Kuzeydoğu Suriye’de ertelenen seçimler yapıldı: PYD, seçimleri boykot ederek aday çıkarmadı

Merkezi Şam yönetimi ile Suriye Demokratik Güçleri arasında yaşanan çatışmalı süreç nedeniyle ertelenen Kuzeydoğu Suriye’de yapılan parlamento seçimlerinde Kürtler 8 sandalye kazanırken bölgenin en büyük siyasi harekatı Suriye merkezli Demokratik Birlik Partisi’nin (PYD) de içinde yer aldığı 24 Kürt siyasi parti, ülkenin nüfusunun yüzde 20’sini Kürtlerin oluşturmasına rağmen 8 sandalye ayrılmasına tepki göstererek seçimleri boykot etti. Açıklamada, “Şam’da isimlerin değişmiş olması, zihniyetin değiştiği anlamına gelmiyor. Suriye nüfusunun yaklaşık yüzde 20 sini oluşturan Kürt halkının iradesi, ‘kontenjan’ ve ‘atama’ oyunlarıyla gasp edilmektedir” denildi.

Siyasi dengelerin yeniden şekillendiği bir dönemde Kuzeydoğu Suriye’de 15 yıl aradan sonra yapılan parlamento seçimleri tamamlandı. Suriye geçici hükümeti tarafından çıkarılan yeni seçim yasası ile gidilen oylamada, Kürt temsilcilerin öncelikli gündemi “anayasal haklar ve Kürtçe” oldu. Kısıtlı seçmen katılımı ve yeni yasal düzenlemelerin gölgesinde geçen seçimlerde Kürt adaylar; Haseke, Kamışlı, Derik, Kobani ve Afrin bölgelerinden toplam 8 sandalye elde etti.

24 Kürt partisinden ortak deklarasyon

PYD’nin de içinde yer aldığı 24 Kürt siyasi partisi ve hareketi, yayınladıkları ortak bildiride Şam’ın ‘atama’ ve ‘kontejan’ oyunları ile Kürtlerin haklarını gasp etmeye çalıştığını ileri sürdü. PYD Eş Başkanı Pervin Yusuf, yaptığı açıklamada bu şartlar altında meclis oluşumunu meşru görmediklerini belirterek seçimi tiyatro olarak değerlendirdi.

210 parlamenterin 70’ni Cumhurbaşkanı Şara atayacak

Esad yönetiminin devrilmesinden sonra oluşturulan yeni sisteme göre, 210 sandalyeli Halk Meclisi’nin 70 üyesi (üçte biri) doğrudan Cumhurbaşkanı Şara tarafından seçilecek. Geri kalan koltuklar ise genel ve özgür bir seçimle değil, Şam güdümlü yerel komitelerin belirlediği dar tabanlı “seçici kurullar” vasıtasıyla seçiliyor. Bugün yapılan ara seçimlerde ise Kürtlere sadece 8 sandalye verilmesi bir dışlama girişimi olarak değerlendiriliyor.

PYD dahil olmak üzere 24 Kürt siyasi partisi ve hareketi tarafından yayınlanan ortak bildiride merkezi Şam yönetiminin gözetiminde yapılan seçimler sert sözlerle eleştirildi. Açıklamada, “Şam’da isimlerin değişmiş olması, zihniyetin değiştiği anlamına gelmiyor. Suriye nüfusunun yaklaşık yüzde 20 sini oluşturan Kürt halkının iradesi, ‘kontenjan’ ve ‘atama’ oyunlarıyla gasp edilmektedir. Haseke gibi Kürtlerin yoğun yaşadığı bir bölgede temsiliyetin 4 koltukla sınırlandırılması, demografik ve siyasi gerçeklerin arkasından dolanmaktır. Bu mekanizma, yeni Suriye devlet kurumlarında Kürtleri dışlama ve marjinalleştirme politikasının kurumsallaşmasına zemin hazırlamaktadır” denildi.

Erbil merkezli Rudaw TV’’ye konuşan Suriye Kürt Ulusal Konseyi (ENKS) adına konuşan Nimet Davut ise “seçimi boykot etmenin Kürt sesini tamamen teslim etmek anlamına geleceğini” savunarak katılma kararı aldıklarını belirtti.

