Ufuktaki duman: İsrail ve Hizbullah yeni bir savaşa adım adım yaklaşıyor

Şu ana kadar her iki taraf da bildik kırmızı çizgiler dahilinde kalarak çoğunlukla sona yakın noktalardaki askeri gayeleri vuruyor. Ancak sonun Lübnan tarafında, küle dönmüş tarlalar, yerle bir edilmiş konutlar ve terk edilmiş köylerle sivil bölgeleri kapsayan bir yıkıma şahit olduk. Karşılıklı çatışmalarda sona yakın bölgelerde yaşayan on binlerce kişi meskenlerinden oldu. Lübnan’da 90 bin, İsrail’de 60 bin kişi konutlarını terk etti. İsrail ordusu ve devlet yetkilileri Hizbullah ataklarında 21 asker ve 12 sivilin öldürüldüğünü açıkladı. Lübnan Sağlık Bakanlığı ise 466 Lübnanlının öldürüldüğünü kaydediyor. Hizbullah örgütü ölenlerin birçoklarının savaşçıları olduğunu savunuyor. Ancak Sally Skaiki bir Hizbullah savaşçısı değildi.

‘Onları affedemeyiz’
Baba Hüseyin Abdul Hasan Skaiki, “Ona hiçbir zaman Sally demedim” diyerek kızını anlatıyor: “Ona çoğu zaman ‘hayatım’ derdim; o benim her şeyimdi. “Evdeki tek kız oydu ve biz onu üç erkek kardeşi ile bir arada şımarttık.” 25 yaşındaki Sally istekli bir sağlık vazifelisiydi. 14 Haziran’da gün batımından sonra meskeninin sokak kapısında dururken İsrail’in akınında öldürüldü.

Babası siyah yas kıyafeti ve Hizbullah’la müttefik olan Şii Emel hareketinin yeşil atkısını giyiyor. Aile ile huduttan 30 kilometre uzaktaki Deir Kanoun En-Naher köyünde buluşuyoruz. Ana yol, İsrail ile çatışmalarda öldürülen savaşçıların güneşte solmuş posterleriyle dolu. Kimileri son aylarda, öbürleri ise iki tarafın en son savaşa girdiği 2006’da öldürüldü. 2006’daki savaşta Hizbullah, İsrail’e büyük bir direniş gösterdi. Lakin bunun Lübnan’a ve halkına çok büyük bedeli oldu.

Resmi sayılara göre 1000’den fazla Lübnanlı sivilin yanısıra sayısı bilinmeyen Hizbullah savaşçısı öldürüldü. İsrail tarafında ise çoğu asker, 160 kişinin öldürüldüğü kaydedildi. Baba Hüseyin’in yanında kızının üniformalı büyük bir posteri var. Sağlıkçı kızını, gurur ve hüzünle anlatıyor: “İnsanlara yardım etmeyi seviyordu. Köyde çok sevilen biriydi. Yüzünde çoğu zaman bir gülümseme vardı.” Biz konuşurken, pencereleri sarsan büyük bir patlama sesi duyuluyor. Hüseyin bunun sıradan, günlük bir olay olduğunu söylüyor. “Uzun vakitten beri İsrail burada insanlarımızı katlediyor” diyor ve devam ediyor: “Onları affedemeyiz. Onlarla barış umudu yok.” Patlama sesinin akabinde bu sefer vefat ya da yıkım çıkmıyor.

İsrail savaş uçaklarının bölgede kaygı yaymak için ses duvarını aştığı anlaşılıyor. Geçen Ekim ayından bu yana İsrail, güney Lübnan’da öteki bir şey daha yayıyor: Boğucu ve yakıcı tesirleri olan beyaz fosfor. Bu kimyasal madde oksijenle temas ettiğindeyanıcı bir hal alıyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre cilde ve giysilere yapışıyor hatta kemikleri yakabiliyor. 77 yaşında bir çiftçi olan Musa el-Moussa bu tesirleri çok iyi biliyor. İsrail ordusunun, El-Bustan köyündeki toprağına bir aydan fazla bir süre boyunca her gün “nefesini kesen” beyaz fosfor saldırısı yaptığını anlatıyor. El-Moussa hücumların ataklar nedeniyle çiftçilik yapamadığını da söylüyor. Başındaki kırmızı beyaz keffiyeh’i (geleneksel Arap atkısı) işaret ederek, “Başımda örtü vardı; hastaneye getirilene kadar onu ağzıma ve burnuma sardım” diye saldırı sonrasında yaşadıklarını anlatıyor: “Maskemiz yoktu. Nefes alamıyordum. Bir metre önümü göremiyordum” Musa el-Moussa, atılan modüllere dokunulması halinde, o modülün tutuşup tekrar yanabildiğini söylüyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW), el-Bustan da dahil olmak üzere güney Lübnan’daki birçok yerleşim bölgesinde beyaz fosfor kullanıldığını doğruladı. Açıklanan raporda, İsrail’in beyaz fosfor bombasını “sivil bölgelerde hukuk dışı bir şekilde ayrım gözetmeden” kullandığı savunuldu. İsrail ordusu, sis perdesi oluşturmak için beyaz fosfor mermilerinin kullanılmasının “uluslararası hukuka göre yasal olduğunu” söyleyerek rapora karşı çıktı.

