Almanya’daki Türk seçmen neden yine Erdoğan’ı seçti?

Türkiye’de 14 Mayıs’ta yapılan cumhurbaşkanı ve milletvekili genel seçiminde Almanya’da oy kullanan seçmenlerin tercihi tekrar Cumhurbaşkanı ve Cumhur İttifakı’nın adayı Recep Tayyip Erdoğan ve partisi AKP oldu. Resmi olmayan sonuçlara göre Almanya’daki seçmenlerin yüzde 65,49’u Erdoğan’ı seçerken, yüzde 50,52’si de AKP’ye oy verdi.

Yurt dışında sandık kurulmaya başlandığı 2014 yılındaki cumhurbaşkanı seçimlerinden bu yana yapılan seçimlerin hepsinde, Erdoğan ve partisi AKP Almanya’da sandıktan birinci olarak çıktı.

Peki Almanya’da sandık başına giden Türk seçmenin çoğu neden Erdoğan’ı ve AKP’yi tercih ediyor? DW’ye konuşan uzmanlara göre, Almanya’daki Türk seçmenlerin çok önemli bir kısmı “muhafazakâr-dindar” bir sosyal yapıya sahip oldukları için Erdoğan’a ve AKP’ye oy veriyor. Bunun yanı sıra, AKP’nin Almanya’daki farklı kuruluşlar aracılığı ile Türklere yönelik faaliyetleri de bu tercihte çok önemli bir etken olarak gösteriliyor.

Duisburg-Essen Üniversitesi’ne bağlı Türkiye ve Ahenk Araştırmaları Merkezi Vakfı’ndan Caner Aver, Erdoğan’ın ve AKP’nin tercih edilmesinde Almanya’daki seçmenlerin “sosyal yapısının” tesirli olduğunu belirtiyor.

Almanya’daki seçmenlerin çok önemli bir kısmını “misafir işçi” olarak ülkeye gelen göçmenlerin ve onların çocuklarının oluşturduğuna dikkat çeken Aver, bu yapıyı şöyle anlatıyor:

“Anadolu’dan, eğitimden uzak çevrelerden, kırsal bölgeden geliyorlar. Epeyce muhafazakârlar. Yönelimleri klâsik, dindar ve milliyetçi. Geldikleri siyasi ortam bu türlü. Almanya’da bu pahaları yaşatmayı sürdürürken, kendilerinden sonraki nesillere da aktardılar.”

Aver, Almanya’da İslami pahalara sahip çıkan seçmenlerle, siyasi açıdan bakıldığında “İslami bir parti” olan AKP arasında kurulan “ideolojik yakınlığın” da seçmenleri etkilediğini ifade ediyor. 

Almanya’dan duyulan “hayal kırıklığı”

Aver’e göre, Almanya’daki Türklerin kimilerinin Alman toplumunda yaşadığı “dışlanma” ve “hayal kırıklığı” da, seçmenleri AKP’ye yönelmeye itiyor. Aver, ikinci, üçüncü nesil göçmenlerin “duygusal açıdan bir vatan” bulmakta zorlanabildiğini ifade ederek, sözlerini şöyle sürdürüyor:

“Almanya’daki göç, ahenk ya da İslam tartışmaları her zamanTürkiye kökenliler üzerinden yürütülüyor. Direkt ayrımcılık tecrübesi yaşamamış ama yalnızca yürütülen tartışmaları takip etmiş olsalar bile, bu muhafazakâr etrafın ortak hafızasına yazılıyor. Nihayetinde bu durum, onları Erdoğan ve AKP’nin kollarına itiyor.”

DİTİB’in rolü

Göç konusunda çalışmalar yapan Aver, AKP’nin Almanya’da yaşayan Türklere yönelik faaliyetlerinin de seçmenin tercihinde rol oynadığına işaret ediyor. Aver, AKP’nin Almanya’da faaliyet gösteren Türk devletine bağlı kurumların yanı sıra kültürel ve dini oluşumlar, partiye yakın örgütler aracılığı ile ülkede yaşayan Türkler ile yakınlık kurduğunu, diyalog içine girdiğini anlatıyor.

AKP’nin yurt dışındaki örgütü olan Uluslararası Demokratlar Birliği’nin (UID) seçimler öncesinde Almanya’daki seçmene yönelik faaliyetlerde bulunduğu biliniyor.

Almanya’daki Türklerin seçmen davranışları üzerine çalışmalar yapan İnci Hikaye Yener-Roderburg ise Almanya’daki Türk seçmenlerin AKP’yi tercih etmesindeki en çok önemli nedenlerden birinin Diyanet İşleri Türk İslam Birliği’nin (DİTİB) ülkedeki Türklere yönelik çalışmaları olduğunu söylüyor.

1984 yılında kurulan DİTİB’in Almanya’da, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından gönderilen imam ve din vazifelilerinin çalıştığı 960 mescidi bulunuyor.

