Eurovision’da final gecesi: Kim boykot ediyor, kim favori?

İsrail’in katılımı nedeniyle İspanya dâhil bazı ülkelerce boykot edilen Eurovision Şarkı Yarışması bu akşam düzenleniyor. Peki yarışmayı hangi ülkeler boykot ediyor? Favoriler kim? Oylamada manipülasyon yapılabilir mi?

Beş ülkenin İsrail nedeniyle boykot ederek katılmadığı 2026 Eurovision Şarkı Yarışması’nın finali bu akşam Avusturya’nın başkenti Viyana’da gerçekleşecek.

Gazze’ye yönelik saldırılarına rağmen İsrail’in bu organizasyonda yer almasını protesto eden İspanya, Hollanda, İrlanda, İzlanda ve Slovenya’nın kamu televizyonları yarışmayı boykot ediyor.

Eurovision’u organize eden Cenevre merkezli Avrupa Yayın Birliği (EBU) 2021 yılında siyasi tartışmalar üzerine Belarus’u, 2022’de ise Ukrayna işgali nedeniyle Rusya’yı yarışmaya katılmaktan men etmişti. EBU’nun benzer bir tutumu İsrail’e karşı göstermemesi, çifte standart eleştirilerine neden oluyor.

İsrail yarışmadaki halk oylamasını manipüle etmeye çalıştığı yönündeki suçlamalarla da karşı karşıya.

Ülke, geçen yılki yarışmada jürilerden az puan toplamasına rağmen açık ara en fazla halk oyunu aldığı için sıralamada ikinciliğe tırmanmıştı. Yarışmanın birincisi Avusturya, toplam puanlarının yüzde 41’ini halk oylamasından alırken ikinci İsrail açısından bu oran yüzde 83 oldu.

Manipülasyona karşı alınan önlemler

EBU tepkiler üzerine yaptığı değerlendirmede herhangi bir usulsüzlük tespit etmediğini belirtse de geçen Kasım ayında olası manipülasyonların önüne geçebilmek için bir dizi önlem aldı.

Bir kişinin verebileceği azami oy sayısını 20’den 10’a düşüren ve izleyicileri birden fazla şarkıya oy vermeye teşvik eden EBU, hükümetler dâhil üçüncü taraflarca gerçekleştirilen “orantısız tanıtım kampanyalarının” üzerine gideceğine dair güvence verdi.

İnternetten oy verecek kişilerin kredi kartı detaylarını paylaşmalarını da zorunlu hâle getiren EBU, böylece oyların gerçekte hangi ülkeden geldiğinden emin olmaya çalışacak.

İsrail televizyonuna resmî uyarı

Eurovision’da İsrail’i temsil edecek olan şarkıcı Noam Bettan’ın, izleyicilerden kendisine 10 kere oy vermelerini istemesi üzerine EBU geçen hafta İsrail kamu televizyonu KAN’a resmî uyarı gönderdi. Daha sonra bu çağrının yer aldığı videolar yayından kaldırıldı.

Eurovision direktörü Martin Green, İsrailli yarışmacının tutumunun “ne kurallarla ne de yarışma ruhuyla bağdaştığını” belirtti. KAN ise yapılan çağrının kurallar dahilinde olduğunu savundu.

İsrail hükümetine ait sosyal medya hesapları geçen yılki yarışmada da bir yarışmacıya nasıl 20 kere oy verilebileceğini gösteren videolar paylaşmıştı.

İsrailli şarkıcıya sahnede protesto

Viyana’daki 2026 Eurovision Şarkı Yarışması TSİ 22.00’de başlayacak.

Kentte hafta boyunca İsrail’in katılımına yönelik küçük çaplı protesto gösterileri düzenlendi.

Avusturya polisi bugün de geniş güvenlik önlemleri aldı. Yarışmadan birkaç saat önce de etkinliğin düzenleneceği salonun önünde bir protesto düzenlenmesi bekleniyor.

Salı günkü yarı finalde İsrailli şarkıcı Bettan sahnedeyken salonda “Soykırımı durdurun” ve “Özgür Filistin” diye bağıran bir protestocunun sesi yayına yansımıştı. EBU ve Avusturya ulusal televizyonu ORF’nin ortak açıklamasında bu protestocu dâhil dört kişinin “rahatsız edici davranış” gerekçesiyle salondan dışarı çıkarıldığı belirtildi.

Bettan, İbranice aşk şarkısı “Michelle” ile yarışmaya katılıyor. İsrail, geçen yılki Eurovision Şarkı Yarışması’na Hamas’ın 7 Ekim 2023’te bu ülkeye düzenlediği saldırıdan kurtulan isimlerden olan Yuval Raphael tarafından seslendirilen bir şarkıyla katılmıştı.

2003 sonrası en düşük katılım

Eurovision’a yönelik boykotlar, bu yılki yarışmaya katılan ülke sayısını da düşürdü.

Bu yıl 70’incisi düzenlenen Eurovision Şarkı Yarışması’na yarı finalistlerle birlikte 35 ülke katıldı. Bu, 2003’ten beri en düşük sayı olarak kayıtlara geçti.

Bu yıl 12 Mayıs ve 14 Mayıs’ta düzenlenen yarı finallerde 10 ülke elendi, 20 ülke finale kaldı.

Yarışmaya organizasyonun en büyük finansörleri olan Almanya, Fransa, İtalya ve Birleşik Krallık’ın yanı sıra ev sahibi ülke her yıl doğrudan katılıyor.

Bu yılki yarışmaya katılan 25 ülke şunlar:

Yunanistan, Finlandiya, Belçika, İsveç, Moldova, İsrail, Sırbistan, Hırvatistan, Litvanya, Polonya, Bulgaristan, Ukrayna, Norveç, Avustralya, Romanya, Malta, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Arnavutluk, Danimarka, Çekya, Almanya, Fransa, İtalya, Birleşik Krallık ve Avusturya.

Yarışmanın bu yılki favorileri arasında Finlandiya, Avustralya, Yunanistan ve İsrail gösteriliyor.

Avustralya kazanırsa ne olacak?

Keman virtüözü Linda Lampenius ve şarkıcı Pete Parkkonen tarafından temsil edilen Finlandiya, yarışmaya “Liekinheitin” adlı şarkıyla katılıyor. Avustralya, ülkenin en büyük pop starlarından biri olan Delta Goodrem tarafından seslendirilen “Eclipse” şarkısıyla yarışıyor. Yunanistan ise Akylas’ın “Ferto” adlı şarkısıyla yarışmaya katılıyor.

Yarışmayı eğer Avustralya kazanırsa bu bir sonraki şovun Okyanusya ülkesinin ev sahipliğinde yapılacağı anlamına gelmiyor. Avustralya her ne kadar Eurovision’da temsil edilse de EBU’nun tam üyesi değil ve kurallar gereği ev sahipliği hakkı bulunmuyor. Bu ülkenin birinciliği halinde ev sahipliğinin turnuvanın ikincisine gitme ihtimali var.

Türkiye 2013’ten beri katılmıyor

Türkiye, “puanlama sisteminin adil olmadığı” gerekçesiyle 2013’ten beri Eurovision Şarkı Yarışması’na katılmıyor.

Türkiye son olarak 2012’de Can Bonomo ile bu yarışmaya katıldı. Can Bonomo, Eurovision’da “Love Me Back” adlı şarkısıyla 112 puan toplayarak yedinci olmuştu.