Taliban’ın yeni kararnamesi: Çocuk yaşta evliliklere izin veriliyor; kadınların boşanması daha da zorlaştırılıyor

Afganistan’da Taliban yönetimi yeni bir kararnameyle kadınların istemedikleri ya da şiddet gördükleri ilişkilerden ayrılmasını imkânsız hale getiriyor. Yeni düzenlemeler aynı zamanda çocuk yaşta evliliklerin de önünü açıyor.

The Guardian’da yer alan habere göre, Taliban lideri Hibetullah Ahundzade, Nisan 2026’da eşlerin yargı yoluyla ayrılmasına ilişkin yeni bir kararname yayımladı. Kararnamede, evliliğin sona erdirilebileceği 12 gerekçe sıralandı. Kâğıt üzerinde bunlardan bazıları kadınlara mahkemeye başvurma yolu açıyor gibi görünse de uygulamada her yol erkeklerin yetkisiyle kapatılıyor: Kocanın rızası, hâkimin takdiri, tanıkların ifadesi ya da erkek akrabaların gücü belirleyici oluyor. Kararnamede, şiddet ya da ihmal vakalarında dahi hâkimlerin ve hakemlerin, kocanın rızası olmadan boşanmaya karar veremeyeceği belirtiliyor. Kararname boşanmak isteyen kadınların rıza göstermesi için kocalarına ödeme yapmasına izin veriyor.

Kararname ayrıca çocuk yaşta evliliği de yasallaştırıyor. Erkek akrabaların çocukları evlendirmesine izin veren kararname, bu çocukların yetişkin olduktan sonra sınırlı koşullar altında evliliğin iptali için mahkemeye başvurabileceğini belirtiyor.

Taliban’ın son kararnamesinden önce de Afgan kadınlar boşanma konusunda erkeklerle eşit haklara sahip değildi. Ancak kocanın temel ihtiyaçları karşılamaması, en az üç yıldır kayıp olması ya da ölümcül bir hastalığa yakalanmış olması gibi istisnai durumlarda evliliğin sona erdirilmesi için başvuruda bulunabiliyorlardı. Buna rağmen kadınların davalarını mahkemede kanıtlamaları gerekiyordu.

Kocanın rızası olmadan boşanmaya izin verilmiyor

Taliban’ın yeni düzenlemesi, bu eski çerçevenin büyük bölümünü takip etmekle birlikte bazı sert değişiklikler getiriyor. Düzenleme, çocukların her yaşta evlendirilebileceğini açıkça kabul ediyor. Ayrıca kocaları kayıp olan kadınları, ayrılabilmeleri için eşlerinin ölmüş sayılacağı zamana kadar beklemeye zorluyor.

Düzenlemenin şiddet uygulayan ya da eşini ihmal eden kocalara ilişkin bölümünde, kocası adaletsiz davranan ya da maddi desteği kesen kadının mahkemeye başvurabileceği belirtiliyor. Ancak aynı maddede, hâkimlerin ve hakemlerin “yalnızca kadının talebiyle ve kocanın rızası olmadan boşanmaya karar veremeyeceği” ifade ediliyor.

(Editör: Melis Karaca)