EBRD araştırması: Türkiye’de bankalar bayanlardan daha fazla kefil istiyor

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) araştırmasında, Türkiye’de bayan girişimcilerden kefil istenme oranının erkeklerden yüzde 26 daha fazla olduğunu ortaya koydu. Araştırmayı değerlendiren EBRD Kıdemli Ekonomisti J. Michelle Brock, genç banka çalışanlarının, 45 yaş üstü banka çalışanlarına göre bayanlardan kefil isteme oranlarının daha yüksek olduğunu belirtti.

EBRD tarafından gerçekleştirilen bir araştırmada, Türkiye’de bankaların kredi verme sürecinde bayan ve erkek teşebbüsçüler arasında ayrımcılık yaptığı sonucuna varıldı. J. Michelle Brock ve Ralph De Haas tarafından kaleme alınan araştırmada, Türkiye’deki bayan ve erkek girişimcilerin kredi müracaatlarında şartsız onay alma oranının aynı olduğu fakat bayan girişimcilerden kefil istenme oranının erkeklerden yüzde 26 daha fazla olduğu belirtildi.

Bloomberg HT’ye konuşan EBRD Kıdemli Ekonomisti J. Michelle Brock, Türkiye’de bayan girişimcilerin kredi müracaat sürecinde ayrımcılığa uğrama nedenlerini ve bu ayrımcılığın ülke ekonomisine olan sonuçlarını değerlendirdi.

Araştırma, küçük işletmelere verilen kredilerde cinsiyet ayrımcılığını ortaya koymak maksadıyla 334 Türk banka çalışanı ile yapıldı. Raporda, ayrımcılığın esas olarak kredi müracaatında bulunan ve erkek hâkim kesimlerde çalışan bayanları etkilediği belirtildi. Diğer taraftan, genç banka çalışanlarının, 45 yaş üstü banka çalışanlarına göre bayan girişimcilerden kefil isteme oranlarının daha yüksek olduğu ortaya çıktı.

Brock, Türkiye’de benzer firmayı işleten ve marifete sahip iki işletmecininmiktarda kredi talep ettiğini lakin bayan işletmecilerden kefil istenme oranının erkeklere göre yüzde 26 daha yüksek olduğunu söyledi. Bayan girişimcilerin babalarından yahut erkek kardeşlerinden kefil olmasını istediğini belirten Brock, bu durumun bayan işletmecinin sosyal etrafı için epeyce maliyetli bir hal aldığını dile getirdi.

Brock, bayanlardan kefil istenmesinin ülke ekonomisine olan tesirini değerlendirdiği konuşmasında, bayan işletmecinin kefil bulamaması durumunda projeyi rafa kaldırdığını yahut bayanların çoğunlukta olduğu öbür bir kesime yönelmek zorunda kaldığını belirtti. Kârlı bir projenin gerçekleştirilememesinin şirketin büyümesini etkilediğini söyleyen Brock, bunun da dolaylı olarak devlet için düşük vergi gelirine neden olduğunu dile getirdi.

“Genç bankacılar bayanlara kredi vermekte daha temkinli”

Genç banka çalışanlarının, 45 yaş üstü banka çalışanlarına göre bayan girişimcilerden kefil isteme oranlarının daha yüksek olmasının nedenini değerlendiren Brock, şu sözleri kullandı:

“Aslında bu mantığa aykırı bir sonuç, zira çoklukla gençlerin daha açık fikirli olmasını bekleriz. Lakin gerçek şu ki, mesleğinize ilk başladığınızda, bilhassa bir çalışan olarak, bankanızın kredi verdiği kısımlar hakkında öğrenmeniz gereken çok şey vardır. Kâğıt üzerinde epey iyi görünen bir adayın evrakıyla ne yapacağınız konusunda kararsız olabilirsiniz ve perde arkasında farkında olmadığınız bir şeyler olabileceğinden endişeleniyorsunuzdur. Zira bilhassa inşaat, gemicilik ya da diğer erkek hükümran bölümlerde bayanları görmeye alışık değilsinizdir. Bizim yorumumuz, belirsizlik ortamında bu genç çalışanların bir nevi para kaybetme riskini azaltmak için kefil isteyerek kendini muhafazaya ittiğidir.”

Ayrımcılığın önlenmesine yönelik 3 strateji belli oldu

Araştırmada, bayan girişimcilerin maruz kaldığı ayrımcılığın önlenmesi amacıyla 3 stratejinin uygulanması öneriliyor. Bunlardan birincisi, kredi temin etmede görevli genç banka çalışanlarının bulunduğu gruplara daha kıdemli çalışanların eklenmesi.

İkinci olarak, örtük önyargıların gerçek dünyadaki tesirini hafifletmeye yönelik stratejilerin izlenmesi tavsiye ediliyor. Örneğin, bankaların bayanlara kefilsiz kredi vermek için şube seviyesinde maksatlar belirlemesi ve bu gayesi karşılayamayan şubelerin sorumlu tutması. Ya da, başarılı bayan girişimcilerin bankaların iç iletişim ve eğitim programlarına entegre edilmesi öneriliyor.

Üçüncü olarak, banka kredilendirmelerinin tamamen algoritmik karar verme formülü ile değiştirilebileceği öneriliyor. Lakin, raporda algoritmik kredi puanlamasının, örtük önyargılara eğilimli bölümlerde yüz yüze ayrımcılığı azaltabilirken, kredi verme açısından sosyal gruplar arasındaki eşitsizlikleri azaltmada başarısız olabileceği belirtiliyor.