Fed ekonomistinden Türkiye’ye rezerv uyarısı

Fed Finansal İstikrar Kısmı Ekonomisti Levent Altınoğlu Bloomberg HT’de yayınlanan Piyasa Hattı programına konuk oldu.

Altınoğlu, stagflasyon ortamında merkez bankalarının atması gereken adımlardan bahsederken, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) gevşek para siyasetinin tesirleri üzerine değerlendirmelerini aktardı.

Altınoğlu’nun konuşmasında öne çıkanlar şöyle:

“Stagflasyon merkez bankalarına zorluk teşkil eder”

Stagflasyon iktisatta hem sakinliğin hem de enflasyonun bir ortada olmasıdır. Stagflasyon ortamları merkez bankaları için zorluk teşkil eder. Bu türlü bir ortamda merkez bankası para siyasetini sıkılaştırırsa sakinliği daha da derinleştirebilir. Gevşek para siyaseti ile enflasyonu daha da körükler, o yüzden merkez bankaları için zorluk oluşturur. Bu türlü ortamlarda merkez bankasının kredibilitesinin ehemmiyeti ortaya çıkıyor. Burada da demek istediğim şey merkez bankasının enflasyonun denetimi dışına çıkmasına izin vermeyeceğine kamuoyunu inanmasıdır. Kredibilite varsa stagflasyon ortamlarında bile enflasyon beklentileri süratle yükselmez. Merkez bankası da bundan istifade ederek daha gevşek bir siyaseti güderek büyümeyi sağlayabilir.

“Enflasyonist baskı artarsa global faiz artışını öngörmek zor”

Global faizler artışa geçti. Bunun ne kadarının tedarik zinciri ile alakası var bilmek zor ama bu türlü bir ortam gelişen ülkeler için risk teşkil ediyor. Bunun sebebi de kimi firmalar uzun vakittir devam eden düşük faiz ortamından faydalanarak çok borçlandılar. Faizler artınca bu firmaların yükümlülükleri gerçek olarak arttı. Bu sebeple bu ülkelerde ani sermaye çıkışları yaşanabiliyor. Sermaye çıkışları faiz artışları ile karşılanmazsa, kurun daha da yükselmesine neden olabiliyor. Emtia fiyatlarındaki artış enflasyonist bir baskı oluşturduğuna dair çoğu ekonomist hemfikir. Enflasyonist baskı artarsa global faiz artışının devamını bilmek zor.

“Türkiye’de faiz artışı gerekebilir”

Enflasyonun yüksek seyirde olmasına karşın Türkiye’de gevşek para siyasetinin sürdürülmesi Türkiye ekonomisi için çok önemli riskler doğuruyor. Türkiye’de birçok firma Döviz cinsinden çok borçlanmış durumda ve borçların büyük kısmının kısa vadede ödenmesi gerekiyor. Bundan Ötürü gevşek para siyaseti enflasyonu körüklüyor, enflasyon da kurun artmasına sebep oluyor. Döviz artınca firmaların gerçek yükü artıyor. Buradaki risk bu firmaların borçlarını ödeyemeyecek duruma gelmesi telaşıyla ani bir sermaye çıkışının yaşanmasıdır. Gerçek kesimde sakinlik olursa banka kesimine de sirayet edebilir. Geçmişteki krizlerde olayların bu türlü geliştiğini gördük. İhtiyatlı para siyaseti riskler ortaya çıkmadan faiz artışını gerektirir.

“Kur korumalı mevduat orta vadede enflasyonist baskı oluşturabilir”

Bu türlü bir ortamda enflasyonun azalmasını beklemek çok zor. Son vakitlerde TL büyük ölçüde değer kaybetti, bunun nedeni gevşek para siyaseti ve yüksek enflasyon ortamı. Yüksek enflasyon ortamında faiz artırımına gitmeden TL’yi desteklemek zorlaştı zira Merkez Bankası kura müdahale etmek için döviz rezervlerini büyük ölçüde sattı. Son yıllarda rezervleri artırmak için Merkez Bankası bankalardan döviz ödünç aldı. Dış yatırım ve ihracatla ülkeye giren döviz miktarı yetersiz kalırsa, Merkez Bankası o zaman ödünç alınan dövizleri ödemekte zorlanır. O zaman iki seçenekle karşı karşıya kalınır. Birincisi ödünç alınan dövizleri TL cinsiden ödemeye gidebilir ki bu enflasyonu daha da körükler. İkinci seçenek ödünç alınan dövizleri kısmen ödemeyerek olur ki bu bankalara zarar verir ve banka kredisini olumsuz tesirler. Kur korumalı mevduat uygulaması kura süreksiz destek sağlayabilir. Orta vadede ise enflasyonist baskı oluşturarak kura zıt tesir yaptığını da görmemiz mümkün