Türkiye’den AB’ye ihraç edilen ballar hileli çıktı

AB’nin yayımladığı bir rapor, Avrupa ülkelerinin ithal ettiği balların yarısına yakınının doğal bal özelliği taşımadığını, sulandırma, ucuz şeker şurubu katma sistemlerle esere hile karıştırıldığını ortaya çıkardı.

AB Komitesine bağlı sağlık ve bilim kuruluşları ile AB yolsuzlukla mücadele kuruluşu OLAF’ın iş birliğiyle hazırlanan rapor, tüketici dernekleri ve yerel bal üreticilerinin yıllardır dile getirdiği kuşkuların doğruluğunu teyit etmiş oldu.

AB’ye ithal edilen 320 sevkiyattan alınan numuneler üzerinde yapılan testler, numunelerin yüzde 46’sının gerçek bal olmadığını gösterdi. AB yönetmeliklerine göre balın hiçbir katkı hususu yahut sulandırıcı içermemesi, tamamen doğal olması gerekiyor.

Türk balında 15 numuneden 14’ü hileli

Balda en berbat notu Çin, Türkiye ve İngiltere’den ithal edilenler aldı. Çin’den ithal edilen ballarda 89 numuneden 74’ünün, Türkiye’den ithal edilen 15 numuneden 14’ünün bal niteliği taşımadığı tespit edildi.

Eski AB ülkesi İngiltere’den ithal edilen bal da kötü not aldı. İngiltere’den gelen ve incelemeye tabi tutulan 10 partiden 10’u da AB standartlarına göre sınıfta kaldı. İngiltere’den gelen balın içinde Meksika, Brezilya ve Ukrayna’dan ithal edilmiş bal karışımları bulunmasının da sonuçta tesirli olabileceği düşünülüyor.

Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği verilerine göre  geçen yıl Türkiye’den 59 ülkeye 45 milyon 984 bin 609 dolarlık bal ihraç edildi. ABD, İspanya ve Almanya en fazla ihracat yapılan ülkeler oldu.

Hileli eserlerde beş yılda üç kat artış

AB çapında son denetimlerin 2015-2017 döneminde yapıldığı ve bugün ortaya çıkan sonuçların o periyoda göre üç kat artış manasına geldiği bildirildi. O periyotta saf bal kriterlerine uymayan ürünlerin oranı yüzde 14’te kalmıştı.

Fransa’nın ithal ettiği 21 bal numunesinden yalnızca dördü gerçek bal niteliği taşırken Almanya’da 32 numuneden yarısı hileli çıktı.

AB ülkelerinde tüketilen bal ölçüsünün yüzde 40’ı, üçüncü ülkelerden ithal ediliyor. AB, yılda ithal ettiği 175 bin tonla ABD’nin akabinde dünyanın en büyük ikinci bal ithalatçısı pozisyonunda.

“Haksız rekabete yol açıyor”

AB yolsuzlukla mücadele kuruluşu OLAF’ın Genel Direktörü  Ville Itala, suistimallere karşı önlemi elden bırakmamak gerektiğini ifade ederek “Balda en sık başvurulan yolsuzluk, saflığının bozulması, yani içine ucuz katkı hususları eklenmesi. Lakin testlerde balın menşeinde sahtecilik hadiselerine, etiketlerde yanlış menşeye yer verildiğine de rastladık” açıklamasını yaptı.

Raporda doğallığı bozulan balların insan sağlığına tehlike oluşturmadığı, fakat saflık kurallarına uyan çiftçilere karşı haksız rekabet oluştuğu kaydedildi.

Tüketici derneği Foodwatch ise, bal örneğinde bu kadar ağır bir şekilde sahtecilik yapılmasının resmi kurumların kontrol sistemlerinin zayıflığını ortaya koyduğunu belirtti.

Foodwatch’dan Ingrid Kragl, “Avrupalı tüketiciler yıllardır süpermarketlerde hileli bal satın alıyor ve bunun farkında değil” dedi. Kragl, ulusal kontrol kurumlarının da özel laboratuvarların da kâfi kaynaklara sahip olmamaları nedeniyle sahteciliği ortaya çıkaramadığına işaret etti.

“Laboratuvarlarda tespiti kolay değil”

Foodwatch Almanya’dan Chris Methmann da Almanya’daki denetimlerin sıkılaştırılması talebinde bulunarak “Sahtekârlar besin kontrol sistemlerindeki boşlukları hayasızca kullanıyor. Kontrol kurumları lakin çağdaş tahlil formülleri sayesinde sahtecilikleri ortaya koyup piyasadan kaldıracak duruma geldi” diye konuştu.

Eskiden hileli balların mısır nişastası yahut şeker kamışından yapılmış şeker şuruplarıyla sulandırıldığına işaret eden uzmanlar, artık bunun yerine pirinç, buğday yahut şeker pancarından elde edilen şuruplar kullanıldığını ve bu biçimdeki hilenin laboratuvarların büyük çoğunluğunda tespit edilemediğini belirtiyor. Balda su ve diğer maddeler katılarak hacim artırma yoluna da gidiliyor.