atılan bu perdeleme savını da herhalde tartışmış olmalı. İddia, yargı kurumunun prestiji açısından, HSK’yı direkt ilgilendiriyor zira.

Peker tarafından dile getirilen bahsin kendisi de, şahsî boyutunun çok ötesinde kamusal çıkarla ilgili olduğu için, yargının hassas terazisiyle tartılmayı gerektirecek çapta aslında. 

Siyasi ve akademik kimlikli iki kişinin ve onların kamuda üst seviye sorumluluklar üstlenmiş bir yakınlarının, haklarında ileri sürülen argümanlardan paka çıkıp aklanmayı, şahsen kendilerinin istemesi beklenir; onlara bu imkanı da lakin mevzunun türel sürece tabi tutulması sağlayabilir.

Gazetelerin hususa ilişkin yayınlarına yargı eliyle getirilecek yasaklamalar, kendisinden ‘suç örgütü lideri’ diye söz edilen kişinin iddialarının konuşulmasını ve toplumda yaygınlık kazanmasını engellemez; buna karşılık yargıya bakışı tesirler.

Anayasanın 138. hususunun HSK tarafından hatırlatılması yeniden de olumlu bir gelişme. Anayasanın hatırlanması gereken Türkiye’nin tarafı olduğu uluslararası antlaşmalarla ilgili 90. unsurunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığına dair “Usulüne uygun milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir” cümlesi de bulunuyor.

Bu unsurun de, ara sıra da olsa, hatırlanması ve gerektiğinde hatırlatma konusu yapılması koşul.

Şarkıcı Gülşen’in ağzından çıkan bir takılmanın yargıda “Halkı kin ve düşmanlığa tahrik” suçu (TCK 216) kapsamında ele alınmasıyla ilgili tartışmaların doğurduğu günümüz ortamı bana bu detayları düşündürdü.

*Bu yazı fehmikoru.com adresinden motamot alınmıştır.