Ordu bu mühimmatın “istisnalar dışında” ağır nüfuslu bölgelerde kullanılmadığı belirtiliyor.

‘Korkmuyoruz’
Hizbullah’ın en kıdemli kumandanlarından biri olan Muhammed Nimah Naser, İsrail’in arananlar listesindeydi. 2006 ve öncesinde İsrail’le savaştı. Sonrasında Suriye ve Irak’ta da bulundu. Hizbullah’a göre son aylarda “Düşman İsrail’e karşı” birçok askeri operasyon “planladı, yönetti ve denetledi.” İsrail onu 3 Temmuz’da Sur’da buldu. Vefat, güpegündüz, otomobilini ateş topuna çeviren bir hava hücumuyla gökyüzünden gelmişti. Lübnan’ın başşehri Beyrut’un güneyinde Hizbullah’ın kalesi olarak anılan bölgede ona bir “şehidin” cenaze merasimi düzenlendi. Cenazenin ayrıntıları titizce hazırlamıştı. Bayanlar ve erkekler, hatta basın birbirinden başka tutuldu. Hizbullah’ın sarı bayrağına sarılı tabutu, kamuflaj üniformalı ve kırmızı bereli örgüt üyeleri tarafından taşındı. Mükemmel bir ahenk içinde olmasa da, tertemiz beyaz üniformalar giymiş bir bando da hazırdı. Cenaze, işleyen bir yönetimi olmayan ülkede, bir devlet merasimi havasındaydı. Lübnan’ın bir cumhurbaşkanı yok; süreksiz bir hükümeti ve darmadağın bir ekonomisi var. Burası mezhepler arasında bölünmüş, yolsuzluklarla içi boşaltılmış, vatandaşları kendi başlarının dermanına bakmak zorunda bırakılmış bir ülke.

Birçok Lübnanlı yorgun durumda ve istedikleri son şey yeni bir savaş. Hizbullah ise olaylara farklı bakıyor. Cenaze namazı sona erdiğinde yas tutanlar arasında mevtten “şehitlik” olarak bahsediliyor ve şayet başlarsa savaşa hazırlıktan söz ediliyordu. 35 yaşındaki hemşire Hassan Hamiye bize savaşacağını söylüyor ve “Korkmuyoruz” diyor. “Aslında topyekun bir savaşın hasretini yaşıyoruz. Şehitlik Allah’a giden en kısa yoldur. Şayet başlarsa, genç yahut yaşlı hepimiz bu savaşa katılacağız.” Hizbullah’ın lideri Hasan Nasrallah ise, örgütün bir savaşa hazır olduğunu fakat istekli olmadığını vurguladı. Gazze’de ateşkes olması halinde Hizbullah İsrail’e saldırmayı derhal keseceği sözünü veriyor. Peki bu İsrail’i tatmin edecek mi? Etmeyebilir. Tel Aviv, Hizbullah’ı kalıcı bir tehdit olarak görüyor ve en azından ağır silahlara sahip bu düşmanının sınır bölgesinden uzaklaşmasını istiyor.

İsrail idaresinden de tehdit mesajları geliyor. İsrail Eğitim Bakanı Yoav Kish, Lübnan’ın “ortadan kaldırılacağını”, Savunma Bakanı Yoav Gallant ise “taş devrine” döndürüleceği ikazını yaptı. İsrail ordusu ise bir ay önce “Lübnan’a saldırı için operasyonel planları” onayladığını açıkladı. Şu an için iki ülke sonundan tank geçmiş değil. Saldırı yönünde siyasi bir karar alınmadı. İsrail hâlâ Gazze’de bir savaş sürdürüyor ve iki cephede savaşmak ordusunu aşırı zorlayabilir. Ancak iki eski düşman olan İsrail ile Hizbullah arasında diplomatik bir tahlil sağlanamazsa, şu anda olmasa da daha sonra topyekûn bir savaş çıkabilir.