Prof. Dr. Hasan Sözbilir: Türkiye ölçeğinde 20 başka yerde sarsıntı üretme vakti gelmiş faylar var

Prof. Dr. Hasan Sözbilir, İzmir ve Ege Bölgesi’nin sarsıntı açısından riskini ve hazırlık durumlarını değerlendirdi. Türkiye’de sarsıntıya ilişkin bilimsel çıktıların dikkate alınmadığını söyleyen Sözbilir, “Türkiye ölçeğinde 20 farklı yerde sarsıntı üretme vakti gelmiş faylar var” 

İzmir’in Seferihisar ilçesi açıklarında 30 Ekim 2020’de meydana gelen ve merkez üssü Yunanistan’ın Sisam (Samos) adası olan 6,9 büyüklüğündeki zelzelede 117 kişi hayatını kaybetti. Yaklaşık 85 bin kişinin meskenini kaybettiği sarsıntıda onlarca kişi de yaralandı. Sarsıntının ikinci yıldönümünde de yaralar sarılmazken, depremzedeler hala konutlarına kavuşabilmiş değil. İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Sarsıntı Araştırma ve Uygulama Merkezi (DAUM) Müdürü Prof. Dr. Hasan Sözbilir ile ikinci yıldönümü yaklaşan İzmir sarsıntısı hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Gazete Duvar’dan Namık Alkan’ın sorularını yanıtlayan Prof. Dr. Sözbilir, “Türkiye ölçeğinde istatistiki olarak 6 yılda bir yıkıcı sarsıntı oluyor. Her sarsıntıdan sonra, gitgide azalan bir ivme ile çalışmalar yapılıyor” dedi.

‘”İzmir zelzeleye hazır’ demek için çok erken”

“30 Ekim sarsıntısından sonra TÜBİTAK, AFAD ve başta DEÜ olmak üzere birçok üniversite sarsıntı araştırmalarına yönelik proje davetlerine çıktı. Zelzelelerin sismik kaynaklarını oluşturan canlı fayları anlamaya yönelik çalışmalara sürat verildi. Bu çalışmalar hem karada ve hem de denizlerimizde yürütülüyor. Mikro bölgeleme çalışmalarına da sürat verildi. uluslararası seviyede 1970’li-80’li yıllarda tamamlanan mikro bölgeleme çalışmaları, İzmir’de yeni başladı. Bu türlü olunca, tabii ki ‘İzmir sarsıntıya hazır’ demek için çok erken.”

“Yerleşim yerlerinden geçen 1001 civarında canlı fay var”

Sözbilir, İzmir bölgesi özelinde şu bilgileri aktardı:

“Ege Bölgesi dünyanın sismik taraftan en faal alanlarından birisi. Büyük çoğunluğu yerleşim yerlerinden geçen 100 civarında canlı fay var. Bu fayların yalnızca 10 tanesi son 100 yılda kırılarak can ve mal kayıplarının yaşandığı yıkıcı sarsıntılara neden oldu. Bu 10 adet fayın yeniden zelzele üretebilmesi için yüzlerce yıl geçmesi gerekiyor. ama geriye kalan 90 adet fay 1900 yılından evvelki tarihi periyotlarda kırılmış. Bölgede 1000-5000 yıldır zelzele üretmeyen faylar var. Balıkesir, Manisa, Denizli, Afyon, Kütahya, İzmir, Aydın, Muğla benzeri vilayetlerimizde bu faylar mevcut. Türkiye ölçeğinde 20 farklı yerde zelzele üretme vakti gelmiş faylar var.”

“Hâlihazırdaki yerel yönetim anlayışı ile zelzeleye karşı dirençli bir toplum olma şansımız çok zayıf”

Sözbilir, “Yapılması gereken; mevcut durumumuzu çok iyi tahlil etmemiz gerekiyor, İRAP ve TARAP planlarında belirlenen hareketlerin öncelik sırasına göre süratlice uygulanması, toplumun zelzele öncesi, sırası ve sonrasında neler yapması gerektiği konusunda daima bilinçlendirilmesi, bilhassa yerel idarelerin sarsıntı ve diğer afetlerden en az ziyanla çıkmak için siyaset üstü bir yapılanmaya gitmesi gerekiyor. Hâlihazırdaki yerel yönetim anlayışı ile sarsıntıya karşı dirençli bir toplum olma şansımız çok zayıf” diyerek uyardı.