Mahmut HamsiciBBC Türkçe | İstanbul Müslüman Kardeşler örgütünün liderlik yapısında, İstanbul ve Londra ekipleri arasında son yıllarda ortaya …

Mahmut Hamsici
BBC Türkçe | İstanbul
Müslüman Kardeşler örgütünün liderlik yapısında, İstanbul ve Londra ekipleri arasında son yıllarda ortaya çıkan tansiyon derinleşiyor.
Mısır’da 2013’te ordunun idareye el koymasını takip eden süreçte, örgütün liderlik kademesinde yaşanan meseleler, biri Türkiye oburu İngiltere’de olmak üzere iki farklı kanadın ortaya çıkmasına neden oldu.
Örgütün başkanlarından İbrahim Münir’in geçen günlerde Londra’da hayatını yitirmesi akabinde bu iki kanat arasındaki rekabet daha da görünür hale geldi.
Bu görüntü, dünyanın en büyük siyasal İslamcı hareketlerinden Müslüman Kardeşler’in bölündüğü yorumlarına neden oluyor.
Peki örgütteki bu kriz hakkında neler biliniyor?
Müslüman Kardeşler kimdir?
Müslüman Kardeşler, 94 yıllık geçmişe sahip bir örgüt.
1928 yılında ilkokul öğretmeni Hasan El Benna tarafından kurulan Müslüman Kardeşler, yıllar içinde Mısır’da, fakirler arasındaki yardım faaliyetlerinin de tesiriyle çok önemli bir güce ulaştı.
Örgüt, dünyadaki birçok siyasal İslamcı hareketi etkilerken Orta Doğu ve Kuzey Afrika başta olmak üzere çeşitli ülkelerde örgütle direkt ya da dolaylı olarak ilişkili hareketler oluştu.
Mısır’da farklı periyotlarda farklı siyasi ittifaklara giren, şiddet eylemleri gerekçesiyle dönem dönem üzerindeki baskılar artan örgüt, ‘Arap Baharı’ ile ilk defa iktidara gelme talihini elde etti.
2010 yılının son aylarında Tunus’ta başlayıp çeşitli ülkelere yayılan ve ‘Arap Baharı’ olarak isimlendirilen eylemler dalgası Mısır’ı da etkiledi.
Şubat 2011’de günler süren sokak hareketlerinin akabinde periyodun Mısır lideri Hüsnü Mübarek’in 29 yıllık iktidarı sona erdi.
Haziran 2012’de düzenlenen seçimleri, Müslüman Kardeşler çizgisindeki Özgürlük ve Adalet Partisi’nin öncülüğündeki ittifak kazandı.
Yeni cumhurbaşkanı, Muhammed Mursi oldu.
2013 yılında, Temerrüd (İsyan) ismi altında örgütlenen gruplar, Mursi tersi kitlesel protestolar düzenledi. Bu süreçte aksi gruplar arasında şiddet olayları yaşandı.
3 Temmuz 2013’te devrin Genelkurmay Başkanı Abdülfettah es-Sisi liderliğindeki Mısır ordusu, idareye el koydu.
Buna karşı sokak protestoları düzenleyen Müslüman Kardeşler destekçilerine güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu birçok kişi öldü.
Mısır’da yönetim, yıl Müslüman Kardeşler’i “terör örgütleri” listesine aldı.
2014’te ise Özgürlük ve Adalet Partisi kapatıldı.
İngiltere ve Türkiye ekipleri kimlerden oluşuyor?
Bu süreçte örgütün birçok yöneticisi ve üyesi mahpusa atıldı. Bir kısmı yurtdışına çıktı.
Tutuklamalar, Mısır’daki örgüt liderliğini de sarstı.
Süreç içinde biri İngiltere’nin başşehri Londra başkası ise İstanbul’da olmak üzere iki farklı lider takımı öne çıkmaya başladı.
Bu iki grup arasında örgüte kimin hakim olacağına dair hengame derinleşti ve bu kanatlar kamuoyuna açık bir şekilde karşılıklı atılımlar yaptı.
