CAATSA: ABD’li senatörlerden F-35 konusunda ılımlı mesajlar

Gülsen Solaker

ABD’li senatörler, S-400’ler konusunda ilgili tüm tarafların tatmin olacağı bir anlaşmaya varılırsa, Türkiye’nin F-35 programına geri dönmesinin NATO için olumlu olacağı görüşünde.

NATO Zirvesi kapsamında Ankara’da temaslarda bulunan ABD Senatosu ve Temsilciler Meclisi üyeleri CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve Türkiye’nin F-35 programına dönüşü ile ilgili olumlu mesajlar verdi.

NATO Zirvesi için dün Ankara’ya gelen ABD Başkanı Donald Trump’ın çantasından CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve Türkiye’nin F-35 programına dönüşü ile ilgili sözler çıkmıştı. Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemini satın aldığı için F-35 programından çıkarılmıştı. Ancak Türkiye’nin yeniden F-35 programına dahil edilmesinin nasıl bir formül ile mümkün olacağı ile ilgili tartışmalar ve soru işaretleri sürüyor.

Tam adı “ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası” olan CAATSA, Trump’ın ilk döneminde Kongre’den geçmişti. CAATSA yaptırımlarının kaldırılması gelişmekte olan Türk savunma sanayi için önemli görülüyor.

ABD Senatosu NATO Gözlem Grubu Eş Başkanı ve Dış İlişkiler Komitesi Kıdemli Üyesi Jeanne Shaheen, Senatörler Christopher Coons, Dick Durbin ve Mike Rounds ile ABD Temsilciler Meclisi Üyesi Mike Turner zirve kapsamında telekonferans yöntemiyle basın toplantısı düzenledi.

Senatörler, DW Türkçe’nin de katıldığı basın toplantısında Türkiye’ye uygulanan CAATSA yaptırımları, F-35 programına dönüş olasılığı ve Türkiye’nin savunma sanayi kapasitesi gibi konulardaki soruları yanıtladı.

Heyet üyeleri 6 Temmuz Pazartesi günü Ankara’da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile bir araya gelmişti.

Türkiye’nin F-35’e dönüşü için “ABD için de olumlu olur”

Amerikalı senatörlerden Türkiye’nin F-35 programına dönüşü için ılımlı mesajlar geldi.

Senatör Shaheen, Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasına yol açan mevzuatı hazırlayan kişilerden biri olduğunu hatırlatarak, şunları kaydetti:

“Eğer S-400’lerin F-35 teknolojisine yönelik yarattığı tehdit kabul edilebilir bir şekilde ele alınırsa ve tüm tarafların tatmin olacağı bir anlaşmaya varılırsa, Türkiye’nin F-35 programına geri dönmesi hem Türkiye hem de Amerika Birleşik Devletleri için olumlu bir gelişme olur.”

Demokrat Parti üyesi Shaheen, ancak bu sorunun çözümüne dair detayları henüz görmediklerini ve bununla ilgili sorularının yanıtlanmasını beklediklerini de kaydetti.

Cumhuriyetçi Senatör Mike Rounds ise S-400 sorununun çözülmesini umduğunu belirterek, Türkiye’nin NATO’ya önemli katkı sağlayan bir müttefik olduğunu kaydetti ve “Türkiye’yi Rusya’nın Avrupa’daki tacizlerine karşı daha güçlü bir aktör haline getirecek her türlü kaynağı sağlamak hepimiz için faydalıdır. Bunlardan biri de F-35’tir” ifadesini kullandı.

Demokrat Partili Senatör Chris Coons çözüm yöntemlerinden biri olarak zaman zaman gündeme gelen S-400 sisteminin başka bir ülkeye taşınması durumunda bile güvenlik kaygılarının devam edeceğini kaydetti. Coons, “Eğer S-400 başka bir yere konuşlandırılırsa, F-35 ile ilgili kritik Amerikan teknolojisinin yanlış ellere geçme veya Rusya’ya ulaşma ihtimaline dair meşru ulusal güvenlik endişeleri devam eder” diye konuştu.

Türkiye ile “özel ilişki” nasıl kurulacak?

Trump’ın Türkiye ile “özel ilişki” mesajları ve Kongre’nin bu ilişkilere bakışı ile ilgili soru üzerine Shaheen şu yanıtı verdi:

“Kongre, Türkiye ile ilişkileri özellikle NATO içindeki rolü açısından olumlu görmektedir. Türkiye’deki demokrasi taahhüdü ve seçimlerle ilgili bazı endişeler bulunsa da Türkiye’nin savunma sanayisinin NATO’ya katkısını takdir ediyoruz. Bu alandaki ilişkiye herhangi bir zarar gelmesini beklemiyoruz.”

Coons da Shaheen’e katılarak demokrasi, insan hakları ve demokratik gerileme konularında yaygın endişeler olduğunu hatırlatırken, ancak Türkiye’nin savunma sanayi yeteneklerini sergilediği NATO zirvesi ile uzun süredir devam eden sorunların çözümü halinde bunun Kongre için de pozitif olacağını söyledi.

Senatör Rounds ise NATO ülkelerinin savunma sanayilerini Rusya’ya karşı güçlendirmesinin önemine dikkat çekerek, Türkiye’nin F-35 üretiminde başlangıçta seçilen ülkelerden biri olduğunu hatırlattı ve “Bu, Türkiye’nin teknolojik yetkinliğini göstermektedir” dedi.

( DW )