Enkaz altında ne kadar süre hayatta kalınabilir?

Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde dün (6 Şubat Pazartesi) meydana gelen iki şiddetli sarsıntı, Türkiye ve Suriye’de en az 16 bin kişinin vefatına neden oldu. 

Independent Türk’ün haberinde Kurtarma ekipleri, 7.7 Mw şiddetindeki ilk sarsıntının üzerinden 72 saatten fazla süre geçmiş olmasına karşın hala enkaz altındaki birçok kişiyi sağ çıkarıyor.

Kritik saatlerin gerisinde kurtarılan bireyler basında çoklukla “mucize” diye niteleniyor. Lakin uzmanlar az de olsa günler sonra bile hayatta kalabilen depremzedelerin olduğunu söylüyor.

Ancak bu, ne kadar yaralı olduklarına, enkaz altında nasıl kapana kısıldıklarına ve hava şartlarına bağlı.

“7 gün hayatta kalanlar varnadir”

Haber ajansı AP’nin transferine göre çoğu kurtarma olayı, felaketten sonraki ilk 24 saat içinde gerçekleşiyor. Bundan sonra uzmanlar, hayatta kalma talihinin her geçen gün düştüğünü söylüyor.

Suya ve havaya yerişim de göçük altındaki depremzedeler için son derece önemli.

Türkiye ve Suriye’yi etkileyen bu şiddetli zelzelelerde ise hava şartları, kurtarma eforlarını olumsuz etkiledi. Sıcaklıklar donma noktasının oldukça altına düştü.

ABD’deki Massachusetts Genel Hastanesi’nde acil durum ve afet tıbbı uzmanı Dr. Jarone Lee, “Genellikle, 5. ila 7. günden sonra hayatta kalanlar nadiren görülüyor” tabirlerini kullandı.

7 günlük sonu geçtikten sonra hayatta kalan birçok insan öyküsü de var. Ne yazık ki, bunlar ekseriyetle az ve olağanüstü durumlar.

Havanın çok sıcak olması da iyi değil

Öte yandan havanın çok sıcak olması da enkaz altındaki depremzedelerin dayanma gücünü azaltabilir. Çünkü sıcakta bu bireyler terlemeye ve aşırı ısınmaya başlayabilir.

 Auerbach, “Daha fazla su kaybedersiniz” diyor:

Birkaç gün boyunca su kaybetmeye devam edemezsiniz.

Ciddi yaralanmalarda ilk saat kritik

Northwestern Üniversitesi Feinberg tıp fakültesinde acil tıp uzmanı Dr. George Chiampas, ezilme yaralanmaları ve uzuv kopmaları aynıi durumlardan mustarip bireylerin durumunun en kritik olduğunu belirtti:

Onları bir saat içinde, o altın saatte çıkarmazsanız, hayatta kalma talihleri nitekim çok düşük.

Chiampas, devamlı ilaç kullanmak zorunda olanların da talihinin süratle düşebileceğini ifade etti.

Haiti ve Nepal’deki sarsıntılardan sonra kurtarma takımlarında görev alan Stanford Üniversitesi acil tıp profesörü Dr Paul Auerbach da, “Yaralanma ne kadar ciddiyse, hayatta kalma şansı o kadar az” diye konuştu.

Yaş, fizikî ve zihinsel durum kritik önemde

Kaliforniya Üniversitesi, San Francisco’dan acil tıp uzmanı Dr. Christopher Colwell, “Gerçekten mucizevi birtakım kurtarmalar yaptığımız ve insanların dehşetli şartlar altında hayatta kaldığı birçok farklı senaryo oluyor” dedi.

Bu şahıslar daha genç insanlar olma eğiliminde ya da molozda bir cep yahut hava ve su gerekli şeylere erişmenin bir yolunu bulacak kadar şanslılar.

Bunun yanı sıra zihinsel durum da hayatta kalma talihini etkileyebilir. Chiampas, diğer hayatta kalanlarla ya da kurtarma takımlarıyla hiçbir teması olmayan, cesetlerin yanında mahsur kalmış insanların umutlarını yitirebileceğini kaydetti:

Yanınızda yaşayan biri varsa, mücadeleye devam etmek için birbirinize yaslanıyorsunuz.

“Mucizeler”

2011 Japonya sarsıntısı ve tsunamisinden sonra, bir genç ve 80 yaşındaki büyükannesi, enkazda 9 gün mahsur kaldıktan sonra canlı bulunmuştu. Bundan bir yıl önce de 16 yaşındaki Haitili bir kız çocuğu da 15 gün sonra göçükten kurtarılmıştı.

Auerbach, “İnsanlar 10 gün sonra enkazdan çıkarılan birini gördüğünde ‘Bu bir mucize’ diyor” tabirlerini kullandı:

Duygusal açıdan bakıldığında mucize. ama fizyolojik açıdan mümkün.

Enkazda yapılmaması gerekenler

Enkaz altında hayatta kalma bahtını artırmak için dikkat edilmesi gereken kimi konular da var. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’nın (AFAD) göçük altında yapılmaması gerekenlerle ilgili şunları aktarıyor:

Kibrit ve çakmak yakmayın.

Hareket etmeyin ve toz kaldırmayın.

Ağzınızı ve burnunuzu mendil yahut kıyafetinizle kapatın.

Borulara yahut duvarlara vurarak yerinizi arama kurtarma gruplarına bildirmeye çalışın ve ıslık çalın.

Bağırmayı son deva olarak kullanın. Zira bağırmak tehlikeli boyutlarda toz yutmanıza neden olabilir.