BBC Arapça Servisi’nin Kahire Muhabiri Muhammed Hemeda, örgütteki bölünmenin ideolojik ya da politik nedenlerle yaşanmadığını, bunun grubu kimin yöneteceğiyle ilgili olduğunu belirtiyor.
Gruplardan birinin lideri, yıllardır İngiltere’de yaşayan İbrahim Münir başkası ise Mustafa Tolba’ydı.
Münir, örgütün süreksiz lideri Mahmud İzzet’in Mısır’da yakalanmasından sonra liderliği vekaleten almıştı.
İbrahim Münir 4 Kasım’da hayatını kaybetti.
BBC İzleme Servisi’ne göre Londra grubu, Mohie El Zayet’i kümenin süreksiz lideri ilan etti.
İstanbul grubu ise “Genel Şura Konseyi’nin, cemaatin tüzüğüne uygun olarak Rehberlik Ofisi üyesi Mahmud Hüseyin’i Genel Başkan Vekili olarak atadığını” duyurdu.
BBC İzleme Servisi, Hüseyin’in 2013’te Mursi’nin devrilmesi akabinde Türkiye’ye gittiğini ve Adalet ve Kalkınma Partisi hükümeti ile iyi ilişkiler kurduğunu aktarıyor.
Gerilim medya üzerinden de devam ediyor
Bu iki kanat arasındaki tansiyon, Müslüman Kardeşler çizgisindeki medya ve sosyal medya kanalları üzerinden de devam ediyor.
BBC İzleme Servisi’nin incelemesine göre örgütün ana internet sitesi Ikhwan Online, bu siteyle ilişkili olan Facebook ve Twitter sayfaları Hüseyin’i destekliyor.
Özgürlük ve Adalet Partisi’nin internet sayfası da tekrar Hüseyin’e destek veriyor.
Mısır’da hükümeti yanlısı internet haber sitesi Youm7, Türkiye merkezli Watan TV’nin Hüseyin tarafından kurulduğunu öne sürüyor.
Youm7, Hüseyin’in örgütün mali operasyonları gerisindeki isim olduğunu, birçok ekonomik aktiviteyi onun yönettiğini öne sürüyor.
Yeni kurulan medya ağı Rassd News Network ise Londra kanadının yanında yer alıyor.
BBC İzleme Servisi’ne göre, daha önce İstanbul’dan yayın yapan lakin Haziran ayında İstanbul’dan ayrılan Mekameleen TV de Londra kanadını destekliyor görünüyor.
‘Gençler grubu’
BBC Arapça Servisi’nin Kahire Muhabiri Hemeda, örgütte son devirde bu iki grup dışında bir de Mısır merkezli diğer bir kümenin ortaya çıktığını söylüyor.
Bu kümenin gençlerden oluştuğunu ve çalışmalarını gizlice yürüttüğünü belirten Hemeda, bu grubun gençlerden meydana gelen bir liderlik oluşumunu savunduğunu aktarıyor.
Hemeda, bu gruptakilerin yeni liderliğin Mısır’da ya da yurtdışına olabileceğiniçok önemli olanın gençlerden oluşması gerektiği üzerinde durduklarını söylüyor.
Bundan sonra ne olabilir?
Hemeda, İbrahim Münir’in on yıllardır örgüt içinde çok önemli bir isim olduğunu, bunun İngiltere kanadı için büyük bir kayıp manasına geldiğini, bundan ötürü bu kanadın daha az güçlü bir duruma düştüğünü düşündüğünü belirtiyor.
Mısır’da Müslüman Kardeşler’e yönelik şiddet hareketleriyle ilgili suçlamaların yer aldığı kapsamlı davaların sürdüğünü belirten Hemeda, örgütün önümüzdeki devirde Mısır siyasetinde bir tesirinin olmayacağı görüşünde.
Örgüt başkanlarının büyük bir kısmının 70 yaş üstünde olduğunu söyleyen Hemeda lakin genç örgüt üyelerinin ileride bir değişime neden olması ihtimalinin bulunduğunu söylüyor.