Depozito Yönetim Sistemi ile 5 milyar lira çıkar hedefleniyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca belirlenen ve belli bir depozito bedeli alınarak piyasaya sürülen ürünlerin tüketilmesi sonrasında iade alınması ve depozito bedelinin geri ödenmesine dayanan Depozito Yönetim Sistemi’nin gelecek yılın sonuna kadar 7 bin noktada hayata geçirilmesi planlanıyor.

Çalışmaları Türkiye Çevre Ajansı tarafından yürütülen ve depozito iade sistemi olarak da bilinen uygulamayla Türkiye’de cam, plastik, ve alüminyum yıllık tüketilen 20 milyar adet içecek ambalajının tamamının dönüştürülmesi hedefleniyor.

Depozito Yönetim Sistemi’nin hayata geçirilmesiyle 37 bin ton sera gazı azalımı sağlanması hedeflenirken, güçten 1,3 milyar kWh, petrolden 3,6 milyon varil tasarruf edilmesi bekleniyor. Sistemin ülkeye 20 yılda 100 milyar liralık ekonomik çıkar sağlaması ve 20 bin istihdam oluşturması öngörülüyor.

Sıfır Atık Projesi çatısı altında uygulanan tüm çalışmalarla 2017 yılında yüzde 13 olan geri kazanım oranı yüzde 27,2’ye çıkarılırken, 2023’te bu oranın yüzde 35’e, 2035’te ise yüzde 60’a yükseltilmesi hedefleniyor.

“Hem çevre hem de endüstrici kazanacak”

Plastik ve geri dönüşüm bölümünün temsilcilerinin yaptıkları açıklamada, Depozito Yönetim Sistemi’ne ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Türk Plastik Sanayicileri Araştırma Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV) Başkanı Yavuz Eroğlu, plastik, cam, metal-alüminyum ve karton atıkların çöpe değil, geri dönüşüme gitmesini sağlayacak sistemin gelecek yıl devreye gireceğini ifade ederek, “Çevresel meseleleri azaltması beklenen Depozito Yönetim Sistemi’nin geri dönüşüm bölümündeki yatırımları hızlandırması bekleniyor” dedi.

Sistemin çevreyi korurken iktisada katkı sağlayacağını dile getiren Eroğlu, başarılı olunması halinde Türkiye’de her yıl 1,2 milyon ton ek atığın oluşmasının önüne geçileceğini vurguladı.

Eroğlu, depozito iade sistemiyle tüketicinin geri dönüşüme teşvik edileceğini, tüketicilerin ürünleri satın alırken depozito iade bedelini de satış noktasına ödeyeceğini kaydederek, vatandaşın depozito için ödediği meblağı belirlenen iade noktalarından atığı götürünce alabileceğini anlattı.

Depozito sistemiyle tüketici için mali değer ifade edecek atıkların, etrafa çöp olarak atılmayıp toplama merkezlerine götürülüp ham unsura dönüştürülebileceğini aktaran Eroğlu, “Hem çevre korunacak hem de endüstrici ve ülke kazanacak. Depozito uygulaması, temiz ve geri dönüşüme uygun ham madde elde edilmesine imkan sağlayarak kesimin gelişimini hızlandıracak” diye konuştu.

“Cari açığı azaltacak”

Yavuz Eroğlu, Türkiye’de yıllık 20 milyar adet içecek ambalajının kullanıldığını ve bunun 9 milyarını pet ambalajların oluşturduğunu ifade ederek, “İade sistemiyle söylediği söz edilen atıkların tamamı dönüştürülebilecek ve iktisada yılda 5 milyar liralık katkı sağlanabilecek. Yapılan projeksiyonlarda 2030 başlarında bu sayının toplamda 30 milyar adede çıkacağı öngörülüyor. Bundan Ötürü etrafla uyumlu bir büyüme sağlamak için depozito sistemi bir zorunluluk” tabirini kullandı..

Plastik içecek atıklarının ilk etapta yüzde 70’inin toplanmasının hedeflendiğini aktaran Eroğlu, sistemin plastik sektöründe geri dönüştürülmüş ham madde tedarik güvenliğini de artırmaya yardımcı olacağını bildirdi.