Haseke’de oy kullanan seçmenler ise, askeri alanda elde edilemeyen kazanımların artık parlamento çatısı altında siyasi ve diplomatik yollarla aranması gerektiğini vurguladı. Kürt seçmenlerin temsilcilerinden en büyük beklentisi, Kürt kimliğinin anayasal güvence altına alınması ve geçmiş dönemin ayrımcı politikalarının tasfiye edilmesi.

“Kürtçe eğitim dili olmalı”

Suriye Parlamentosuna Hasake Milletvekili olarak seçilen ENKS Başkanlık Kurulu Üyesi Fasla Yusuf, yeni dönemdeki hedefleri ve hükümete sundukları programın detaylarını, şöyle aktardı:

“Birinci önceliğimiz Kürt haklarının anayasada yer bulmasıdır. Kürtçenin resmi eğitim dili olmasını, Baas döneminden kalan tüm şovenist ve Kürt karşıtı projelerin iptal edilmesini ve bu projelerin mağdurlarına tazminat ödenmesini talep ediyoruz.”

Hem Arapça hem Kürtçe yemin edecek

Fesla Yusuf, yemin törenine Kürt ulusal kıyafetleriyle katılacağını ve ve yemini Suriye’nin resmi dili olan Arapçanın yanısıra ana dili olan Kürtçe ile de okuyacağını söyledi. Yusuf, “Bu, kültürel zenginliğimizin ve varlığımızın bir ifadesidir” diye konuştu.

“PYD’nin boykotunu doğru bulmuyorum”

Hükümetin Kürtler için parlamentoda 7 sandalye belirlediğini hatırlatan Yusuf, bu sayının gelecekte artmasını beklediklerini ifade etti. Demokratik Birlik Partisi’nin (PYD) seçimleri boykot etme kararına da vurgu yapan Yusuf, “Boykot kararını doğru bulmuyorum. Buna rağmen PYD’ye yakın olduğu bilinen bazı isimlerin seçimlere katıldığını ve kazandığını görüyoruz” dedi.

Seçime giden yolda neler yaşanmıştı?

Suriye geçici hükümeti, bölgeyi yöneten Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile o dönemde yaşanan gerilimler nedeniyle 2025’in Ekim ayındaki yasama seçimlerinde bölgeyi kapsam dışı bırakmıştı. Aralık ayı sonunda yaşanan çatışmaların ardından Şam ve SDG 29 Ocak’ta bölgenin tüm sivil ve askeri kurumlarını devlet kontrolü altında birleştirmek (entegre etmek) için dönüm noktası niteliğinde bir anlaşma imzalamıştı.

Bu anlaşma, 70 milletvekilinin geçici Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından atandığı 210 üyeli ülke meclisinde eksik kalan Kürt temsiliyetine yönelik girişim hızlanmıştı.

Dolaylı seçim sistemi uygulamaya konuldu

Şam yönetimi, komitelerin alt komiteleri atadığı, bunların da uzmanlar ve toplum liderlerinden oluşan bir seçiciler kurulunu belirlediği dolaylı bir seçim sistemini kısa sürü önce uygulamaya geçirmişti. Yerel alt bölge komiteleri 6 bin üyeli bir seçiciler kurulu seçmiş; bu kurul ise ekim seçimlerinde yaklaşık bin 500 aday arasından meclisin 140 üyesinden 121’ini belirlemişti.

Bu adaylar komiteler aracılığıyla önerilmiş ve seçim otoritesi tarafından onaylanmıştı. Geriye kalan 19 koltuk ise kuzeydoğudaki Haseke ve Rakka vilayetleri ile güneydeki Dürzi çoğunluklu Süveyda vilayetine ayrılmıştı.

Resmi sonuçlara göre Kürt milletvekillerinin dağılımı şöyle belirlendi:

Afrin: 3 sandalye

Kamışlı: 2 sandalye

Haseke: 1 sandalye

Derik: 1 sandalye

Kobani: 1 sandalye