250 yıl sonra Japonya’da tahta bir kadın oturabilir mi?

Japonya’nın gündeminde fazla gürültü koparmadan titizlikle tartışılan bir konu var: Halkın sevgilisi olan 24 yaşındaki bekâr Prenses Aiko, 250 yıllık bir geleneği değiştirip “yükselen güneş ülkesi”nin imparatoriçesi olabilir mi?

Başbakan Sanae Takaichi dâhil, muhafazakârlar bu fikre sıcak bakmasa da Prenses Aiko’nun artan popülaritesi, bu yöndeki beklentileri güçlendiriyor. Gittiği her yerde yoğun ilgiyle karşılanan prenses anketlerde de destekleniyor. Mainichi Shimbun tarafından yayımlanan son ankete göre halkın yüzde 61’i kadın bir imparatoru desteklerken, yalnızca yüzde 9’u karşı çıkıyor.

Ancak mevcut sistem bu ihtimali hukuken engelliyor. Çünkü 1947 tarihli İmparatorluk Hanedanı Yasası’na göre Japon tahtı yalnızca erkek soyundan gelen erkek varislere açık. Bu nedenle Prenses Aiko’nun imparator olabilmesi için yasal değişiklik şart. Uzmanlara göre olası bir reform, ya kadınların doğrudan tahta çıkmasına izin verilmesini ya da ilk doğan çocuğun cinsiyetten bağımsız olarak varis sayılmasını (eşit veraset sistemi) içermek zorunda. Ayrıca evlenen prenseslerin imparatorluk ailesinden ayrılıp halka karışması kuralının da iptali gerekiyor.

Japan Times’ın haberine göre, siyasî alanda en önemli engel Başbakan Sanae Takaichi’nin tutumu. Takaichi, geçmişte kadın imparatorların varlığını kabul etmekle birlikte, bugün böyle bir değişikliğin “tahtın devamlılığını istikrarsız hale getireceğini” savunuyor. Muhafazakâr çevreler de Japon monarşisinin bin yılı aşan erkek soyuna dayalı geleneğinin korunması gerektiğini belirtiyor ve reformlara mesafeli yaklaşıyor.

Oysa Japonya tarihinde kadın hükümdarlar bulunuyor. 6. yüzyılda tahta çıkan İmparatoriçe Suiko’dan 18. yüzyıldaki İmparatoriçe Go-Sakuramachi’ye kadar sekiz kadın imparator görev yaptı. Ancak bu örnekler genellikle “geçici çözümler” olarak değerlendirilmiş ve erkek varis ortaya çıktığında taht yeniden erkeklere devredilmişti.

Bugün parlamentodaki tartışmalar daha çok imparatorluk ailesinin küçülen yapısını korumaya odaklanıyor. Kadın üyelerin evlendikten sonra ailede kalması veya bir nedenle aileden ayrılan eski hanedan mensuplarının yeniden sisteme dahil edilmesi gibi öneriler gündemde olsa da, doğrudan kadın imparatorluğa izin veren bir değişiklik kısa vadede beklenmiyor. Bu nedenle kamuoyundaki güçlü desteğe rağmen Prenses Aiko’nun imparatoriçe olabilmesi ihtimali yüksek görünmüyor.

Japon tarihindeki son kadın hükümdar, 18. yüzyılda hüküm süren İmparatoriçe Go-Sakuramachi’ydi ve 1771 yılında tahttan çekilmişti. Bu tarihten günümüze kadar yalnızca erkek imparatorlar tahta geçti.