Türk plastik dalının ham madde gereksiniminin yüzde 85’lik kısmının ithalatla karşılandığını ve bu nedenle önemli manada cari açık verildiğini hatırlatan Eroğlu, şöyle devam etti:

“Dünyada 6, Avrupa’da ise 2’nci sırada yer alan bölümümüzün ham madde tedarik güvenliği çok önemli. Depozito sistemiyle atık toplamayı artırmamız, geri dönüşüm için uygun kurallarda ve tedarik güvenliği sağlanmış esere ulaşmamız demektir. Bu sayede kartel yapıdaki petrokimya şirketlerinin tedarik ve fiyat şoklarından hem firmalarımızı hem de tüketicileri muhafazamız mümkün olacaktır. Bu da hem cari açığın azalması hem geri dönüştürülmüş ham unsurlarla üretilen çeşitli plastik ürünlerin tüketicimize daha uygun fiyatlarla ulaşması manasına geliyor. Enflasyonda düşüş taraflı tesirin önü açılıyor.”

Cam şişeler 50 kereye kadar dönüştürülüyor

Geri Dönüşümcüler ve Geri Kazanımcılar Derneği (GEKADER) Başkanı Fatih Eren Avrupa’nın birçok ülkesinin depozito iade sistemiyle önemli manada muvaffakiyet elde ettiğini ifade ederek, Hollanda, Almanya ve İngiltere başta olmak üzere birçok ülkenin çöp toplama alanlarını kapattığını, çok sayıda ülkenin meskenden çıkan tüm atıkları yerinde ayrıştırarak geri dönüşüm tesislerine gönderdiğini söyledi.

Cam şişelerin 50, pet şişelerinin ise 25 keze kadar geri dönüşümle yeniden kullanılabildiğini dile getiren Eren, bu uygulamanın doğal kaynakların koruduğu benzeri aynı vakitte enerji tasarrufu sağladığını, sıfır üretimden kaynaklı karbon oluşmasının da önüne geçeceğini bildirdi.

Eren, Türkiye’de 4 kişilik bir ailenin aylık toplamda 120 kilogram geri dönüştürülebilir atık ürettiğini, hane sayısı ile düşünüldüğünde sayının 2,3 milyon tona yaklaştığını kaydederek, “Yani yıllık 27,6 milyon tonluk geri dönüştürülebilir atık üretiliyor tüm hanelerde. Kaynakta ayrılmayan bu atıklar karışık toplandığında yüzde 40’a varan oranlarda fire oluşuyor” diye konuştu.

Hem nüfusta hem de tüketimde yaşanan artışın geri dönüşüm konusunda daha şuurlu olmayı zarurî kıldığını vurgulayan Eren, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bir an önce meskenlerde geri dönüşüm faaliyetlerini hızlandırmamız gerekiyor. Depozito sistemi ülke ekonomisine çok önemli katkı sağlayacak. Bir yandan sokak toplayıcılarının kayıtlı ve resmi bir şekilde çalışma modeli diğer yandan depozito sisteminin hayata geçmesi ve yaygınlaşmasıyla plastik hurda ithalatındaki sayıların da düşeceğini öngörüyoruz. Depozito sistemi ülke ekonomisine katkısı olacağı gibi çevre kirliliğinin de önüne geçmesi bakımından çok yerinde bir adım olduğunu düşünüyoruz.”

2 milyon ton plastik atığı çöpten kurtaracak

Fatih Eren, Depozito Yönetim Sistemi hayata geçtikten sonra vatandaşlara da ek bir gelir kaynağı yaratılacağını ifade ederek, Türkiye’nin AB Eylem Planı çerçevesinde ortaya koyduğu amaçlarına ulaşmasında aktif bir gösterge olacağını söyledi.

Eren, “Sistemle vatandaşlar benzeri plastik üreticileri de kazanacak. Sera gazı salımı azalacak, iklim değişikliği ile mücadelede aktif bir rol oynayacak. Uygulama yaygınlaştığında çöp depolama alanına giden plastik atık ölçüsünde 2 milyon tonu bulabilecek azalma olacak. Yani 2 milyon ton plastik atığı çöpten kurtaracak” sözünü kullandı..