ABD’nin yeni gümrük vergileri devreye giriyor, etkisi ne olacak?

ABD Başkanı Donald Trump, otomobil ve araba kesimlerine yönelik getireceği yeni ithalat vergilerini açıklamaya hazırlanıyor.

Trump, 2 Nisan’ı “Kurtuluş Günü” olarak isimlendirdi ve adil olmadığını düşündüğü ticari uygulamaları engellemek için farklı ticaret ortaklarına karşı gümrük vergileri uygulayacağını belirtti.

ABD daha önce çelik ve alüminyum ithalatına ve Kanada, Çin ile Meksika’dan gelen ürünlere yüksek gümrük vergileri koymuştu. Şu Anda ise ticaret açığı verdiği Asya, Avrupa ve Güney Amerika’daki birçok ülkeye yeni gümrük vergileri getirebilir.

Trump NBC’ye verdiği röportajda ayrıyeten, Ukrayna’daki savaşı durdurma konusunda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir mutabakata varamazsa, Rus petrolü satın alan ülkelere yeni gümrük vergileri getireceğini söyledi.

Bu açıklamaların akabinde pazartesi günü Asya ve Avrupa’daki borsalarda sert düşüşler yaşandı.

ABD’nin açıkladığı gümrük vergileri neler?

ABD Başkanı, 2 Nisan’da yürürlüğe girecek % 25’lik araba vergileri açıklamıştı.

Otomobil modüllerine yönelik yeni vergilerin ise Mayıs ayında ya da daha sonra başlaması bekleniyor.

ABD yılda yaklaşık 240 milyar dolar pahasında, sekiz milyon araba ithal ediyor.

4 Mart’ta Kanada ve Meksika’dan ithal edilen ürünlere yüzde 25’lik gümrük vergisi, Kanada’dan enerji ithalatına ise yüzde 10’luk vergi uygulanmaya başlandı.

Ancak USMCA (ABD-Meksika-Kanada) serbest ticaret muahedesine uygun üretilen motorlu araçlar ve modüller, ABD gümrük yetkilileri yeni bir sistem oluşturana kadar muaf tutuldu.

Beyaz Saray, uygulanan gümrük vergilerinin, Kanada ve Meksika hükümetlerini ABD’ye yasadışı göçmen akışını ve yasadışı üretilen fentanil (güçlü bir opioid uyuşturucu) üretimini durdurmaya ikna etmeyi amaçladığını söyledi.

4 Şubat’ta ABD, Çin’den gelen tüm mallara yüzde 10’luk genel tarife uyguladı.

4 Mart’ta bu oran yüzde 20’ye çıkarıldı.

Ancak 800 doların altındaki küçük gönderiler vergilerden muaf tutuluyor.

Çin, ABD’den ithal edilen tarım ürünlerii mallara yüzde 10-15 oranında misilleme vergileri koydu.

Kanada, ABD’den gelen 40 milyar dolar kıymetinde ürünlere de misilleme vergileri uyguladı.

Meksika ise şimdi karşılık vermedi.

ABD 12 Mart’ta, tüm ülkelerden ithal edilen çelik ve alüminyum ürünlerine yüzde 25 gümrük vergisi getirdi.

Bu durum bilhassa bu metallerin ABD’ye en büyük ihracatçıları olan Kanada, Brezilya, Meksika, Güney Kore, Vietnam ve Japonya’yı etkiledi.

Avrupa Birliği, 1 Nisan itibarıyla ABD’den gelen 28 milyar dolar pahasındaki mallara tarifeler uygulayacağını duyurdu.

Vergilendirilecek eserler arasında tekneler, bourbon viskisi ve motosikletler bulunuyor.

25 Mart’ta ABD, Venezuela’dan petrol alan ülkelerden gelen tüm ürünlere yüzde 25 vergi koydu.

Beyaz Saray, bu kararın Venezuela hükümetine baskı yapmak ve ABD’de fliyet gösterdiğini söylediği Tren de Aragua aynıi çeteleri engellemek amacıyla alındığını belirtti.

Araştırma kuruluşu Moody’s Analytics, mevcut gümrük vergilerinin 1,4 trilyon dolar bedelindeki malları kapsadığını ve ABD’nin ithal mallara uyguladığı ortalama gümrük vergisi oranını yüzde 3’ten yüzde 10’a çıkardığını, bunun da İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en yüksek düzey olduğunu söylüyor.

2 Nisan’da beklenen yeni tarifeler neler?

Trump, 2 Nisan’ı “Kurtuluş Günü” olarak isimlendirerek, geniş kapsamlı tarifeler uygulayacağını söyledi.

Sahibi olduğu sosyal medya platformu Truth Social’de “Amerika’da 2 Nisan Kurtuluş Günü!!! Onlarca yıldır her ülke bizi sömürdü. Şu Anda sonunda o parayı ve SAYGIYI geri alma zamanı! İLAH AMERİKA’YI KORUSUN!!!” diye yazdı.

