ref: refs/heads/v3.0
enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
DOLAR
32,5945
EURO
34,7759
ALTIN
2.408,59
BIST
9.645,02
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Hafif Yağmurlu
24°C
İstanbul
24°C
Hafif Yağmurlu
Çarşamba Az Bulutlu
22°C
Perşembe Az Bulutlu
20°C
Cuma Az Bulutlu
19°C
Cumartesi Az Bulutlu
18°C

Rusya, paralı asker grubu Wagner’i nasıl yeniden şekillendirdi?

Bir niyet kuruluşunun hazırladığı rapora göre Rusya, stratejik kıymete sahip doğal kaynaklara erişim karşılığında, Afrika’daki hükümetlere “rejimi ayakta tutma” konusunda destek sağlıyor.

Rusya, paralı asker grubu Wagner’i nasıl yeniden şekillendirdi?
20.02.2024 23:00
3
A+
A-

Bir niyet kuruluşunun hazırladığı rapora göre Rusya, stratejik kıymete sahip doğal kaynaklara erişim karşılığında, Afrika’daki hükümetlere “rejimi ayakta tutma” konusunda destek sağlıyor.
Savunma ve güvenlik alanındaki çalışmalarıyla bilinen İngiltere merkezli fikir kuruluşu RUSI’nin hazırladığı rapor, “Wagner Afrika’da: Rus paralı asker grubu nasıl yeniden şekillendi?” başlığını taşıyor. Rus hükümetinin iç dokümanları, Batılı şirketleri stratejik değere sahip bir bölgeden uzaklaştırmak amacıyla Batı Afrika’daki madencilik maddelerini değiştirmek için nasıl çalıştığını da ayrıntılandırıyor. Bu çalışmalar, Rus hükümetinin Haziran 2023’te başarısız bir darbenin akabinde dağılan Wagner paralı asker grubunun yaptığı işleri devralma sürecinin bir kesimi. RUSI’de kara savaşı uzmanı ve raporun müelliflerinden biri olan Jack Watling bu durumu “Rus devletinin Afrika siyasetinin açığa çıkması” olarak nitelendiriyor. Haziran 2023’te Yevgeni Prigojin muhtemelen dünyanın en korkulan ve en ünlü paralı askeriydi. Wagner Grubu milyarlarca dolar kıymetinde şirketi ve projeyi denetim ediyor, paralı askerleri Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin merkezinde yer alıyordu. Prigojin, Devlet Başkanı Vladimir Putin’i tehdit edecek şekilde askerleriyle Moskova’ya doğru yürüyüşe geçmesi akabinde Wagner grubu önderlerinin büyük bir kısmıyla birlikte şüpheli bir uçak kazasında öldü. Watling’e göre, “Prigojin’in isyanından kısa bir süre sonra Kremlin’de yapılan bir toplantıda Wagner’in Afrika operasyonlarının direkt Rus askeri istihbaratı GRU’nun denetimi altına girmesine karar verildi”. Kontrol, 29155 Ünitesi’nin başındaki General Andrey Averyanov’a verilecekti. Bu ünite, yabancı hükümetleri istikrarsızlaştırma ve suikastlar konusunda uzmanlaşmış kapalı operasyonları yürütüyordu. Ancak General Averyanov’un yeni görevi hükümetleri istikrarsızlaştırmak değil, Rusya’nın madenlere erişimini sağlama karşılığında bu hükümetlerin geleceğini teminat altına almaktı. Eylül ayı başında General Averyanov, Savunma Bakan Yardımcısı Yunus-Bek Yevkurov ile birlikte Afrika’daki eski Wagner operasyonlarını kapsayan bir cinse başladı. Libya’nın bir kısmını denetim altında tutan General Halife Hafter, Burkina Faso’daki darbe lideri İbrahim Traoré ile görüştükten sonra, muhtemelen kıtadaki en esaslı Wagner operasyonunun merkezi olan Orta Afrika Cumhuriyeti’ne ve cunta önderleriyle görüşmek üzere Mali’ye gittiler.

Orta Afrika Cumhuriyeti’nin başşehri Bangui’de göstericiler Rusya ve Çin’i destekleyen bir yürüyüş sırasında “Rusya Wagner’dir, Rusya’yı ve Wagner’i seviyoruz” yazılı pankart taşıyor (22 Mart 2023)
Daha sonra geçen yıl Nijer’de darbe akabinde iktidarı ele geçiren askerlerden biri olan General Salifou Modi ile görüştüler. Toplantı tutanakları, Wagner’in kıtadaki ortaklarına, Prigojin’in vefatıyla mutabakatlarının sona ermediği konusunda garanti verildiğini gösteriyor. Burkina Faso’daki görüşme tutanağı, askerlerin eğitimi de dahil olmak üzere “askeri alanda işbirliğinin devam edeceğini” gösteriyordu. Kısacası Prigojin’in ölümü cuntanın Rusya ile bağlarının sonu manasına gelmiyordu; birtakım açılardan daha da derinleşecekti. Wagner ile yakın bağları olan üç Batı Afrika ülkesi Mali, Nijer ve Burkina Faso’da son yıllarda askeri darbeler oldu. Bu ülkeler Afrika bölgesel örgütü ECOWAS’tan çekilerek “Sahel Devletleri İttifakı”nı kurdular. Mali’de eski sömürgeci güç olan Fransa devre dışı bırakılıp yerine Wagner grubunun güvenlik operasyonları ve Rus takviyesi geçti. Amber Danışmanlık şirketinden Afrika uzmanı Edwige Sorgho-Depagne, bu gelişmede pragmatizmin ötesinde nostaljinin de rolünü vurguluyor ve “Bu ülkelerde Rusya yeni bir müttefik değil. Rusya daha önce 1970-80’lerde de oradaydı. Daha iyi bir vakte geri dönme hayali var ve bu Rusya ile ilişkilendiriliyor” diyor. Bu ülkeleri yöneten askeri cuntalar için Rusya’nın askeri varlığının ehemmiyetine işaret eden Depagne’ye göre, “Rus paralı askerleri askeri cuntayı korumak için getiriliyor ve istedikleri kadar kalmalarına izin veriliyor.”

