İran, Hamas’ın İsrail’e saldırısının arkasında mıydı?

11.10.2023 02:00

A⁺

A^-

Hamas’ın Cumartesi günü İsrail’e yönelik görülmemiş hücumuyla İran’ın bir bağlantısı olup olmadığı sorgulanıyor.

Wall Street Journal’da yer alan bir haberde ismi verilmeyen Hamas ve Hizbullah üyelerinin İran’ın taarruza bir hafta önce onay verdiğini söylediği öne sürülüyor.

Bu savın doğru olup olmadığı, savaşın gidişatını belirlemek açısından son derece önemli.

Hamas saldırısının arkasında İran’ın olduğu ortaya çıkarsa, şimdi Gazze ile sınırlı gerginlik bölgesel bir çatışmaya dönüşebilir.

İran, atakları kutlayıp övse de olayla ilgisi olduğu istikametindeki iddiaları reddediyor.

İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, bugün televizyon üzerinden yaptığı açıklamada İran’ın ataklarda parmağı olduğunu yalanladı”Siyonist rejime saldırıyı planlayanların ellerinden öpüyoruz” dedi.

Saldırının İsrail’in askeri ve istihbarat teşkilatına “kolayca onarılamayacak”, “telafi edilemez bir yenilgi” verdiğini söyleyen Hamaney, “Bu felaketin sorumlusu Siyonist rejimin kendi eylemleri” sözlerini kullandı.

İran Dışişleri Bakanlığı ise geçtiğimiz günlerde, “İran’ın rolüyle ilgili suçlamalar siyasi nedenlere dayanıyor”, ve “İran diğer ülkelerin karar alma süreçlerine müdahale etmiyor” demişti.

Ancak bu sözlerin doğruyu ne kadar yansıttığı, atağın arka planında ne olduğu bilinmiyor.

İran, Hamas’ın en çok önemli destekçisi ve örgüte yıllardır maddi kaynak ve askeri eğitim sağlıyor.

BBC’ye konuşan Gazi Hamad isimli bir Hamas sözcüsü, kümenin saldırı için direkt İran’dan destek aldığını ve İran’ın “Filistin ve Kudüs kurtarılana kadar Filistinli savaşçıların yanında yer alma” söylediği söz verdiğini söyledi.

ABD ise taarruzların arkasında İran’ın olduğuna dair “henüz” delil görmediğini, fakat Hamas ile İran arasında “kesinlikle uzun bir münasebet olduğunu” kaydetti.

İran, Hamas’ın önde destekçileri arasında

Tahran, 1987’de kurulan Hamas’ın önde destekçileri arasında ve örgüte uzun yıllardır mali yardım ve büyük ölçüde silah sağladı.

İsrail bu yüzden yıllardır İran’ın Gazze’ye giden tedarik yollarını engellemeye çalışıyor.

Bunların arasında Sudan, Yemen, Kızıldeniz’deki gemiler ve Sina Yarımadası’ndaki Bedevi kaçakçılar bulunuyor.

BBC’ye konuşan İsrail’in dış istihbarat teşkilatı Mossad’ın eski üst seviye yetkililerinden Haim Tomer, “İran’ın olaya dahil olduğunu varsaymanın abartılı olmadığını” söyledi.

Tomer, “Bu gördüğümüz, İran’ın İsrail ile Suudi Arabistan arasında barış mutabakatı yapılacağı istikametindeki haberlere verdiği yanıt” dedi.

Ancak Tomer, İran’ın Cumartesi günkü saldırı buyruğunu verdiği istikametindeki iddiayı “biraz hantal” bulduğunu söyledi.

“Evet, İran’ın Hamas’ın bir numaralı ekipman sağlayıcısı olduğu ve onları Suriye’de, hatta kimi tezlere göre İran’da eğittikleri doğru” diyen Tomer, İsrail’in son aylarda Hamas yetkililerin hareketlerini izlediğini söyledi.

“Salih el Aruri (örgütün askeri kanadının başı) ve diğer Hamas önderleri benzeri şahısların Lübnan ve İran arasında gidip geldiğini, şahsen Hamaney de dahil olmak üzere yetkililerle toplantılar yaptığını gördük” diyen Tomer, bu “yakın ilişkinin” atağın zamanlamasını açıklamak için kâfi olmadığını belirtti.

Tomer, “Hamas, İsrail’deki iç çatışmayı dinliyordu. İran her türlü lojistik ve askeri gerekliliği destekliyor,fakat kararın en az yüzde 75 oranında Hamas önderlerine ait olduğunu düşünüyorum” tabirlerini kullandı.

