2030’a kadar 100 yaşını aşan şahısların sayısının bir milyonu geçmesi bekleniyor

Josefa Maria’s da Conceicao, o gün sigarasını istemediğinde ailesi bir şeylerin değiştiğini anlamıştı.

2022’nin başlarıydı. Brezilya’da hayatının büyük kısmında çiftçilik yapan Conceicao, 120’nci doğum gününü yeni kutlamıştı.

Conceicao’nun hayattaki dört kızından (22 çocuğu vardı) biri olan Cicera, “Annem hayatı boyunca sigara içti. Yaşlanınca onu vazgeçirmeye çalıştık. ama bizi ‘gidip sigaramı alırım’ diye tehdit etmeye başladı’ diyor.

Ailesi Conceicao’nun geçmiş yıllara göre artık daha az hareketli olduğunu söylüyor. Conceicao, birkaç yıl önce yerel bir televizyon kanalı tarafından ‘keşfedilmiş’ ve ‘Dünyanın en yaşlı kadını” olarak üne kavuşmuştu.

Conceicao’nın kimlik kartında doğum tarihi 7 Şubat 1902 olarak görünüyor.fakat Guinness Rekorlar Kitabı’na alınmadı. Yaşayan en yaşlı insan unvanı halihazırda 118 yaşındaki Fransız vatandaşı Lucile Randon’a ait. Randon daha çok ‘Rahibe Andre’ olarak biliniyor.

En yaşlı erkek unvanının sahibi ise 113 yaşındaki Venezuelalı Juan Vicente Mora.

Ama rahibe Andre, bu rekorunu yakında diğerlerine kaptırabilir. Çünkü son yıllarda dünya genelinde 100 yaşını aşan insanların sayısı süratle artıyor.

BBC Josefa Maria da Conceicao sigarayı bu yıl bıraktı.

Birleşmiş Milletler Nüfus Dairesi’ne göre 2021 itibarıyla dünya genelinde 100 yaşın üstündeki insanların sayısı 621 bini aştı. Bu sayının 2030’a kadar bir milyonu geçmesi bekleniyor.

1990’da 100 yaşına ulaşan insan sayısı yalnızca 92.000’di. Gerçi bu bile o vakitler çok büyük bir sayı.

İnsanlık, atalarımızınkine kıyasla bize daha iyi ilaç, yiyecek ve ömür şartları sağlayan gelişmeler sayesinde hayat beklentisi konusunda büyük yol aldı.

BM’nin bu alanda kayıt tutmaya başladığı 1960’ta ortalama bir insanın ömür beklentisi 52’ydi.

Yine 2021 verilerine göre 100 yaşını aşanların dünya nüfusuna oranı yüzde 0.008.

Küresel hayat beklentisi ise 75.

Bu tablo ülkeden ülkeye farklılık gösteriyor. Bununla birlikte Japonya’da ortalama ömür 85. Orta Afrika Cumhuriyeti’nde ise yalnızca 54.

Getty Images Guinness Rekorlar Kitabı’na göre Rahibe Andre 118 yaşında.

İleri yaştaki insanların kronik hastalıklara yakalanma mümkünlüğü da fazla. Birmingham Üniversitesi’nden hücre biyolojisi uzmanı Prof. “Uzun yaşamak, iyi yaşamak manasına gelmeyebilir” diyor.

Prof. Lord’a göre bir erkek, hayatının ortalama 16 yılını diyabetten demansa farklı hastalıklarla geçiriyor. Bayanlarda bu süre 19 yıl.

110 yaşındakilerin sırrı

110 yaşında ulaşmak daha da zor.

Boston Üniversitesi’nin yaptığı, uzun yıllara yayılan bir araştırmaya göre yalnızca beş milyon Amerikalıdan yalnızca biri 110 yaşına ulaşabiliyor

ABD’de 2010’da 110 yaşındakilerin sayısı 60-70 civarındaydı. 2017’de bu sayı 150’ye çıktı.

Bu yaştakiler, doğal olarak yaşlanma konusunda çalışan bilim insanlarının ilgisini çekiyor.

Getty Images

Prof. Lord, “Bu insanlar, birçok şahsa ileri yaşlarda olan şeylere meydan okuyorlar. Bunun nasıl olduğunu hala bilmiyoruz” diyor.

110 yaşındakilerin sağlık durumları, yaşlarına kıyasla görece iyi.

Örneğin ailesine göre Josefa Maria’s da Conceicao günlük ilaç almıyor. Kırmızı et ve tatlı da diyebiliyor.

Gerçi kimi şeyleri hatırlayamıyor ve gözleri zayıf. 76 yaşındaki kızı Cicera “Annem eskisi benzeri yürüyemiyor. Onu her yere taşımak ve bezini değiştirmek zorundayız. ama çocukluğundan beri sigara içen, onlarca yıl ağır personellik yapan birisinin bu kadar yaşamasına şaşırıyorum” diyor.

Josefa Maria’s da Conceica, az önce bahsettiğimiz gibi hayatının büyük kısmında sigara içti. Çocukluğu yoksulluk içinde geçti.

Amerikan Geriatri Derneği’nin 2011’de 95 yaşındaki 400’den fazla Yahudi Amerikalıyla yaptığı bir araştırması, çarpıcı sonuçlar ortaya çıkardı.

Bu bireylerden yaklaşık yüzde 60’ı koyu sigara tiryakisiydi. Yarısı hayatları boyunca aşırı kiloluydu. Yalnızca yüzde 3’ü vejetaryendi. Birçoğu hafif antrenman bile yapmıyordu.

Getty Images Jeanne Calmet 1977’de 122 yaşında öldü.

Brighton Üniversitesi’nden biyogerontoloji uzmanı Prof. Richard Faragher, “Bu kadar uzun yaşamak isteyenlere ilk olarak 100 yahut 110 yaşını aşmış bireylerden uzun yaşama tavsiyeleri almamaları gerektiğini söylemeliyiz” diyor:

“Onların doğuştan istisnai bir durumları var. Zira bir kişinin uzun yaşamasına yardımcı olduğunu bildiğimiz şeylerin tamamen zıddını yapıyorlar.”

Genetik kalkan mı?

Bilim insanları genetiğin uzun yaşamada büyük bir rolü olabileceğini düşünüyor.

100 yahut 110 yaşını aşmış şahıslar yaşlanmaya karşı kendilerini koruyabiliyorlar gibi görünüyor.

Üstelik çoğumuzu erkenden mezara gönderen kötü alışkanlıklara karşı daha fazla bağışıklıkları var.

Yine 100 yaşını aşmış Yahudi Amerikalılarla 2020’de yapılan bir araştırmaya göre bu bireyler genel nüfusunkine aynı oranda kötü genetik varyantlara sahip.

Getty Images Kendisi 96 yaşında olan İngiltere Kraliçesi 2’nci Elizabeth, gelenekler uyarınca 100 yaşını aşmış bireylere mektup gönderiyor.

Bugüne kadar en uzun yaşayan kişi 1977’de 122 yaşında ölen Jeanne Calmet isimli bir Fransız vatandaşıydı. Calmet, 120 yaşından uzun yaşadığı bilinen tek insan.

Ancak Washington Üniversitesi uzmanları bu yüzyıl içinde insanlığın 125 hatta 130’lu yaşları görebileceğini düşünüyor.

*Bu habere Josue Seixas da katkıda bulunmuştur.

• İyimserler neden daha uzun yaşıyor?
• İkigai: Japonların uzun ve mutlu bir ömrü hedefleyen ömür felsefesi
• Amerikalı ‘çılgın’ girişimcinin 180 yaşına kadar yaşama deneyi