Mali’de pek çok kişi geçimini altın madenlerinde çalışarak sağlıyor
Wagner’in güvenlik operasyonları karşılıksız değildi. Birçok Afrika ülkesi benzeri Mali de kereste, altın, uranyum ve lityum değerli ve stratejik kıymete sahip doğal kaynaklar açısından güçlü.

Watling’e göre Wagner esaslı bir geleneğe uygun hareket ediyordu: “Rusya’da standart bir işleyiş biçimi vardır; operasyonel maliyetleri ticari fliyetlerle karşılarsınız. Afrika’da bu öncelikle madencilik imtiyazları yoluyla gerçekleşiyor.” Wagner’in fliyet gösterdiği her ülkede değerli doğal kaynakları garanti altına aldığı ve bunları yalnızca maliyetleri karşılamak için değil, çok önemli gelirler elde etmek için de kullandığı belirtiliyor. Blood Gold Report’a göre Rusya son iki yılda Afrika’dan 2,5 milyar dolar pahasında altın çıkardı ve bu da muhtemelen Ukrayna’daki savaşını finanse etmesine yardımcı oldu. Bu ay, evvelden Wagner’in paralı askerleri olan Rus savaşçılar Mali’nin Burkina Faso hududuna yakın Intahaka altın madeninin denetimini ele geçirdi. Watling’e göre Rusya ayrıyeten, “Batı’nın kritik mineral ve kaynaklara erişim üzerindeki denetimini kaldırmaya çalışıyor”. Mali’de cuntaya doğal kaynaklar üzerinde daha fazla denetim sağlamak için madencilik kanunu değiştirildi. Bu süreçte Avustralyalı bir lityum madeni, kanunun uygulanmasına ilişkin belirsizlik nedeniyle paylarının alım satımını askıya aldı. Lityum ve altın madenleri çok önemli olsa da, Dr Watling’e göre muhtemelen daha da büyük bir stratejik sorun var: “Nijer’de Ruslar, Fransa’nın ülkedeki uranyum madenlerine erişimini ortadan kaldıracak bir dizi imtiyaz elde etmeye çalışıyor.”

‘Seferi Birlik’
Mali’de madenler üzerinde sağlanan denetimin Nijer’de de yapılmasına odaklanan Rus iç yazışmaları raporda ayrıntılandırılıyor. Rusya Batı Afrika’nın uranyum madenlerinin denetimini ele geçirmeyi başarırsa, Avrupa bir defa daha Rusya’nın “enerji şantajına” maruz kalabilir. Fransa, nükleer güce dünyadaki diğer tüm ülkelerden daha fazla bağımlı. 56 reaktörle ülke gücünün yaklaşık üçte ikisini bu şekilde üretiyor. Reaktörler için gereken uranyumun yaklaşık beşte biri Nijer’den ithal ediliyor. Eski sömürgeci gücün Nijer gibi ülkeleri sömürdüğüne dair savlarla birlikte, daha önce de ticaret şartları hakkında şikayetler gündeme gelmişti. Watling’e göre, “Rusya’nın kullandığı telaffuz, Batılı devletlerin temelde sömürgeci bir tavır içinde oldukları yönünde. Bu çok ironik zira bu rejimleri izole etmeye, seçkinlerini denetim etmeye ve doğal kaynaklarını çıkarmaya odaklanan Rus yaklaşımı da hayli sömürgeci”. Gerçekte, “Seferi Birlik” Rus dış siyasetinde radikal bir değişimden çok “Wagner 2.0” aynıi görünüyor. Prigojin Afrika kıtasında derin siyasi, ekonomik ve askeri bağlar kurmuştu – bu karmaşık ağı parçalamak zor ve karşıt tesir yaratacaktı. “Seferi Birlik” aynı ülkelerde, teçhizatla ve görünüşe göre son amaçla fliyet gösteriyor. Watling’e göre temel değişiklik “Rusya’nın siyasetini izlerken gösterdiği aşırılıkta” yatıyor. Prigojin’in Wagner Grubu Rusya’ya çoğu zaman operasyonlarında ve yurtdışındaki nüfuzunda inkar imkanı sağlamıştı. Ukrayna’nın işgalinin akabinde, Batı güvenlik aygıtındaki pek çok kişi Rusya’nın maskesinin düştüğünü söylüyor. Watling’e göre, “Uluslararası krizlerimizi daha da derinleştirmeye, öbür yerleri ateşe vermeye ve zati var olan yangınları genişleterek dünyayı daha az inançlı bir yer haline getirmeye çalışıyorlar”. “Nihayetinde, şimdi karşı karşıya olduğumuz global rekabette bizi zayıflatıyor. Yani tesiri derhal hissedilmiyor ama zaman içinde önemli bir tehdit oluşturuyor.”

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.