Trump, daha önce seçim kampanyası döneminde tüm ithalata yüzde 10 ya da yüzde 20 oranında genel vergi uygulamaktan bahsetmişti.

Ancak son periyotta “karşılıklı” tarifeler uygulayacağını, yani ABD’ye uygulanan vergilere aynı tarifeler koyacağını dile getirdi.

24 Mart’ta Newsmax televizyon kanalına verdiği röportajda bu planları yumuşatacağını öne sürerek “birçok ülkeye muafiyet tanıyabileceğini” söyledi.

CNBC’nin Beyaz Saray’dan aktardığı bir habere göre Trump, Katma Değer Vergisi (KDV) uygulayan ülkeler için gümrük vergilerinden vazgeçebileceğini söyledi.

Buna ek olarak, ABD Ulusal Ekonomi Kurulu yöneticisi Kevin Hassett şunları söyledi:

“Piyasalarda gördüğümüz şeylerden biri de… her bir ülkeye yönelik nitekim büyük gümrük vergileri bekledikleri… Yalnızca birkaç ülke var ve bu ülkeler kimi gümrük vergileriyle karşılaşacak.”

ABC News’in kaynaklarından aktardığına göre yeni gümrük vergileri, ABD’ye ithal ettiklerinden çok daha fazlasını ihraç eden ülkelere odaklanacak.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, geçtiğimiz günlerde, “Bu yalnızca yüzde 15’lik bir ülke kümesini etkileyecekticaret hacmimizin çok büyük bir kısmını oluşturuyor” dedi.

Bu açıklamalara göre, ticaret fazlası veren ülkeler gayede olabilir. 2024 yılında ABD ile büyük ticaret fazlası veren ülkeler şöyle:

Basında yer alan haberlere göre Trump, aslında açıklanan ithal arabalara yönelik vergilerin yanında yabancı ilaç ürünlerine ve bilgisayar çiplerine de gümrük vergisi getirmek gibi birtakım tehditlerde bulundu.

Trump neden gümrük vergisi koymak istiyor?

Başkan Trump gümrük vergilerini ekonomik stratejisinin ana eksenlerinden biri haline getirdi.

Amerika’nın ticaret istikrarını yeniden kurmak, ABD’nin diğer ülkelerden ne kadar satın aldığı ve onlara ne kadar sattığı arasındaki farkı azaltmak istiyor.

ABD, 2024 yılında 900 milyar dolarlık ticaret açığı verdi.

4 Mart’ta ABD Kongresinde konuşan Trump şunları söyledi:

“Dünya üzerindeki neredeyse her ülke tarafından onlarca yıldır kazıklanıyoruz ve artık bunun olmasına izin vermeyeceğiz.”

Trump, yeni tarifelerin:

• ABD üretimini artıracağını,
• İthalat bağımlılığını azaltacağını,
• Vergi gelirlerini yükselteceğini,
• İşsizliği azaltacağını,
• Ekonomik büyümeyi teşvik edeceğini savunuyor.

Tarifelerin hükümet için “oldukça astronomik” ölçülerde gelir yaratacağını ifade ederken, yabancı firmaları ABD’de üretim yapmaya teşvik edeceğini söyledi.

Trump 24 Mart’ta Güney Koreli araba üreticisi Hyundai’nin ABD’ye 21 milyar dolarlık yatırım yapacağını açıkladı ve tarifelerin Hyundai’yi operasyonlarını ABD’ye taşımaya ikna ettiğini savundu.

Trump’ın en üst seviye ticaret danışmanı Pete Navarro kısa süre önce gümrük vergilerinin büyük gelir getireceğini ve istihdam yaratacağını savundu.

Navarro, “Sadece araba ithalatına koyduğumuz vergi yıllık 100 milyar dolar gelir sağlayacak. Tüm tarifelerle 600 milyar dolar, yani ABD’ye yapılan toplam mal ithalatının yaklaşık beşte biri kadar gelir elde edebiliriz” dedi.

Beyaz Saray, yüzde 10 genel ithalat vergisinin yaklaşık üç milyon yeni istihdam yaratabileceğini öne sürdü.

Gümrük vergileri ABD’yi ve diğer ülkeleri nasıl etkileyecek?

Ekonomistler, tarifelerin Amerikan tüketicileri için fiyatları artıracağını ve ABD’li üreticilerin maliyetlerini yükselteceğini belirtiyor.

Ayrıca, diğer ülkelerin misilleme vergileri ABD ihracatına zarar verebileceği konusunda da ikazlar var.

Moody’s Analytics’e göre yeni gümrük vergileri, ABD iktisadının büyümesini önümüzdeki yıl yüzde 0,6 azaltabilir ve 250 bin ABD’li iş kaybı yaşayabilir.

Araştırma şirketi ihracatlarında ABD’ye büyük ölçüde bağımlı olan Kanada ve Meksika direkt resesyona sürüklenebilir.