Duisburg-Essen Üniversitesi Türk Çalışmaları Kısmı Öğretim Üyesi Dr. Yener-Roderburg, bu mescitlerde Türklerin “sosyalleştiğini ve kendi kimliklerini bulduklarını” belirtiyor. Yener-Roderburg DİTİB’in “inançla” ilgili hizmetlerin yanı sıra farklı muhtaçlıkları karşıladığını, örneğin aile danışmanlığı, ruhsal danışmanlıki hizmetler verdiğini, Almanca lisan kursları düzenlediğini, bayanlara, çocuklara alan sunduğunu anlatıyor. Yener-Roderburg, Ankara tarafından gönderilen ve maaşları ödenen imamların görev yaptığı mescitlerde, “AKP’nin bu alanları kullandığına” dikkat çekiyor. Seçim vakti da bu insanlar için “AKP’nin dışında bir partiye oy verme seçeneğinin” bulunmadığını vurgulayan Yener-Roderburg, “kendilerini rahat hissettikleri cemaati” ve “kendi hayat usullerini korumak” için de AKP’yi seçtiklerini ifade ediyor ve ekliyor: “Herhangi bir muhalefet partisinin DİTİB’in fonlarını keseceğine inanıyorlar.”

Güçlü lider imajı

Türkiye ve Ahenk Araştırmaları Merkezi Vakfı’ndan Aver’e göre, Almanya’daki Türk seçmenin Erdoğan ve AKP’yi tercih etmesinin bir sebebi de Erdoğan’ın bu seçmen kümesinde yarattığı güçlü lider imajı.

Erdoğan’ın “Güçlü ve karizmatik bir devlet adamını sembolize” ettiğini belirten Aver, “Yurt dışında yaşayan Türkler ülkeyi bölgesel bir güce dönüştüren bir lider olarak Erdoğan ve geldikleri ülke ile gurur duyuyor. Bu Almanya’daki ilk nesil göçmenlerin yaşadığı bir durum değildi. Bu bakış sonraki nesillere da miras kaldı” diyor.

Türkiye’de AKP hükümetinin yürüttüğü altyapı ve çağdaşlaşma çalışmalarının da Almanya’daki Türkleri etkilediğini belirten Aver,  son 20 yılda ulaştırma, teknoloji, sağlık benzeri alanlarda altyapının iyileştirilmesinin, elektrikli arabanın ön plana çıkmasının, savunma sanayine yapılan yatırımların Almanya’da da ikinci ve üçüncü jenerasyon Türklerin Erdoğan ve AKP’yi seçmesine yol açtığını söylüyor.

Almanya’daki seçim sonuçları

2018 yılındaki cumhurbaşkanı ve milletvekili seçimleri ile karşılaştırıldığı zaman 14 Mayıs seçimlerinde Erdoğan’ın oylarında hafif bir artış, AKP’nin oylarında ise 5 puan kadar düşüş olduğu görülüyor.

Anadolu Ajansı‘nın verdiği resmi olmayan sonuçlara göre, Almanya’da Erdoğan oyların yüzde 65,49’unu aldı.

2018’de Erdoğan Almanya’daki seçmenlerin yüzde 64,8’inin oyunu almıştı.

CHP lideri ve Millet İttifakı’nın adayı Kemal Kılıçdaroğlu’nun oyları ise yüzde 32,52 olarak kaydedildi.

Türkiye’de oylarını beklenmedik bir şekilde artıran CET İttifakı’nın adayı Sinan Oğan’nın oyları yüzde 1,29; yurt dışındaki oy verme sürecinin sona ermesinin akabinde adaylıktan çekilen Memleket Partisi’nin lideri Muharrem İnce’nin oyları ise yüzde 0,70 seviyesinde kaldı.

Milletvekili seçiminde de Almanya’daki sandıklardan AKP birinci parti olarak çıktı. AKP, Almanya’daki seçmenlerin yüzde 50,52’sinin oyunu aldı.

CHP’nin oyları yüzde 19,18 oldu. MHP’nin oy oranı yüzde 12,63; Yeşil Sol Parti’nin yüzde 8,71; İYİ Parti’nin yüzde 2,78; TİP’in yüzde 1,89; Yeniden Refah’ın yüzde 1,11 olarak kaydedildi. Diğer partilerin oy oranları ise yüzde 1’in altında kaldı.

2018’de de AKP Almanya’daki sandıklardan birinci parti olarak çıkmış, oyların yüzde 55,7’sini almıştı. 2018’de Almanya’daki seçmenin yüzde 15,6’sı CHP’ye, yüzde 14,8’i HDP’ye, yüzde 8,4’ü MHP ve yüzde 3,3’ü İYİ Parti’ye oy vermişti.

Yurt dışında yaşayan seçmenlerin sayısının en yüksek olduğu ülke olan Almanya’daki 1 milyon 501 bin 152 seçmenden yaklaşık 733 bini sandık başına gitti. Seçimlere katılım oranı yüzde 48 civarında kaldı.

Yurt dışındaki oy oranları

Yurt dışında kayıtlı 3 milyon 416 bin seçmenin yaklaşık yüzde 54’ü sandık başına gitti.

Resmi olmayan sonuçlara göre oy kullanan yurt dışı seçmenin yüzde 57,47’si Erdoğan’a, yüzde 39,57’si Kılıçdaroğlu’na, yüzde 1,90’ı Sinan Oğan’a ve yüzde 1,06’sı da Muharrem İnce’ye oy verdi.

Yurt dışı oylarına göre de AKP birinci parti oldu. AKP oyların yüzde 44,41’ini alırken, bunu yüzde 23,55 ile CHP, yüzde 11,10 ile MHP, yüzde 9,91 ile Yeşil Sol Parti, yüzde 3,54 ile İYİ Parti ve yüzde 2,88 ile TİP izledi. Diğer partilerin oy oranları ise yüzde 2’inin altında kaldı.