“Saldırı kararı Hamas tarafından alındı”

Tel Aviv Üniversitesi’nden İran uzmanı Raz Zimmt de Tomer ile fikirde.

Dün sosyal medyadan yaptığı paylaşımda Zimmt, “Bu bir Filistin hikayesi” dedi.

Wall Street Journal (WSJ) haberinde İran, geçtiğimiz Pazartesi Beyrut’ta yapılan bir toplantıda atağa yeşil ışık yaktı.

WSJ’ye konuşan Hamas ve Hizbullah kaynakları, İran İhtilal Muhafızları’ndan subayların Cumartesi günü gerçekleştirilen karmaşık hava, kara ve deniz operasyonunu düzenlemek için Ağustos ayından bu yana Hamas ile birlikte çalıştığını öne sürdü.

Hamas’ın saldırısına ilişkin paylaşılan görüntüler, örgütün geçmişte İsrail’in Gazze Şeridi’ni çevreleyen güvenlik çitini aşmaya yönelik teşebbüslerinden çok daha sofistike bir planlamaya işaret ediyor.

Roketlerin, insansız hava araçlarının, kara araçlarının ve paraşütlerin eş vakitli kullanımı, operasyonu düzenleyenlerin Ukrayna’daki hibrit savaşın aktüel örneklerini incelediklerini akla getiriyor.

Ancak Raz, saldırı kararının “Filistin gerçekliğinden kaynaklanarak kendi çıkarları doğrultusunda Hamas tarafından” alındığını söylüyor ve şöyle devam ediyor:

“Hamas, İran yardımı kullandı mı? Kesinlikle evet. İran’ın bu taarruzda bir çıkarı var mı? Evet. Hamas’ın operasyon için İran’ın müsaadesine ihtiyacı var mı? Hayır.”

Eski Mossad yetkilisi Haim Tomer, Hamas’ın seçkin ünitelerini birkaç yıldır geliştirdiğini, fakat bu ünitelerin “yine de eski düzeylerinin üzerinde performans sergilediğini” belirtiyor.

İsrailli yetkililer bundan sonra ne olacağını ve İran’dan daha açık bir müdahalenin olup olmayacağını anlamak için kuzey ve güney hudutlarını izliyor.

İran’ın Lübnanlı müttefiki Hizbullah, İsrail işgali altındaki Golan Tepeleri’ne şimdiden iki küçük çaplı saldırı gerçekleştirdi.

İsrail ordusu, Lübnan içindeki maksatları vurmak için helikopter kullandığını açıkladı.

Raz, “Hamas operasyonu, Orta Doğu’da gerçekliği değiştiren bir olay ve İran’ı destek ve koordinasyon katkısından uzaklaşıp daha direkt müdahale etmeye zorlayabilir, bilhassa de İsrail’in yansısının Hamas’a önemli bir meydan okuma oluşturması durumunda” sözlerini kullandı.

BBC Farsça’dan Kayvan Hosseini: İran’ın İsrail ile çatışması pek mümkün görünmüyor

BBC Farşça grubundan Kayvan Hosseini durumu şu şekilde değerlendiriyor:

İran devletinin propaganda makinesi, hiç durmadan kurtarılmış bir Kudüs tasvir etti.

İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in 2015’te yaptığı, “İsrail 25 yıl içinde artık var olmayacak” halindeki cüretkar açıklaması, İran’ın dört bir yanındaki il duvarlarına ve pankartlara yazılı.

Tahran’ın Filistin meydanında, Hamaney’in iddialarına dayanarak İsrail’in kehanet edilen çöküşüne yol açan sembolik geri sayım bunun ispatı.

Bu kadar agresif bir resmi görüşe karşın, uzun müddettir devam eden inanç bunların boş tehditler olduğu tarafındaydı.

Coğrafi tampon bölge, İsrail’in askeri gücüne ilişkin algılar ve ABD’nin İsrail’e sarsılmaz takviyesi gibi faktörler, tam kapsamlı bir çatışmanın hep mantıksız görünmesine neden oldu.

Çatışmanın ağırlaşması durumunda İran hükümetinin iç zorlukları görmezden gelip çok tehlikeli bir mücadeleye dahil olması zor olacaktır.

Geçtiğimiz yıl, İran rejimine onlarca yılın muhtemelen en büyük varoluşsal tehdidini oluşturan devrimci bir coşkuya şahit olduk.

Bu, rejimin meşruiyetinin kırılgan tabiatının ve teokratik modeliyle ilgili derin, yaygın hayalkırıklığının altını çizdi.

Böyle bir gerçeklik, rejimin Filistinli müttefiklerini destekleme imkanını da sınırlayabilir.