Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararına karşı açılan on dava bugün Danıştay’da görülüyor. Türkiye, 2011’de mukaveleyi ilk …

Türkiye’nin İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararına karşı açılan on dava bugün Danıştay’da görülüyor. Türkiye, 2011’de mukaveleyi ilk imzalayan ülke olarak tarihe geçti, akabinde 20 Mart 2021’de Cumhurbaşkanlığı kararı ile muahededen çekildiğini açıkladı. Bu karar üzerine çok sayıda sivil, kurum ve kuruluş, yürütmenin durdurulması ve kararın iptali talebiyle Danıştay’da dava açtı. Danıştay’da açılan davalardan onunun duruşması, bugün Danıştay 10’uncu Dairesi’nde saat 9:45’ten itibaren görülüyor. Kadın hakları grup ve örgütleri yarın Danıştay’da davayı dikkatle takip ediyor. Eşitlik İçin Bayan Platformu (EŞİK) açıklamasında, İstanbul Mukavelesi’ni savunmak için “EŞİK müracaat formunu doldurarak yetki veren 810 bayan avukat ve diğer davetlere katılanlarla birlikte 1000’i aşkın avukatla, hukuksuzluğa dur demek için Ankara’da buluşuyoruz” denilmişti. Sağlık ve Sosyal Hizmet İşçileri Sendikası (SES), Mor Çatı, Bayan Cinayetlerini Durduracağız Platformu, Bayan Meclisleri, Diyarbakır Barosu Bayan Hakları Merkezi, Ankara Bayan Platform’u bayan hak örgütleri ve barolar da bugün Danıştay’da buluştu. Uluslararası Af Örgütü, “utanç verici” olarak nitelediği kararın, milyonlarca bayanı şiddet riskiyle karşı karşıya bırakacağını belirtmişti.
Türkiye’nin İstanbul Kontratı kararı
Türkiye, 2011’de mukaveleyi ilk imzalayan ülke olarak tarihe geçti, akabinde 20 Mart 2021’de Cumhurbaşkanlığı kararı ile muahededen çekildiğini açıkladı. AKP’de kontratın feshine münasebet olarak, “eşcinselliği olağanlaştırma sonucu doğurabilecek olması” gösteriliyor ve mukavelenin bu bahiste taraf ülkelere yükümlülük getirilmesi gösteriliyordu. Mukaveledeki “toplumsal cinsiyet eşitliği” sözüyle, “eşcinsel evliliklerin yolu açılacağı” ve hatta okullarda “eşcinsellik” konusunda bilgi verilmesinin mecburî hale geleceği iddia ediliyordu. Kadın hakları savunucuları ve insan hakları örgütlerinin, bayana karşı şiddeti ve bayan cinayetlerini önlemek için kritik olduğunu vurguladığı muahedeyi, bu süreçte Avrupa Kurulu üyesi 34 ülke onayladı, Avrupa Birliği’nin yanında 12 ülke de imzaladı. Kadın hakları savunucuları, avukatları ve insan hakları örgütleri, İstanbul Mukavelesi’nin bayana karşı şiddeti ve bayan cinayetlerini önlemekte, bayanları korumakta çok çok önemli bir anlaşma olduğunu vurgulayarak uzun vakittir kaldırılmaması yönünde kampanya yürütüyordu.

Mukaveleye karşı çıkanlarsa, bunun aile yapısına zarar verdiğini ve içindeki bir unsurda yer alan ‘toplumsal cinsiyet’ sözüyle “LGBT propagandası” olduğunu ifade ederek, bu mutabakata karşın bayan cinayetlerinin giderek arttığını öne sürüyorlardı. Mukaveleyi destekleyenler ise kontrat ve devamında yapılan 6284 sayılı kanunun bayanı koruyan güçlü metinler olduğunu, bunların uygulamaya yansıtılması için daha fazla adım atılması gerektiğini ve mukaveleden çıkılmasının bayan hakları mücadelesinde çok önemli bir kazanımın geri alınması manasına geleceğini söylüyor.
Kontratın temel noktaları neler?
Kontratın, hem barış vaktinde, hem de silahlı çatışma durumlarında geçerli olacağı belirtiliyor. Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun temsilcisi Gülsüm Kav, 2019’da BBC’ye yaptığı açıklamada, İstanbul Mukavelesi’nin 4 temel taşı olduğunu belirtmişti: “Sözleşme ilk olarak önleyici önlemlerden söz ediyor. Şiddetin çıkmaya yürek bulamayacağı bir toplum yaratın.

Bu da eşitlikçi toplumdur. Toplumsal cinsiyet eşitliğini bütün topluma, eğitimler de dahil olmak üzere her türlü yolla yayın. “İkincisi,böyle bir toplum yaratamayabilirsiniz, şiddet eski ve esaslı bir sorun diyerek anlayışlı davranıyor mukavele imzacı devletlere. çabucak bu türlü bir toplum yaratamazsan, tehdit söz mevzusuysa, bayanları aktif, faal koru diyor. Yani bizim için 6284 sayılı kanunu tam uygula diyor. “Üçüncü adımda da diyor ki, önleyici bir toplum yaratamadın, bayanı korumak istedinkoruyamadın, ola ki bir bayan zarar gördüyse, o zaman en azından aktif kovuşturma yap ve aktif ceza sitemi olsun, adaleti sağla. “En son olarak da, mukavele artık anlayışlı değil, talepkâr.

Bunları yapıyorsan bile yetmez, bana bayanları geleceğe dönük nasıl güçlendireceksin, onu göster diyor.” Bayan hakları savunucuları 2019’daki Emine Bulut cinayetinin akabinde İstanbul Mukavelesi’nin uygulanması davetiyle Türkiye’nin pek çok kentinde protesto gösterisi düzenlemişti.
Mukavele bayana karşı şiddeti nasıl tanımlıyor?
Kontratta, “kadına karşı şiddet” tarifi, “ister kamu ister özel yaşamda” meydana gelsinler, her türlü fizikî, cinsel, ruhsal ya da ekonomik şiddeti, şiddet tehdidini ve ayrımcılığı içeriyor. Mukavele, “Aile içi şiddet”i ise, “mağdurla aynı ikametgâhı paylaşmakta olsun ya da olmasın ya da daha önce paylaşmış olsun ya da olmasın, aile içinde ya da aile ünitesinde ya da mevcut ya da daha evvelki eşler ya da birlikte yaşayan bireyler arasında” tanımlıyor.