Araştırma: Maymunlar da hayal gücünü kullanarak ‘evcilik’ oynayabiliyor

Yeni bir araştırma, maymunların insanların sahip olduğu hayal kurma ve rol yapma yetisini paylaştığını ortaya koydu.

Johns Hopkins Üniversitesi’nden bilim insanları, maymunlar üzerinde gerçekleştirdikleri çalışmanın rol yapma kapasitesinin yalnızca insanlara özgü olmadığını gösteren ilk çalışma olduğunu belirtti. Araştırmada maymunların hayal güçlerini kullanabildiği ve rol yapma oyunları oynayabildiği tespit edildi.

Araştırma kapsamında “Kanzi” adındaki bir bonobo maymunu, üç ayrı deney boyunca hayali meyve suyu dolu fincanlar veüzüm dolu kaselerle etkileşim kurdu.

Bulguları Science dergisinde paylaşılan çalışma, rol yapılan nesneleri anlama kapasitesinin yetiştirilmiş bir maymunun bilişsel potansiyeli içinde olduğunu gösterdi.

Çalışmanın ortak yazarlarından Dr. Christopher Krupenye, bulgularla ilgili “Zihinsel yaşamlarının burada ve şimdiyle sınırlı olmadığını görmek gerçekten oyunun kurallarını değiştiriyor. Hayal gücü uzun süredir insan olmanın temel unsurlarından biri olarak görülüyordu, ancak bunun yalnızca bizim türümüze özgü olmayabileceği fikri gerçekten çığır açıcı” dedi.

“Çay partisi” deneyi

Krupenye, insan çocuklarının iki yaşına gelmeden çay partisi gibi rol yapma senaryolarına katılabildiğini belirtti. Hatta 15 aylık bebeklerin bile, bir kişinin bardağı boşaltıyormuş gibi yaptıktan sonra ondan “içtiğini” gördüklerinde şaşkınlık tepkisi gösterdiğini söyledi.

Araştırmacılar, Iowa’daki Ape Initiative’te yaşayan 43 yaşındaki bonobo Kanzi’yi test etmek için çocukların evcilik oyunu olan çay partisine benzer deneyler tasarladı. Ape Initiative, bonoboların araştırılması ve korunmasına adanmış dünyadaki tek araştırma merkezi ve sığınak olarak biliniyor.

Her testte bir araştırmacı ile Kanzi, çay partisi düzenindeymiş gibi bir masanın iki yanında karşılıklı oturdu. İlk görevde masanın üzerinde iki şeffaf fincan ve her ikisi de boş olan fincanların yanında boş bir şeffaf sürahi bulunuyordu. Araştırmacı, sürahiyi eğerek her bir fincana biraz hayali meyve suyu “döktü”, ardından fincanlardan birindeki suyu döküyormuş gibi yaparak içindekini tamamen boşaltmak için hafifçe salladı. Daha sonra araştırmacı Kanzi’ye, “Meyve suyu nerede?” diye sordu.

Kanzi, araştırmacı hayali meyve suyu bulunan fincanın yerini değiştirdiğinde dahi, doğru fincanı işaret ederek içinde hâlâ hayali meyve suyu bulunan bardağı gösterdi. Kanzi’nin, göremese bile fincanda gerçek meyve suyu olduğunu düşünüyor olabileceği ihtimaline karşı ekip ikinci bir deney yürüttü. Bu deneyde, hayali meyve suyu bulunan fincanın yanına gerçek meyve suyu dolu bir fincan yerleştirildi.

Hayvanlarda rol yapma davranışına ilişkin daha önce herhangi bir bilimsel çalışma yapılmamıştı. Buna karşın hem doğada hem de hayvanat bahçeleri ya da esaret altındaki ortamlarda, hayvanların rol yapıyormuş gibi davrandığına dair çeşitli gözlemler rapor edilmişti.

Örneğin doğada yavru dişi şempanzelerin sopaları, annelerin yavrularını taşıdığı gibi kucaklayarak taşıdığı ve onlarla oynadığı gözlemlendi.