Vahdet Kitabevi’nden domuz bağı cinayetlerine: Hizbullah

Alican Uludağ

14 Mayıs’ta yapılacak seçimlerde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı destekleyeceklerini açıklayan Hür Dava Partisi’nin (HÜDA PAR) terör örgütü olarak kabul edilen Türkiye Hizbullahı’nın siyasi uzantısı olarak görülmesi tartışmaları da beraberinde getirdi. Örgütün kanlı geçmişi gündeme getirildi, HÜDA PAR’ın ittifaka dayanağı yansılara yol açtı. Peki Hizbullah Türkiye’de nasıl kuruldu? Hangi eylemleri gerçekleştirdi? Ve HÜDA PAR’la bağı ne?

HÜDA PAR’ın “terör örgütü” olarak kabul etmediği Türkiye Hizbullahı, 1979 yılında Ankara Üniversitesi Siyasi Bilgiler Fakültesi Maliye Kısmı mezunu Hüseyin Velioğlu tarafından Batman’da kuruldu. Örgüt kurucuları, 1979-1980 yıllarında Diyarbakır’daki Vahdet Kitabevi’nde toplantılar yaparak örgütlenmeye başladı. Velioğlu, daha sonra 1982’de İlim Kitabevi’ni açtı. Cumhuriyet rejimine karşı olan ve Hilafet’in kaldırılmasını eleştiren örgüt, sonraları “mevcut anayasal sistemi yıkarak şeri temellere dayalı bir teokratik devlet” kurmakla suçlandı.

Ancak Türkiye, Hizbullah ismini daha çok 1990’lı yıllarda duymaya başladı. Örgüt bu tarihten itibaren şiddet hareketlerine başlamıştı. Bilhassa Doğu ve Güneydoğu’da gerçekleştirilen satırlı ve silahlı aksiyonların sorumlusu olarak Hizbullah gösterildi. Diyarbakır’da 23 kişi Takarov marka silahla geriden sıkılan tek kurşunla katledildi. Batman’da 1994 yılında HEP (Halkın Emek Partisi) Milletvekili Mehmet Sincar da Hizbullah üyeleri tarafından öldürüldü. Hizbullah, o dönem rakip gördüğü Menzil Tarikatı üyelerini de maksadına koydu. 1992 yılında 2000’e Doğru Mecmuası’nın Diyarbakır Temsilcisi Halit Güngen Hizbullahçılar tarafından infaz edildi. Bu cinayetten iki gün önce mecmuada, Hizbullah’ın Emniyet’e bağlı Çevik Kuvvet Merkezi’nde eğitildiğine ilişkin haber yayımlanmıştı.  

Hizbullah’ın domuz bağı ismi verilen işkence sistemiyle işlediği cinayetler ise 1990’ların sonunda ortaya çıktı. Kaçırılan bireyler, domuz bağlı yoluyla bağlanarak günlerce işkence görüyor ve bu anlar kameraya alınıyordu. Bu isimlerden biri de 1998’de kaçırılan muharrir Konca Kuriş’ti. 38 gün işkence yapılan Kuriş’in cesedi 555 gün sonra Konya’da bir meskenin bodrumuna gümülü halde bulundu. Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okkan ve beş müdafaa polisi yeniden Hizbullah tarafından 2001 yılında öldürüldü. 

PKK’ya karşı kurulduğu iddia edildi

Öte yandan Hizbullah’ın PKK’yı bastırmak için kullanıldığı ve devlet dayanaklı kurulduğu iddiası da sık sık gündeme geldi. Bir dönem TBMM Susurluk Kurulu üyeliği yapan siyasetçi Fikri Sağlar, DW Türkçe’ye bu tezlere ilişkin şu açıklamayı yaptı: 

“Hizbullah örgütünün, o zaman PKK’ya karşı devlet takviyeli kurulduğu söyleniyor. Bu, Meclis’te gerek Faili Meçhul Cinayetleri Araştırma gerekse de Susurluk Komitesi raporlarında yer almış bir durum. Süleyman Demirel’in devrin Batman Valisi’ne 800 kişilik bir silahlı güç oluşturduğuna dair bilgiler ortaya çıkmıştı. Tekrar iddia o ki TSK tarafından Hizbullah üyelerine eğitim verildi, ‘düşmanımın düşmanı dostumdur’ siyasetinin güdüldü. Bölgede birçok sivil cinayetlerin faili olduğu da anlaşılmıştır. Milletvekili Mehmet Sincar da bu şekilde öldürüldü.” 

JİTEM’in (Jandarma İstihbarat ve Terörle Mücadele Grup Komutanlığı) kurucularından olduğu iddia edilen Cem Ersever’in bir söyleşisinde “Güvenlik kuvvetleri Hizbullah’ı koruyup güçlendirmişlerdi. Hizbullah’ın tetikçilerinin çoğu itirafçıdır” halindeki tabirleri de bu iddiaları güçlendiriyordu. Tekrar JİTEM’in kurucularından olduğu sanılan emekli Albay Arif Doğan da gazeteci Mehmet Ali Birand’a yaptığı açıklamada “Hizbulkontrayı da ben kurdum” derken Hüseyin Velioğlu’nu tanıdığını söylemişti. 

Örgüt üyeleri tahliye edildi

Hizbullah üyelerine yönelik bilhassa Batman ve Diyarbakır’da 1990’ların ikinci yarısında operasyonlar sıklaştırıldı, yüzlerce üyesi gözaltına alındı. Hizbullah’a yönelik en büyük operasyonlardan biri 17 Ocak 2000’de İstanbul Beykoz’daki bir villaya yönelik yapıldı ve örgüt lideri Velioğlu can kaybı ele geçirildi. Bu operasyonda ele geçirilen dokümanlarla örgüt büyük oranda deşifre oldu. Örgütün askeri kanat sorumlusu Cemal Meblağ ve siyasi yöneticilerinden Edip Gümüş gözaltına alınarak tutuklandı. Daha sonra yapılan operasyonlarda da çok sayıda örgüt üyesi tutuklanarak cezaevine konuldu. 

Ancak 2011 yılından itibaren Yargıtay, uzun yargılama gerekçesiyle önce 34 örgüt üyesini tahliye etti. Bu sayı daha sonra 100’ü geçti. Tahliye edilenler arasında yer alan ve örgütün şu an liderliğini üstlenen Edip Gümüş ve askeri kanat sorumlusu Cemal Fiyat gibi isimler firar etti. İçişleri Bakanlığı’nın “terör arananlar” sitesinde arasında örgütün Edip Gümüş ve Cemal Fiyat’ın arasında bulunduğu 11 üyesi “Hizbullah terör örgütü” kapsamında hala aranıyor. 

HÜDA PAR nasıl kuruldu?

2000 yılındaki operasyonda büyük oranda deşifre olan ve güç kayebeden Türkiye Hizbullahı, 2004 yılında Mustazaflarla Dayanışma Derneği’ni (Mustazaf-Der) kurarak “legal/sivil” bir görünüme geçti.

Dernek, Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde düzenlediği “kutlu doğum” aktiflikleri ile dikkatleri üzerine çekti. Bilhassa Danimarka’da Muhammed Peygamber’e yönelik karikatürlerin yayınlanması üzerine Diyarbakır’da düzenlenen ve yaklaşık 130 bin kişinin katıldığı protesto gösterisiyle isminden söz ettirdi, Mustazaf-Der’in ismini ön plana çıkardı. Fakat Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı, 2008 yılında dernek hakkında “Hizbullah’ın devamı olduğu” gerekçesiyle kapatma davası açtı. Dernek, 2010 yılında mahkeme tarafından kanuna aykırı faaliyetler yürüttüğü gerekçesiyle feshedildi.

Hizbullah, Mustazaf-Der’in kapatılmasının akabinde HÜDA PAR’ı 2012’de kurarak sivil alandaki faaliyetlerini sürdürdü. Parti lideri Zekeriya Yapıcıoğlu ise 2014 yılında bir gazeteciye verdiği mülakatta Hizbullah ile olan bağı olduğu tezini reddetti. Yapıcıoğlu, “Organik bir münasebetimiz yok. Tabanlarımız kesişiyor, benzeyengeleneklerden geldiğimiz için birtakım olaylara bakışımız aynı olabilir, tabanlarımız kesişiyor olabilir ama biz Hizbullah’ın siyasi kanadı değiliz” dedi. Lakin Yapıcıoğlu, diğer bir açıklamasında ise Hizbullah’ın terör örgütü olmadığını iddia etti.